Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ምድዕሳስ ኣእምሮ (Senility) መራሕቲ፡ሓደገኛ ክስተት ንሃገራት

By   /  December 4, 2016  /  Comments Off on ምድዕሳስ ኣእምሮ (Senility) መራሕቲ፡ሓደገኛ ክስተት ንሃገራት

    Print       Email

ሓደ ናይ ፖለቲከኛታት መቓብር ኢሉ ዝተጻሕፈ ዝርዝር ኣስማት፡ህቡባት ሰባት እንተላይ ፖለቲከኛታት፡ብሴኒሊቲ ኣብ ዝጥቕዑሉ እዋን ኣብ ውሳነኦምን ባህርያቶምን ዘለዎ ጽልዋ ገሊጹ ነይሩ። ቅድሚ ናብቶም ዝርዝራት ምኻድና፡ሴኒሊቲ እንታይ ሙኻኑ ከነብርህ ሓጋዚ ዚዩ። ብቋንቋ እንግሊዚኛ ሴኒሊቲ ዝበሃል ተርእዮ ብትግርኛ ክትርጎም ከሎ፡ምድዕሳስ፡ምቑንቃን ኣእምሮ ሰባት ከም ማለት ክውሰድ ይከኣል ኢዩ። ሰባት እንተስ ብእርጋን ፤ሓደ ሓደ እዋን ድማ ኣእምሮኦም ዲጀነረይት ስለዝገብር ማለት ስለዝላሺ ናይ ምዝካር፡ምሕሳብ፡ምብልሓት፡ምምዝዛን፡ብቕዓቶም ኣመና ይወድቕ።

ኣብ መብዛሕተኦም ሰባት፡ ቀንዲ ምልክታት ምድዕሳስ ኣእምሮ  ዳርጋ ተመሳሰልቲ ኢዮም። ካብ ክውንነት ምርሓቕ፡ዘረባ ምንዋሕን ምህውታትን፡ዘይምምዝዛን፡ስምዒታዊ ሙኻን፡ኣብ መንጎ ለይትን ቀትርን ዘይምፍልላይ ወዘተ ድማ የጠቓልል።

ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ዘርእዮም ባህርያት፡ምድዕሳስን ምቑንቓንን ኣእምሮ ዝዓብለሎም እንዳኾኑ ይመጹ ምህላዎም ዘረጋግጹ ብዙሕት ምልክታት ኣለዉ።

እቲ ፕረሲደንት ብ 22 ሕዳር 2016 ወረቐት ናይ 6 ኣምባሳደራት ኣብ ዝተቐበለሉ እዋን ዝበሎ ዘረባ ናይዚ ምድዕሳስ ምልክታት ኢዮም። ንምስማዕ ኣብዚ ሊንክ ምጥዋቕ ይከኣል

ኣብ ላዕሊ ጠቢቑ ኣብ ዘሎ ድምጺ ገሊጽዎ ከምዘሎ፡ፕረሲደንት ኤርትራ፡ንናይ ፈረንሳ ኣምባሳደር ሚስተር ፍራንስዋ ጎልድፕላት ወረቐት ሹመቱ ኣብዝተቐበለሉ እዋን፡ፈረንሳ ዝመጽእ ሃገራዊ ምርጫኣ ብኸመይ ከተካይዶ ከምዘለዋ ኣመልኪቱ ኣስተምህሮን መምርሒን ሂብዎ ኣሎ።እዚ ኣበሃህላ ዕብዳን ኢዩ እንተዘይተባህለ፡በቲ ዝመቕለለ ኣገላልጻ፡ውጽኢት ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ ኢዩ ክበሃል ዝከኣል ኢዩ።

