Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ኣብ መወዳእታ ህዝቢ ነቶም ዝገፍዕዎ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ምስቶም ዝገፍዕዎ ደው ዝበሉን ነቶም እንዳተገፍዐ ብስቕታ ዝረኣዩን ውን ብታሪኽ ክሓትት እዩ!

By   /  February 19, 2017  /  Comments Off on ኣብ መወዳእታ ህዝቢ ነቶም ዝገፍዕዎ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ምስቶም ዝገፍዕዎ ደው ዝበሉን ነቶም እንዳተገፍዐ ብስቕታ ዝረኣዩን ውን ብታሪኽ ክሓትት እዩ!

    Print       Email

ኣብ መወዳእታ ህዝቢ ነቶም ዝገፍዕዎ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ምስቶም ዝገፍዕዎ ደው ዝበሉን ነቶም እንዳተገፍዐ ብስቕታ ዝረኣዩን ውን ብታሪኽ ክሓትት እዩ!

ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኣዚዮም ውሕዳት ገዲፍካ ኣባላ ዘይተኣስራ፥ ወይ ዘይተገፍዓ ወይ ውን ዘይተቐትላ ብሳዕቤኑ ድማ ኣብ ስቓይ ዘየላ ስድራ የላን። ኣቦኦም ዝሰኣኑ ሕንጫላት ቆልዑ፥ ሰብኣያ ዝጠፍኣ መርዓት፥ ጓላ ዝተሓየረታ ኣደ፥ ወዱ ተኸትኪቱ ዝሰንከሎ ኣቦ፥ ሓፍቶም ኣብ ሲናይ ዝተዓመጸቶም ኣሕዋት፥ ኣብ ኮንተይነር ዝበለየ ኣገልግሎት ውላድ፥ እቲ ዝርዝራት ነዊሕ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ሰለስተ ወለዶታት ኣብ ዘላገበ ዘመነ-ዓዛብ እዩ ዝነብር ዘሎ። ክንዲዝኾነ ኣዴታት ንግሆ ተሲአን ዘመን ክርህዉ እዝግዮ ክብላ፥ ኣቦታት በጃ ደቆም ክስጥሑ ክጽዕሩ፥ መንእሰያት መዓልበኦም ከይፈለጡ ናብ ምድረ ሳሃራን ወሓጥቲ ቀላያትን ክነፍጹ ሕጻናት ከይተረፉ ዝሓሸት ጽባሕ ከናድዩ ናብ ስግር ክግዕዙ ይረኣዩ ኣለዉ። በዚ ስቓይ ኩሉ ሰብ ተሳቕዩ ኣሎ። ብዘይካ ውሑዳት።

ይኹን ግን ኣብዚ እዋንዚ’ውን ከይተረፈ ንህግደፍ ዝድግፉ የለዉን ማለት ኣይኮነን። ስለምንታዮም ግን ገለ ወገናት እዚ ኩሉ ስቓይን መከራን ህዝቢ ኤርትራ ብዓይኖም እንዳረኣዩ ብእዝኖም እንዳሰምዑ ገና ነቲ ጠንቂ ናይዚ ሕሰምን ስቅያትን ኮይኑ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ዝድግፉ?

ህዝቢ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ሃገሩ ክሳተፍ፥ ንዝደለዮ ሰልፊ ውድብ ወይ ምትእኽኻብ ክድግፍ ዘይድረት ዜግነታዊ መሰሉዩ። ኣብዚ መትከል ብሙሙርካስ ድማ ህዝብታት ኣብ መንጎ ዝተፈላልዩ ሰልፍታት ፖለቲካዊ ፕሮግራማተንን ናይ ምሕደራን መስመረንን መዚኑ ንሓደ ሰልፊ ክድግፍ ወይስ ክቃወም ባህርያዊ እዩ። እቲ ዘይባህርያዊ ንቡኩራት ልዕልና ሕጊ፥ ንስቅያት ገዛእ ህዝብኻ፥ ንስደትን ጭንግራሕን ስድራቤታት፥ ንማእሰርቲ ሰለስተ ወለዶታት ምድጋፍ እዩ። እቲ ዘይንቡር ኣብ መንጎ ሓድሕድካ ቃርማ ኮይንካ ኣሕሊፍካ ምውህሃብ፥ ሕልናኻ ንስጋኻ ሸይጥካ ንረብሓኻን ረብሓ ውሑዳትን ልዕሊ ህላወ ሃገርን ዜጋታታትን ምስራዕ እዩ።

