Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ድኹም ስለዚ ድማ ምእዙዝ ኣእምሮ ደገፍቲ መንግስቲ፤ ዝሓየለ መሳርሒ ምልካውነት ኢዩ – ክሳብ ብሓባር ዝጸድፉ።

By   /  January 2, 2017  /  Comments Off on ድኹም ስለዚ ድማ ምእዙዝ ኣእምሮ ደገፍቲ መንግስቲ፤ ዝሓየለ መሳርሒ ምልካውነት ኢዩ – ክሳብ ብሓባር ዝጸድፉ።

    Print       Email

ማርክ ትወይን ሓደ ካብቶም ህቡባት ጥቕስታቱ ‘ነብስኻ ኣብቲ ዝበዝሑ ሸነኽ ናይ ርእይቶ ዘለዎዎ ወገን እንተረኺብካያ፤  ብዛዕባ መርገጺኻ ነብስኻ ንምፍታሽ ገምጋም እትገብረሉ እዋን በጺሕካ ምህላውካ ዘገንዝብ ኢዩ’ ዝብል ጥቕሲ ኢዩ። እዚ ጥቕሲ እዚ ምሕሳብ፤ ምግምጋም፥ ኣበየናይ ሸነኽ ናይ መርገጺታት ኣሎኻ ምምርማር ከምዘድሊ ዘረድእ ኢዩ።እዚ ስጉምቲ እዚ መሰረታዊ ፍልልይ ኣብ መንጎ እንስሳን ደቂ ሰባትን ዘነጽር ኢዩ። ሰብ ካብ እንስሳ ዝፍለ ዝሓስብ ስለዝኾነ (ወይ ክሓስብ ስለዝግበኦ) ኢዩ

ብኣንጻር እዚ ዝተጠቐሰ ናይ ምልካውያን ጥቕሲ ሰብ ዝተባህሎ ክገብር እምበር ክሓስብን ክመራመርን የብሉን ዝብል ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ ዝሓየለ መሳርሒ ናይ ምልካውያን ስርዓታት ድኹም ኣእምሮ ናይቶም ዝስዕብዎም ሰባት ስለዝኽነ። እዚ ሓቂ እዚ ኣብ ታሪኽ ዓለምና ደጋጊሙ ተረጋጊጹ ኢዩ።

ህዝቢ ርዋንዳ፤ ነቶም ምእንቲ ስልጣኖም ክብሉ ብዓሌት ዘናቖትዎ ፖለቲካውያን መራሕቲ እምቢ ኢሉ እንተዝነብር፤ ኣብታ ሃገር ክሳብ ሓደ ሚልዮን ዝበጽሕ ህዝቢ ኣይምተቐዘፈን፥ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ነቶም ንናይ ስልጣን ክርፍሶም ኢሎም ብቐቢላ ዘናቖትዎ መራሕቲ ደቡብ ሱዳን ብኣግኡ ያዕ እንተዝብል፤ እታ ሃገር ኣብዚ ተንጠልጢላቶ ዘላ ናይ ውድቀት ጸድፊ ኣይመምረሐትን።

ምልካውያን ስርዓታት ሓደ ካብቲ ተጊሆም ዝሰርሑሉ ዕዮ፤ ዝደንቆረ ህዝቢ ምፍጣር ኢዩ። ህዝቢ እንታይ፤ ብኸመይ፤ ስለምንታይ ኢሉ ክትንትን እንተጀሚሩ ውሕስነት ስልጣኖም ስለዝነቓነቕ፤ ምሁራት ምህላቕ፥ ናይ ትምህርቲ ማእከላት ምዕጻው፥ ንሰባት ብዘደንዝዙ ናይ ሳዕስዒትን ውድቀታትን ልምድታት ምውላፍ ወዘተ ካብቶም ልሙዳት ሜላታት መለኽቲ ኢዮም።

ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ባህርያት ተመሳሳሊ ኢዩ። ከምቲ ኣብ ዝኾነት ምልካዊት ሃገር ዝግበር፤ ኣብ ኤርትራ እውን ንመንግስቲ ዝድግፉ፤ ንመንግስቲ ዘይድግፉ፤ ንመንግስቲ ዝቃወሙን ኣካላት ሕብረተሰብ ኣለዉ። ንመንግስቲ ምድጋፍ ኮነ ምቅዋም ዘይሕከኽ መሰል ናይ ነብሲ ወከፍ ዜጋ ኢዩ። እቶም ንመንግስቲ ዝድግፉ ዘለዉ ስለምንታይ መንግስቲ ደጊፎም ዝብል ቅሬታ ውን የለን። እቲ ቅሬታ ኣብቲ ኣካይዳ ናይቶም ንመንግስቲ ዝድግፉ ዘለዉ ሰባት ዘሎ፤ ሓደ ካብኡ እቲ ኣእምሮኻ ንባዕዲ ም-ርካብ ዝመስል ትሑት ፖለቲካዊ ባህሊ ናይቶም ደገፍቲ ኢዩ።ሰብኣዊ ክብረቶም ዝቕንጥጥ፥ ኣእምሮኡ ደርቢዩ ብናይ ካልኦት ኣእምሮ ዝሓስብ ናብ ተራ መሳርሒ ዝቕይር ዝመሰረቱ ኣካይዳ ደገፍ ዘይኮነስ ዕዉር ምእዙዝነት ኢዩ።

ሓደ ደጋፊ ነዚ መንግስቲ እዚ ዝድግፎ ዘለኹ በዝን ከምዝን ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ፕሮግራማቱ፥ ኣብ ናይ ወጻኢ ፖሊሲታቱ ንዘሎ መስመር ብኸምዚ መንገዲ ስለዝምእማኣኒ፤ ቁጠባዊ ኣዋጃቱ በዞም ኩርነዓት ስለዝሰማማዓሉ ወዘተ ብዝብል ብሱል ኣተሓሕዛ ኪኸውን ይግባእ። ሎሚ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝድግፉ ዘለዉ ዘርእይዎ ባህርያት ደገፍ፤ ኣብ ኤርትራ ጠፊኡ ዘሎ ግንዛበ፤ሱታፌን ዋንነትን ፖለቲካዊ መስርሕ ናብቲ ዝተሓተ ደረጃ ኣንቆልቂሉ ከምዘሎ ዘርኢ ኢዩ።

መንግስቲ ኤርትራ ‘ምስ ጅቡቲ ኩናት ዝበሃል ኣይነበረን እዚ ዝበሃል ዘሎ ፈጠራ ኢዩ’ ምስበለ ‘ ጅግና መንግስትና ኣቃሊዕወን፤ ኩናት ዘይነበረ ኩናት ነይሩ ምባል ኣመል ተጻባእትና ኢዩ’ የጋውሑ እቶም ደገፍቲ። መንግስቲ ኤርትራ ‘ምስ ጅቡቲ ሽምግልና ቀጠር ተቐቢለ ኣለኹ’ ምስበለ፤  ‘ሽምግልና ደኣ ኣብ ምንታይ ኩነት? ብዛዕባ እንታይ? ሰራዊት ቀጠር ኣብ መሬትና ዝኣቱ ዘሎ ደኣ ኣብ ዶባት ጅቡትን ኤርትራን እንታይ ስለዝተረኸበ ኢዩ’ ኣብ ክንዲ ዝብሉ ‘ጅግና መንግስትና ናይ ቀጠር ምትእትታው ምቕባሉ ንድግፍ፤ እዚ ድማ መርኣያ ናይ በሊሕ ዲፕሎማስያዊ ክእለት መሪሕነትና ኢዩ’ ይብሉ። መንግስቲ ኤርትራ ‘ምሩኻት ኩናት ጅቡቲ ለቂቐ ኣለኹ’ ምስበለ፤  ‘ብዘይ ኩናትዶ ምሩኻት ይተሓዙ ኢዮም፥ ኩናት ኣይነበረን ዝተባሃልናዮኸ ስለምንታይ? ወላ ብዓይኒ ሃገራዊ ድሕነት  ኩናት ዝኣክል ምንባሩ ምሕባእከ እንታይ ረብሓ ነይርዎ? ንብድሕሪ ሕጂ እንታይ ክንመሃረሉ ንኽእል’ ኢሎም ኣብ ክንዲ ዝሓቱን መንግስቲ ልክዕ ሓበሬታ በዘይምሃቡ ኣእሙሮኦም ከምዝተጎድአ ዝስመዖምን፤ መሊሶም ነቲ ድሮ ውን ተጎዲኡ ዘሎ ኣእምሮኦም መሊሱ ዘመሽምሽ ተግባራት ይገብሩ፤ ኮይኑ ድማ ‘ጅግና መንግስትና ምሩኻት ፈቲሑ፤ ሕጂ መዛረቢ ከሊእወን ነዘን ወይጦታት፥ ሰንካም እንዲዩ ህግደፍ ዘይገብሮ የብሉን፤ እንቋዕ ካብዚ ውድብ ተፈጠርና’ ይብሉ።