እዚ ንፈረንሳ ብኸመይ መንገዲ ሃገራዊ ምርጫ ከተካይድ ከምዘለዋ ኣስተምሮ ዝህብ ዘሎ ናይ ኤርትራ ፕረሲደንት፡ንባዕሉ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝጸንሓሉን ዝቕጽለሉን ዘሎ 25 ዓመታ፡ፈረንሳ ዴሞክራስያዊ ምርጫታት ኣካይዳስ ኣርባዕተ ፕረዚደንትታት ቀይራ ኣላ። ንልዕልና ሕግን ምርጫ ህዝብን ተማእዚዞም ድማ፡ሚስተር ፍራንስዋ ሚተራንድ፡ሚስተር ጃክ ሺራክ፡ ሚስተር ኒኮላስ ሳርኮዚ፡ ሚስተር ፍራንስዋ ኦላንደ፡በትረ ስልጣን ብኽብረት ተቐባቢሎም ኣለዉ።  ኣብ ዘበነ ግዝኣት ናይዚ ስልጣኑ መታን ከይገድፍ ኣብ ኤርትራ ምርጫ ከይካየድ ዝኣገደ ፕረዚደንት ኤርትራ ጥራይ፡ሓሙሻይ መራሒኣ ንምምራጽ ፈረንሳ ናይ ግንቦት 2017 ምርጫታታ ጀሚራቶ ኣላ።ፕረዚደንት ፍራንስዋ ኦላንደ ህዝቢ ብዕዮይ ኣየዕገብኩኻን ካብዝርእዮ ዘለኹ ድምጺ ድማ ከምዘይትደልየኒ ተረዲአ ኣለኹ እሞ ኣብ ዝመጽእ ምርጫ ኣይክሳተፍን ኢየ ገሊጹ ኣሎ። እቲ ኩሉ  ፎእ ኢልዎ ከሎ ብሓይሊ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ኢያ ኢሉ ህዝቡ ዝጭፍጭፍ ዘሎ  ፕረዚደንት ኢሳያስ  ፤ ነዚ ህዝቢ ኣይተሓጎስካለይን እሞ ካባይ ዝሓሸ መራሒ መታን ክትመርጽ ካብ ምርጫ ብፍቓደይ ክእለ ኢየ  ዝበለ ፕረዚደንት ፍራንስዋ ኦላንደ ብዛዕባ ምርጫ ኣስተምህሮ ንኽህቦ ኣይተማተአን።

ን25 ዓመታት ምርጫ ከይካየድ ዝኣገደ፡ብዘይ ፍታው ህዝብን ዴሞክራስያዊ መስርሕን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብሓይሊ ሓኹሩ ዘሎ መላኺ፡ኣእሙሩኡ ዳዕሲሱ እንተዘይሃሊዩ፡ንሓንቲ ካብተን ዝነውሐ ናይ ዴሞክራሲ ታሪኽ ዘለወን ሃገራት ኤውሮጳ፡ብዛዕባ ምርጫ ኣስተምህሮ ክህብ እንተሰሚዕና፡ብዘይካ ምድዕሳስ ኣእምሮ ማለት ሴኒሊቲ እንታይ ኢልና ክንገልጾ ንኽእል??

እቲ ግሩም ነገር ግን፡ሴኒሊቲ ማለት ምድዕሳስ ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት ብቐሊሉ ብማዕዶ ስለዝልለዩ፡ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ሃገሩ ምርጫ ዝበሃል ከምዝኸልከለ ዝፈልጥ ሓድሽ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ሚስተር ፍራንስዋ ጎልድ፡ነቲ ዘረባ ከም መስሓቕ ምናልባት ውን ከም መዘናግዒ ጥራይ ክወስዶ ሙኻኑ ግንዙብ ሙኻኑ ኢዩ። ምኽንያቱ፡ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ቫሌታ፤ ናይ ፈረንሳ ፕርችዚደንት ፍራንስዋ ኦላንደ፡ኤርትራ ብሰንኪ ዓመጸኛ ምሕደራ ፕረዚደንት ኢሳያስ ፡ደቃ ተጓሕጊሖም ብምውጸኦም ጥራሓ ትተርፍ ዘላ ሃገር ኢያ ፡ክብል ገሊጽዋ ነይሩ ኢዩ። እዚ ሓድሽ እምባሳደር  ፈረንሳ ቅድሚ ናብ ኤርትራ ምምጽኡ ብዛዕባ እዛ ሃገር ዝኣክል ሓበሬታ ተዋሂብዎ ከምዝኸውን ድማ ርዱእ ኢዩ።

