Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ትምህርቲን ተመኩሮን ዝሓለፉ 25 ዓመታት ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ፡ ተመራማሪ እምበር ኣጣቓዒ ዘይሙዃን

By   /  January 15, 2017  /  Comments Off on ትምህርቲን ተመኩሮን ዝሓለፉ 25 ዓመታት ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ፡ ተመራማሪ እምበር ኣጣቓዒ ዘይሙዃን

    Print       Email

ሰባት ብእኩብ ኣብ ዝነብሩሉ እዋን ብእኩብ ናይ ምሕሳብ፥ ኣብቲ ሓባራዊ ግንዛበ conventional wisdom ዝበሃል እቶም ብተደጋጋሚ ዝረኣዩን ዝበዝሑ ዝርዕምዎምን ‘ቅቡላት’ ዝበሃሉ ተርእዮታትን መደምደምታታን ክዓስሉ ይረኣዩ፤ ብልምዲ ናብቲ እቶም ዝበዝሑ ዝኸድዎ ዘለዉ ኣንፈት (consensus gentium) ናይ ሙጉዓዝ፥ እቶም ዝበዝሑ ዝበልዎ ምእማን፥ እቶም ዝበዝሑ ዝደገፍዎ ምድጋፍ ዝኣመሰለ ባህርያት የዘውትሩ።

ሓደ ሓደ እዋን ግን እንተስ ብትዕድልቲ እንተስ ብምምርማር ገለ ወሑዳት ኣንጻር ዋሕዚ ክሕንብሱ፥ ነቲ ዝበዝሐ ዝብሎ ዘሎ community sentiment ግግዩነቱ ብሽዑኡ ከስተብሁሉ፥ ብተሪር ክነቕፉ ይረኣዩ። ዘምጽእዎ ሓሳባት ምስቲ ዝበዝሐ ዝዓሰሎ ‘prevailing belief’ ወይ ውን ዘምልኾ ስለዘይሳነ ድማ ዳርጋ ብዙሕ እዋን ግዳያት ተቓውሞን ምንጻልን ይኾኑ። የግዳስ ቅኑዕነት ሓሳባት፤ ሓይሊ ምምርማር ውዒሉ ሓዲሩ ሰዓሪ ስለዝኾነ፤ ግዜ ይነውሕ እምበር እቶም ሰባት ቅኑዕነቶም ክምስከር፥ ኣርሒቕካ ናይ ምሕሳብ ክእለቶም ክድነቕ ይጅመር።

ንኣብነት እቲ ዓቢ ግሪኻዊ ፍላስፋን ፈጣሪ ስነቁጽርን ፓይታጎራስ ሽሕ’ኳ ኣብ 6ይ ክፍለዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ፤ ዓለም ከምቲ ኩሉ ዝኣምኖ ጸፋሕ ዘይኮነትስ ከባብ ሙኻና እንተኣመተ፤ እቲ ጽሉል ዝተባህለ ሓሳብ ክሳብ 3ይ ክፍለዘመን ተቐባልነት ኣይረኸበን። ን300 ዓመታት ድሕሪ ምርካብ ናይቲ ሓቂ ከይተረፈ ድማ ዓለም ንዓለም ከም ጸፋሕ ሰተታ ወሲዳ ብጌጋ እምነት ትኸይድ ነይራ። ጌጋ እምነት ጌጋ ምእማን ጥራይ ኣይኮነን ሽግሩ፥ እንታይ ደኣ ብሰንኪ እቲ ግጉይ እምነት ዝተርፍ ምዕባለታት ኢዩ። ቀዳሞት ሰባት ንኣብነት ዓለም ጸፋሕ ኢያ ኢሎም ይሓስቡ ስለዝንበሩ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ናብ ሓደ ጸድፊ ክወስዶም ይኽእል ኢዩ ዝብል እምነት ስለዘሕደሩ ካብ ኩሉ ምንቅስቓሳቶም ተሓሪሞም ነይሮም።

ኣብ ኤርትራ ውን ኣብዛ ንእሽቶይ ናይ ናጽነት ተመኩሮኣ፤ ውሑዳት ዘይተዘመረሎም ጀጋኑ ኣንጻር እቲ ልሙድ ዋሕዚ ሓሳባት ብምኻድ ዝተራእዮም ሓደጋ ብትብዓት ገሊጾም ነይሮም ኢዮም። ሽዑ እቲ ዘጣቕዕ እምበር ዘይመራመር ኣእምሮ ዝሓዘ ወገን ብሙሉኡ እንተስ ኮኒንዎም እንተስ ኣናኣኢስዎም ኢዩ።

ንኣብነት እዚ ዝስዕብ መንእሰይ ገና ኣብ ዒስራታት እንከሎ ብዛዕባ እዚ ህዝቢ ድሕሪ 20 ዓመት ክርደኦ ዝጀመረ ቡኩራት ልዕልና ሕግን ሓደጋታት ምፍራስ ትካላት ፍትሕን ዝበሎን ዝተዋህቦ መልስን ኣብዚ ብምጥዋቕ ንስማዕ።