ኣብ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ደገ ዘሎ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ተግባራት ናይቲ ናይ ውሑዳን ጉጅለ ህግደፍ ዘለዎ ጽልኣት ኣብቲ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ ምህላዉ ኩሎም እቶም መዓልታዊ ተግባራት ዘመልክትዎዮም።

ብዙሓት ሰባት እዚ ኩሉ ግፍዕታት እንዳወረዶ ህዝቢ ስለምንታይ ዘይለዓል ዝብል ግቡእ ሕቶ የልዕሉዮም፥ ይኹን ግን እዚ ሕቶ ኣብ ዝሓቱሉ እዋን ንነብሶም ኣብ ቦታ ናይቲ ብቐዳማይ ደረጃ ግፍዕታት ይጸውር ዘሎ ህዝቢ ከንብርዋ ይግባእ። መለኽቲ ብጸጥታን ፖሊስን ሰለይትን ቀጥቀጥቲን እትመሓደር ብጩቕ ዝበለ ብሞዶሻ ዝጭፍልቕ ስርዓት ብምትእትታው ህዝቢ ኣብ ሹቕሮራ ከምዝነብር እዮም ዝገብሩ። ኪቃወም ንዝፈተነ ነቲ ዝተቓወመ ዝበልዕ ነቲ ዝተረፈ ድማ ኣብነቱ ከይክተል ዘፍግድ ፖሊሳዊ ስለያዊ ስርዓት ምትካል ናይ መለኽቲ ሜላ’ዩ። እዚ ፖሊሳዊ ስርዓት ንብዙሓት ሰባት ናብ ሰለይቲን ኣቀባበልቲን ሓበሬታ ስለዝቕይር ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘይምትእምማን ፍርህን ይነግስ።

ካብ 8 ጥቅምቲ 1997  ክሳብ 17 ታሕሳስ 2011 ንኮርያ ዜሳቐየ ናይ ኮርያ ውልቀመላኺ  ነበር ኪም ጁን ዘተኣታተዎ ሎሚ መብዛሕቶም ውልቀመለኽቲ እንተላይ ፕረዚደንት ኢሳያስ ዝኽተልዎ ብመቕጻዕቲ ሰለስተ ወለዶታት ዝፍለጥ ሜላ እዩ። ብመሰረት እዚ ገፋዒ ሜላ  መለኽቲ ተጻባኢና ንዝበልዎ ሰብ ብቐጥታ ንዕኡ ጥራይ ብምቅጻዕ ዘይኮነ ነቶም ንሱ ዝፈትዎም ወገኑ በዓልቲ ቤቱ ደቁ ወለድቱ ብምቕጻዕ ነቶም ዝተረፉ ከፍግዱ ይፍትኑ።

ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ፥ ተጋዳላይ፥  ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ምንባር መሰሎም  ውን ስለዝተኾነነ ጽልኦም ዝለዓለዩ። ይኹን ግን ኣብ ኣፍንጫ ናይቲ ጨፍላቒ ስርዓት ዘሎ ህዝቢ እታ ዝነኣሰት ሙቕርምራም ውን እንተጌሩ ወጋሕታ ኣብ ገዝኦም መጺኦም ኣባላት ጸጥታ ክወስድዎ ሙኻኖም፥ ሓንሳብ ተኸይዱ፥ መላሲ ኣብ ዘይብሉ ኮንተይነራትን ትሕተ መሬታትን ተደርብዩ ክበሊ ሙኻኑ፥ ንሱ ከይኣክል ብመሰረት እቲ ብመቕጻዕቲ ሰለስተ ወለዶ ዝፍለጥ ናይ ኮርያ ኣገባብ ደቁ፥  ወለዱ፥  በዓልቲ ቤቱ ውን ክትግረፍ ሙኻና ስለዝፈልጥ ናብራ ከልቢ እንዳነበረ እቲ ህዝቢ ክገብሮ ዝኽእል ነገር ውሑድ ይኾኖ።

ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎስ ብራዕድን ሹቕሮራን ስለዝነብር ዝገብሮ ነገር የብሉን ኣብ ሃገራት ወጻኢ ዘሎ ደጋፊ ጉጅለ ህግደፍከ ስለምንታይ?

ዝበዝሐ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ  ካብቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ኣነ ይሓይሽ ብምባል ነቲ ድምጺ ስኢኑ ዘሎ ድምጺ ኪኽኖ ኪቃለስ ይጽዕርዩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ጥቓ ዝኾነ ንቡር ሃገራዊ ስርዓት ዝቐርብ ኣካይዳ ስለዘይብሉ ምድጋፍን ምቅዋምን መንግስቲ ድማ ኣዚዩ ውሑድ እዋን ኣብ ፖለቲካዊ ፕሮግራማትን ፖሊሲታትን ብሙሙርካስ ዝበዝሐ እዋን ድማ ሃገራዊ ብዘይኮነ መለክዒታትን ምኽንያታትን ስለዝኸውን ገለ ወገናት ስለምንታይ ንውልቀምልካውነት ይድግፉ ዝብል ሕቶ ኣብ ንቡራት ሃገራት ብዘሎ ስርዓተ ትንታነ መንግስቲ ንምምላሱ ከቢድ ስለዝኾነ ደገፍ ናይ እዚዮም ውሑዳት ሰባትን ጉጅለታትን ኣብዞም ዝስዕቡ ናይ ኤርትራ ክውንነት ኣእቲኻ ክረኣዩ ዝሓሸዩ።

1 ንታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ዝኸፈሎ መስዋእቲን ካብ ህዝባዊ ግንባር ንህዝባዊ ግንባር ድማ ካብዚ ዘሎ መንግስቲ ተፈልዩ ክረአ የብሉን ዝብሉ ወገን።እዞም ክፋል፥ ‘ ልክዕዩ እቲ ዝተመነናዮ ናጽነት እዚ ንርእዮ ዘሎና ኣይኮነን የግዳስ ምስ ምጥፋእ እቲ መንግስቲ ምብቃዕ ህላወ ኤርትራ ከም ሃገር ከጋጥምዩ ነዚ ዝሰርሑ ጎረባብቲ ሃገራት ኣለዉ፥ ምስ ህላወ ሃገር ምስ ዝፈታተን ጎረቤት ካብ ዝሰርሕ ተቓውሞ እዚ ብዉሑዱ ህላወ ሃገር ዘረጋገጸ ዓማጺ ስርዓት ምምሕያሹ ምጽዓር ይሓይሽ’ ዝብል ሃገራዊ ኣመለኻኽታ ዘለዎም’ዩ። እዚ እምነትዚ ካብ ሓልዮት ዝብገስ ልዕሊ ኩሉ ድማ ሃገር ቀዳምነት ዝሰርዕ እካ እንተኾነ ምርጭኡ ብቐንዱ ኣብ መንጎ ክልተ ግጉያት ኣማራጺታት ስለዘንብር ጌጋ መደምደምታ ይወስድ። ኤርትራ ወይ ህላወ ምስ መላኺ ወይ ምብትታን ብዘይ መላኺ ኣይኮነን ህሉው ዕጫኣ። ኤርትራ ቀጻልነት ህላወኣ ኣረጋጊጻ ህላወ ብቕዋም ዝግዛእ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ከተረጋግጽ ዘይትኽእለሉ ምኽንያት የልቦን። እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ናይዞም ቅኑዓት ደገፍቲ ገርሀኛ ኣተሓሳስባ ድማ ካብ ክልተ ምኽንያት ዝነቅልዩ ሀ) እቲ ኮነ ኢልካ መላኺን ሃገርን ከምዘይነጻጸሉ ኣሃዱ ጌርካ ንምቕራቦም ዝተደጋገመ ዘመተ  ለ) ሻቕሎት ናይ ምብትታን ኤርትራ ድሕሪ ውድቀት ናይቲ መላኺ ጉጅለ። እቲ ቀዳማይ ግጉይ መጎት፥ እዚ ዳሕረዋይ ድማ ከየጋጥም ክጸዓረሉ ዝግባእን ንምውጋዱ ዝከኣልን እዩ። ኤርትራዊ ልዕሊዚ ስግኣይ ዝብርኽ ንቕሓት ዘለዎዩ።