እቶም ካልኦት 5 ኣምባሳደራት ውን፡ወረቐት ስረሖም ኣብ ዘቕረቡሉ እዋን ነብሲወከፎም ኣስተምህሮ፡ምኽርን ተግሳጽን ተቐቢሎም ኢዮም።

ኣምባሳደር ዓባይ ብሪጣንያን ሰሜን ኣየርላንድን ሚስተር ኢያን ሪቸርድ፡ብዛዕባ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ተግሳጽ ዝተሓወሶ ኣስተምህሮ ኢዩ ካብ ፕረሲደንት ኢሳያስ ተቐቢሉ። ሓደ ምልክት ናይ ኣእምሮ ምድዕሳስ ማለት ሴነሊቲ ድማ ዓቕምኻ ምርሳዕ ኢዩ።

ኣምባሳደር እስራኤል ሚሰተር ጋዲ ሃርቨዝ ውን፡ኣብ ሳልሳይ ፐረድ ናይቲ መዓልቲ ኣስተምህሮ፡ሃገሩ እስራኤል ብዛዕባ ጸጥታን ማእከላይ ምብራቕን እንታይ ክትገብር ከምዝግበኣን ተነጊርዎ ኢዩ ። ከምቲ  ኣብቲ ርክብ እስራኤል እንታይ ክትገብር ከምዝግባእ ኣገንዚቡ ክብል እቲ ዝተፈነወ ዜናዝገለጾ፡ፕረዚደንት ኢሳያስ ነታ ኒዩክለር ከምእትውንን ዝንገረላ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ጎብለል ሃገረ እስራኤል፡ብዛዕባ እቲ ንሳ እትነብረሉን ማእከል ፖለቲካውን ወተሃደራውን ስሕበቱን ዝኾነት ማእከላይ ምብራቕን ዝቀያየር ዘሎ ኩነታቱን፡ ሽሕኳ ባዕላ እትነብሮን ነቲ ማኣዝን እትውስን ሓያል ሃገር ትኹን፥ ሊቅነታዊ መደርኡ ኣይነፈገላን።

ኣብ ራብዓይ ፐረድ ናይቲ ብቐሊሉ ዘይርከብ ለክቸር ዝተማህረ ኣምባሳደር ኢጣልያ ሲኞር እስቲፋኖ ኢዩ። ሲኞር እስቲፋኖ፡ሃገሩ ከመይ ዝኣመሰለት ሕስምቲ ገዛኢት ምንባራ ኢዩ በቲ መግናሕቲ ዝተሓወሶ ቋንቋ ተሓቢሩ። ከም ወትሩ ድማ፡ኢጣልያ እንታይ ክትገብር ከምዝግበኣ  ተገሊጹሉ። ኣምባሳደር እስቲፋኖ ብልቡ፡’ናይ ኣርባዓታት መግዛእቲ እሞ ድማ ናይ ጓና እሞ ይጽናሓልና፤ ህዝቢ ኤርትራ ከፊእዎ ዘሎ ናይ ሕጂን ብወዲ ዓዱን ወሪድዎ ዘሎ መግዛእቲ ኢዩ’፡እንተበለ ዝገርም ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ ዘሳቕዮ ዘሎ፡እቲ ቅድሚ ፍርቂ ዘመን ዝነበረ መግዛእቲ ጥልያን ዘይኮነስ፡እዚ ሕጂ ናጽነቱ መንዚዑ ምንባር ከሊእዎ ዘሎ ስርዓት ኢዩ። እቲ መራሒ ኣብ ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ እንተዘይህሉ ድማ፡እዚ ኣምባሳደር እንታይ ክብለኒ ኢዩ ዝብል መጎታዊ ሕቶ ኣብ ርእሱ ምመጾ፡የግዳስ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገለጸ፡ከም መርኣያ ናይቲ እንተስ ብእርጋን፡እንተስ ብሰንኪ ዘይምምዕባል ንድሕሪት ዘንቆልቆለ ማለት ዲጀነረይት ዝገበረ ኣእምሮ፡ብመጎት ክግለጽ ዝኽእል ንቡር ሓሳባት ክህልዎ ትጽቢት ዝግበረሉ ኣይኮነን።