እቲ ዘሕዝን ዳርጋ ኩሎም ኣብቲ ኣኼባ ዝነበሩ ሰባት ነቲ ጻባሕ ንግሆ ንዝመጽእ መዘዝ ዘጠንቅቅ ዝነበረ መንእሰይ ናይ ምብጫው ሰሓቕ የርእዩን፤ ክዝለፍ ከሎ የጣቕዑን ምንባሮም ኢዩ። ስለዚ ኢዩ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ደጊም ካብ ታሪኹ፤ ኣእሙሩኡ ነብሱ ክኢሉ ክሓስብ፤ ክመራመር፤ ካብ ዕዉር ጣቕዒትን ተማእዛዝነትን ሓራ ክገብር ተመኩሮ ኪኾኖ ዝግባእ። እዚ መንእሰይ ብህይወት እንተሎ ሎሚ እንታይ ኮን ይሓስብ ይህሉ። ነቲ ሽዑ ዘይሰዓቦ እኳ ደኣ ዘላገጸሉ ህዝቡ እንታይ መልእኽቲ ይህልዎ ይኸውን። ሎሚ ድሕሪ 20 ዓመት፤ እቲ ዓበይቲን ምሁራትን ለባማትን ክርእይዎ ዝግባእ የግዳስ እዚ መንእሰይ ዘስተብሃለሉን ብትብዓት ዘጠንቀቖን ሓደጋ ወሪዱስ፤ ከምቲ ዝበሎ ሃገር ብዘይ ትካላት ፍትሒ፤ ሰብ ሓይሊ ከከም ውልቃውን እኩብን ቅርሕንቶምን ጽልኦምን ንሰባት ን5 ወይስ 10 ዓመታት ናብ ማእሰርቲ ይድርቡዩ ኣለዉ። ህዝቢ ሽዑ ኣብ ክንዲ ዘጣቕዕ ተመራሚሩ ነይሩ እንተዝኸውን እቲ ሓደጋ ሽዑ ምተዓገተ ነይሩ።

ካልእ ሓንቲ ጓለንስተይቲ ኣብ መጀመርታ 90ታት ዝሃበቶ ተመሳሳሊ መጠንቀቕታ ኢዩ። ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ጸላኢ ሃገርና ብኣካል ጥራይ ኣይኮነን ኣዕኒዩዋ፤ ብሞራልን መንፈስን ውን ኣብ መንእሰያት ብፍላይ ድማ ኣብ ደቅንስትዮ ዝሩግ ባህሊ ከተኣታቱ ፈቲኑ ኢዩ። ስለዚ ብኣግኡ ክዕረ መታን ደቅንስትዮና ክድሕና ቀዳምነት ተዋሂቡ ክስረሓሉ ይግባእ ኢላ ነይራ። ገለ ካብ ትሕዝቱኡ (ካብ 31.55 ክሳብ 48.51) ኣብዚ ሊንክ ተተሓሒዙ እነሆ።

ሽዑ ኣብቲ ኣኼባ ዝነበሩ ተሳተፍቲ ዘረባኣ ከተቋርጽ፤ እንተስ ብተቓውሞ እንተስ ብምዕዝምዛም እንተስ ብዝተፈላለየ ሜላ ክቐጽዕዋ ፈቲምኖም። ነብሶም ንምጥቓዕ ጥራይ ኣዳሊዮሞ ስለዝመጹ ኣእሙሮኦም ክመራመር ዕድል ኣይሃብዎን።

ጌጋ መናብርቲ ደቂ ሰብ ኢዩ። እቶም ነዞም ኣብ ክንዲ ኩላትና ኮይኖም ሓደጋታት ኣቐዲሞም ዘስተብሃሉ በላሕቲ ኤርትራውያን ምናልባት ኣብቲ እዋን እቲ ሰባት ኣይተረድእዎምን ይኾኑ። ሎሚ ድሕሪ ልዕሊ 20 ዓመታት ግን እዞም ሰባትን ብልሖምን ትብዓቶምን ክድነቕ ይግባእ። ኩሉ ዝሓስቦ ምሕሳብ፤ ናብ ኣንፊ ንፋስ ምጅላብ፥ ናብ ኣንፊ ዋሕዚ ምሕንባስ ቀሊል ኢዩ። እዞም ሰባት ኣንጻር ዋሕዚ ብዙሓት፥ ኣንጻር ጸቕጢ እቲ ዝድህሎም ዝነበረ ወገኖም ተሲኦም፤ ወገኖም ዘድሕን ሓሳባት ብንግሁኡ ምሕሳቦም ድማ ክድነቑ ይግባእ። ኣብ ዘለዉዎ ክብረት ይብጸሓዮም።

 

 

 

 

 

    Print       Email

You might also like...

 ምውጻእ 3ይ ፓትርያርክ ኣቡነ ኣንጦንዮስን ዝነበረ መስርሕን

Read More →