2 ናይ ረብሓ ደገፍቲ

ሓደ ክፋል ናይቶም ደገፍቲ ዝበሃሉ ወገን ኩሉ ነገር ዝፈልጡን እቲ ስርዓት ዝገብሮ ዓመጽ ዝርድኡን ግን ስገኦም ንሕልነኦም ዝበልዐ ንናቶም ውልቃዊ ረብሓ ምስ ህላወ መንግስቲ ኣተኣሳሲሮም ዝርእዩ ሰባት እዮም። እዞም ሰባት ሃይማኖት፥ ዓሌት፥ ከባቢ፥ መሬት፥ መረባዕ፥  ዘመድ በዓል ስልጣን፥  ዝኣመሰሉ ኣምራትዮም መዐቀኒኦም። ከምዚኦም ሰባት ባህሪኦም ልክዕ ከምቶም ኣብ እዋን ደርግ ምስ ኢሰፓ ዝጸንሑ’ሞ ደሓር ኣብ መዓልቲ ናጽነት ቆጽሊ ሽበኻን ስየን ሒዞም ቅድሚቶም ናይ ኣሰመራ ሓፋሽ ውድባት ኣብ ብሎኮ ኣኽርያ ንተጋደልቲ ዝተቐበሉን ልዕሊ ካልኦት ዝዘለሉን እዮም።

3 ዕዉራት ምእዙዛት

እቶም ሳልሳይ ክፋል ሰኣን ኣዛዊሩ ዝርኢ ኣመለኻኽታ ብዕዉር መንገዲ ንሕና ንሱ ዝብሉ እዮም። ሓደ ካብቶም ህግደፍ ምሁራትን መንእሰያትን ዘይፈትወሉ ምክንያት ደገፍቱ ከምዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ እታ ዝነኣሰት ናይ ምምርማርን ምሕታትን ዓቕሚ ዘይብሎም ሰዓብቲ ኪኾኑ ስለዝደልዮም’ዩ። ምክንያቱ ምሁራትን መንእሰያትን ስለምንታይ ብከመይ ዝብል ሓታቲ ኣእምሮ ኣለዎም።  እዞም ዝተጠቐሱ ግን ዓመጽ ንሕና፥ ንሕና ዓመጽ ዝብል ጭርሖ ክሕዙ ከለዉ ውን እንታይ ኢና ንብል ዘሎና ዝብል ኣእምሮ የብሎምን።

4 ደገፍቲ ዝመስሉ ግን ዕድል ኣብ ዝረኻቡሉ ኣጋጣሚ ብብሕትን ካብ ተቓወምቲ ንላዕሊ ዝምድሩ

ገለ ውሑዳት ሰባት ኣብ ክልቲኡ ወገን ዘለዉ ክመስሉ ዝሕልኑ በቲ ሓደ ወገን ዓዲ ዘብጸሖምን መረባዓቶም ዘሐድሱሉን ኣሎና ዘብል ምንቅስቓስ ዝገብሩ፥ በቲ ካልእ ወገን ድማ ዓዲ በጺሖም ምስመጹ ልዕሊቶም ተቓወምቲ ብዛዕባ ምረት ዓዲን ኣድላይነት ለውጢን ዝዛረቡዮም።  እዚኦም ዓይነት ሰባት ድማ ብብዙዙሓት እቶም ዝላዓሉ ሓደገኛታት ሰባት ይግመቱ ።