እዚ መርኣያ ናይቲ ህዝቢ ኣብ ሃገራዊ ጉዳያቱ ውን ከይተረፈ ጓናን ደንቆሮን ኪኸውን ዝተገበረ ጻዕሪ ኢዩ። ኣብ ገዛእ ሃገሩ ኩናትን ሰላምን ምህላዉ ውን ዘይሕበር ህዝቢ፥ ብዛዕባ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ዓበይቲ ጉዳያት ውን ካብ ናይ ደገ ማዕከናት ኢዩ ዝሰምዖ።እቲ ዝገርም ቢሻ ብነፈርቲ ኩናት ኢትዮጲያ ከምእተደብደበ፤ ህዝቢ ኤርትራ ምናልባት ውን መራሕጢ ኤርትራ፤  ካብ መግለጺ ሚስ ብራውነን ብሩቶን ኢዩ ሰሚዑ እምበር ካብ መንግስቲ ኤርትራ ኣይኮነን ተሓቢሩ። ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክስመዖም ኢዩ ዝግባእ፥ ጉዳይ ሃገርናን ድሕነትናን ብኸመይ መንገዲ ካብ ሃንቲ ወጻእተኛ ንሰምዖ ክብሉ ምተገበኦም ንገዛእ ነብሶምን ገዛእ ኣእምሮኦምን ዝግባእ ክብረት ዝህቡ እንተዝነብሩ የግዳስ ኣእምሮኦም ካብ ዘረክብዎ እቲ ሓሲብካ ናይ ምድጋፍ እዋን ቀደም ሓሊፉ ኢዩ።

ብተመሳሳሊ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ዓሰብ መዓስከር ከምዝኸፈተት ካብ ኢንተርነት ዝተገንዘቡ ደገፍቲ መንግስቲ፤ ‘ትማሊ ትማሊ ኤርትራ ንማንም ናይ ወጻኢ ሓይሊ መዓስከር ኣይትኸውንን ኢያ ንብል ነይርና፤ ነተን መዓስከር ዝህባ ሃገራት ከደምቲ ኢልና ንጸርፈን ኔርና፤ ሕጂ መርገጺና ስለምንታይ  ተቐይሩ’ ኢሎም ኣብ ክንዲ ዝሓቱ ‘ ጅግና መንግስትና ሕጂ ድማ መሬትን ባሕርን ንኢማራት ሂቡ፤ ብሓቒ እንቛዕ ናይዚ መንግስቲ ኮንና’ ክብሉ ይስምዑ። ‘ኤርትራ ኣብ ኩናት የመን ትሳተፍ ኣላ’ ዝብል ዜና እንተሰሚዖም – ብደገ ማለትዩ እምበር መንግስቲ ኤርትራስ ዝሕብሮም ኣይኮነን-: ‘ጅግና መንግስትና ኣእዳዉ ነዊሕ ኢዩ፤ ሕጂ ድማ ናብ የመን ከይዱ ይዋጋእ ኣሎ፤ ዓወት ንሓፋሽ’ ይብሉ ናብ ዓዲ ባዕዲ ኬድካ ምውጋእ ኣብ ዘይጉዳይካን መሬትካን ናይ ንጹሃት ኤርትራውያን ህይወት ምኽፋል ሙኻኑ እውን ኣይስመዖምን። ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ክረይማ ዩክረይን በጺሑ ነቲ ብሩስያ ዝተጎብጠ መሬት ኣፍልጦ ሂቡ ተባሂሉ ምስተሓበሮም፤ እቶም ደገፍቲ፤ኣብ ክንዲ ጎበጣ ክረይማ ምድጋፍ ንጎበጣ ባድመ ሳዕቤን ኣይህልዎን ዶ ኢሎም ሰብ ክሓስቦ ዝግባእ ትንታነ ዝገብሩ፤ ‘ጅግና መንግስትና ብዘይክኡ ንዓለም መን ኣሎ ዝደፍራ፤ ሕጂ ድማ ናብ ክረይማ ከይዱ ፈጥፈጥ ኣእትዩለን’ ኢሎም ይጭርሑ።

እዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ዕዉር ምስዓብን፥ ከምዘለዎ ዝተባሃልካዮ ምድጋምን፤ ውጽኢት ናይቲ ደንቁርካ ሰዓብ እምበር፤ ፈቲሽካ ኣይትመራመር ኣይትሕተት፤ ዝብል ናይ 25 ዓመት መስርሕ ምልማስ ኣእምሮ ኢዩ። ንሰብኣዊ መሰላቱ፥ ፖለቲካዊ መስርሑ፥ ሃገራዊ ጉዳያቱ ምሕታት ገበን ሙኻኑ እንዳተነገረ፤ ከምኡ ዝገበረ ድማ እንዳተጨፍጨፈ ዝመጸ ህዝቢ፤ ልምሰት ኣእምሮ ሳዕቤናት ናይቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተፈጸመ ውህሉል ዓመጽ ኢዩ።

ከምግቡእ እቶም ደገፍቲ፤ ‘መሬትና ንኢማራት ምሃብ፤ ኣብ ኩናት የመን ምስታፍና ኣብ መጻኢ ዝህልዎ ሳዕቤን ተራእዩ ዲዩ፥ ንሙኻኑ ናይ ሰላምን ኩናትን ውሳነታት ህዝቢ ክሕበር ኣይግበኦን ዲዩ? ብዓቢኡ’ኸ ኣብቲ ውሳነ ድምጺ ክህልዎ ኣይግበኦን ዲዩ’ ዝብል ሕቶታት ከልዕሉ ምተገበአ፤እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሕቶታት ሳዕቤኖም ናብቶም ኣብ ትሕተ ምድሪ ዝርከቡ ኣብያተማእሰርቲ ሙኻኑ ስለዝፈልጥ ክሓስቦም ውን ዝከኣል ኣይኮነን። እቲ ዝገርም ናይቶም ኣብ ደገ ዘለዉ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ኢዩ፥ እንተስ ብፍርሂ እንተስ ኣእምሩኦም ካብ ዝስለብ ነዊሕ እዋን ምሕላፉ፤ ከምዚ ዓይነት ስልጡን ፖለቲካዊ ዘተ ዘአንግድ ባህርን ባህልን ኣየርእዩን ዘለዉ።

ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ክረይማ ከይዱን ኣፍልጦ ሂቡን ተባሂሎም ክንገሩ ከለዉ፤ ‘እዚ ምብጻሕ እዚ ምስቲ መሬትና ብወያነ ተጎቢጡ ምህላዉ ፕረሲደንስ ኣይፈጥርን ዶ? ንጎበጣ ክረይማ እንተደጊፍና፤ ንምጉታትና ኣብቲ ተጎቢጡ ዘሎ መሬትና ዘለዎ ሳዕቤን እንታዩ? ዝብል ልቦና ዝመልኦ ሕቶ ዝሓትት ደጋፊ ኣይረኣናን። ጅግና መንግስትና ንቐጽል ጥራይ ኢዩ እቲ ደገፍ።