5 ጅሆ ናይ ውክልና መቕጻዕቲ

ገለ ውን ኣለዉ ካብቲ እቲ ስርዓት ዝኽተሎ መቕጻዕቲ ብውክልና ብምፍራህ ኣብ ወጻኢ እንዳነበሩ ብኽቱር ጥንቃቐ ዝነብሩ። እቲ ስርዓት ወድኻ ተቓዋሚዩ ጋልኪ ደጋፊት ኣይኮነትን፥ ሓውኻ 2 ካብ ሚእቲ ኣይከፈለን ብምባል ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዝርከብ መቕርብን ዘመድን ኩሎም መሰረታዊ መሰላት እንተላይ ካብቲ ብዱካን ሕድሪ ዝወሃብ ጨው በርበረ ስለዝሕረሙ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ስድራቤቶም በቲ መቕጻዕቲ ሰለስተ ወለዶታት ዝብል ናይ ኮርያ ሜላ ዝኽተል ስርዓት ከይጉድእዎም ኣብ በይኖምን ብውሽጢ ውሽጥን ኣንጻር ሙኻኖም እንዳኣወጁ ተጠንቂቖም ክነብሩ ይፍትኑ ኣለዉ።

ንምጥቕላል እምበኣር እዞም ኣብዚ እዋን መንእሰያት እንዳጠፍኡ ህጻናት እንዳተስቀዩ ኣዴታት ወላዳት መኻን ኮይነን እንዳዘኽተማ ኣብ ልዕሊ እዚ ስቓይ ዘባጭዉ ጽባሕ ንግሆ ንታሪኽ ክሕተቱ ሙኻኖም ምዝካር ኣገዳሲዩ። ልክዕ እዩ ሎሚ እቶም ዝድግፉ ዝነበሩ ውን እንተኾነ ምስ ውሽጠ-ሕልነኦም ክላዘቡ፥ ስቅያት ወገኖም ክስመዖም፥ ብተግባራቶም ክጠዓሱን ክኽሕሱን ይረኣዩ ኣለዉ። የግዳስ እቶም ተሪፎም ዘለዉ ውሑዳት ውን እንተኾኑ ናብዚ ቅኑዕ መንገዲ ክመጹ ስለዝግባእ ዝኸኣለ ኩሉ ብምትፍናን ዘይኮነ ብምርድዳእን ብምግላጽን ናብ መገዲ የማን ክመልሶም ይግባእ። ናይ ሓሳባት ምፍልላይ ንቡር ስለዝኾነ ከምቲ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዝረአ ስልጡን ናይ ምዝታይ ልምዲ፥ ብሓሳባት እምበር ብሰባት ዘይምዝራብ፥ ወላ ኣብ እዋን ምልውዋጥ ዝተፈላለየ ሓሳባት ምክብባርን ምብህሃልን ምዕዛዝ ክተኣታቶ ዝግባእ ባህሊዩ። ባዕሎም እዞም ኣብ ግጉይ ሸነኽ ናይቲ ሓጹር ዘለዉ ድማ ናብ ደንበ ፍትሒ ናብቲ ዝበዝሐ ክጽንበሩ ይግባእ። ህዝቢ ነቶም ዝገፍዕዎ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ምስቶም ዝገፍዕዎም ደው ዝበሉን ነቶም እንዳተገፍዐ ብስቕታ ዝረኣዩን ውን ብታሪኽ ክሓትት ስለዝኾነ።

    Print       Email

You might also like...

ብዙሕነት ብልቦና እንተተታሒዙ መርገም ዘይኮነስ ምረቓ ኢዩ!

Read More →