መንግስቲ ኤርትራ ንፈለግ ኒል ኣመልኪቱ ዝተገበረ መግዛእታዊ ውዕላት ፍትሓዊ ኣይኮነን ኢሉ መግለጺ ክህብ ከሎ፤ እቲ ኣብ መግዛእታዊ ውዕላት ተሞርኪሱ ዝተሓንጸጸ ዶባትና በዚ መርገጺ እዚ ምጉቱ ከይዳኸም፤ ካብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ መግለጺታት ክንርሕቕ ይግባእ ዝብል ደጋፊ መንግስቲ ኤርትራ የሎን፤ ምኽንያቱ እንተስ እቲ ከይሓስቡሉ ዝተሓበሮም ኣእምሮኦም ከምቲ ዝተባሃልዎ ከይሓስብ ስለዝገበርዎ፤ እንተስ ብዕዉር ደገፍ ወላ ንጌጋታት መንግስቲ ምድጋፍ መርኣያ ተኣማንነት ኢዩ ዝብል መርገጺ ሃልይዎም፤ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሃገራዊ ብቕዓት ዘለዎም ዘተ ኣብ ደንበ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣይረአን ኣይሕሰብን እውን።

እቲ ብኣከራኻሪ ፍልስፍናዊ ምጉታቱ ዝፍለጥ ኢጣልያዊ ኒኮሎ ማክያቨሊ ኣብ ሓደ ካብ ጽሑፋቱ ‘ ነቶም ካብ ጭፍለቓ ምልካውነት ክላቐቑ ዘይደልዩ ኣብ ትሕቲ ምልኪ ምንባር ዝለመዱ ህዝቢ ሓራ ንምግባር ዝካየድ ጻዕሪ፤ ክብደቱን ሓደገኛኘቱን ማዕረቲ ነቶም ካብ ጭቆናን ምልክን ሓራ ንሙኻን ዝቃለሱም ምሓርነቶም  ዝሕተትዎ ጻዕርን ክብደትን ሓደጋን ኢዩ’ ክብል ገሊጹ ነይሩ። ብሓጺር ኣበሃህላ ሓራ ንከይከውን ንዝደሊ ሰብ ሓራ ኪኸውን ከምዝግበኦ ንምርድኡ ዝድለ ዋጋ ፤ ማዕረቲ ሓራ ኪኸውን ንዝደሊ ሰብ ኣንጻር ጨፍለቕቱ ኣብ ዘካይዶ ቃልሲ ዝኸፍሎ ዋጋ ኢዩ ንምባል ዝዓለመ ኢዩ።

እዞም መንግስቲ ኤርትራ ‘ጽባሕ ጸሓይ ብምዕራብ ክትበርቕ ኢያ እንትይሉ፤ ጅግና መንግስትና ኩሉ ዝከኣሎ ኢዩ፤ እዚ ዝብሎ ዘሎ ዘይኮነሉ ምኽንያት የለን’ እንዳበሉ ብዕዉር ምስዓብ ተኣማንነቶም ዘርእዩ ዘለዉ ብኩለንትነኦም ከም ክሳራ ክውሰዱ ኣይግባእን። ምኽንያቱ ብሰንኪ ትሑት ፖለቲካዊ ደረጅኦም ውድቀት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምቅልጣፍ ዘይነዓቕ ግደ ይጻወቱ ብምህላዎም፤ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘበርክትዎ ኣዎንታዊ ተራ ቀሊል ኣይኮነን። ከምቲ ህቡብ ፈረንሳዊ ወተሃደራዊን ፖለቲካውን መራሒ ቦናርተ ናፖልዮን ‘ጸላኢኻ ጌጋ ክገብር ከሎ ኣይተቋርጾ’ ዝበሎ፤ እዞም ደገፍቲ ዝበሃሉ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ጌጋ ናብ ጌጋ እንዳወደቐ ከየቃርጾ ብደገፎም የተባብዑ ስለዘለዉ፤ ሽሕ’ኳ ከይተፈለጦም ይኹን ተረኦም ኣብ ምቅልጣፍ ለውጢ ኣነኣኢስካ ዘይረአ ኢዩ።

    Print       Email

You might also like...

 ምውጻእ 3ይ ፓትርያርክ ኣቡነ ኣንጦንዮስን ዝነበረ መስርሕን

Read More →