ብዙሓት ሃገራት ብሰንኪ ምድዕሳስ መራሕተን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቐን ኢየን። ናይ ሩስያ መራሒ ቦሪስ የልሰን፡ኣእሙሩኡ ዳዕሲሱ ከሎ ሃገር እንተዘይመራሕኩ ስለዝበለ ንምድጋሞም ዘቐይፉ ተግባራት ፈጺሙ ኢዩ። ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዝነበረ ሮናልድ ሬገን እውን ኣብ ስልጣን ከሎ ብዝነበሮ ምድዕሳስ ኣእምሮ፤ ዝፈጸሞም ጉጉያት ሃገራዊ ውሳነታት ምንባሮም ድሒሮም ይግለጹ ኣለዉ። ናይ ደርግ መራሒ ዝነበረ መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ እጋ መወዳእታ ስልጣኑ ይትረፍ ሰብ ሃመማ ቀቲለ ኣይፈኅትን ምባሉ ዝዝከር ኢዩ። መራሒ ናይዛ መንግስቱ ሃይለማርያም ኣዕቁቡላ ዘሎ ዚምባብወ ፕረዚደንት ሮቤርት ሙጋበ ውን፡’ነዓይ ካብ ስልጣን ይውረድ ክትብሉኒ ከለኹም ብዙሓት ዚምባብውያውያን ብሕርቃን ጣዕ ይብሉ ኣለዉ በጃኹም  ነዓይ ኢልኩም ዘይኮንኩምስ እዞም ሚልዮናት ሰባት ከይሓሙኹም ከምኡ ኣይትበሉ’ ፡ክብል ገሊጹ ኣሎ። እዚ ምልክት ናይ ምድዕሳስ ዘለዎ ምኡጋበ ገና ክሳብ 101 ዓመት ዝገብር ክገዝእ ሙኻኑ ሓቢሩ ኣሎ። እቲ ዝገርም ኣብ ኤርትራ ዳዕሲሱ ዘሎ መራሒ ብተመሳሳሊ፡ንልኡኽ ኤውሮጳዊ ሕብረት ክሳብ 100 ዓመት ዝገብር ኣብ ስልጣን ክህልው ሙኻኑ ምግላጹ ዊኪሊክስ ሓቢሩ ነይሩ ምንባሩ ኢዩ። ምድዕሳስ መራሕቲ እቲ ሓደገኛ ተርእዮ ንህዝብታትን ሃገራትን ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ስለዚ ኢዩ፡ምኽንያቱ ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ፡ይትረፍ ኣብ  ልዕሊ ሃገር ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ስድራቤት ውን ዘስዕቦ ሓደጋ ቀሊል ኣይኮነን።ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ ሰብ ዘለዋ ስድራቤት እቲ ዝዳዕሰሰ ሰብ ኣየሸንኩምንን። ኣየብላዕኩምን፥ ንደቁ መን ኢኻ ንስኻ፤ ንበዓልቲ ቤቱ መን ኢኺ ጋሻ ዲኺ እንዳበለ ኢዩ ምስካሙ ከቢድ ዝኾኖም፥ ዝዳዕሰሰ ኣእሙሮ ሒዙ ሃገር ዝመርሕ ሰብ በዚ መጠን  እንክረአ ነታ ሃገር እንታይ ሳዕቤን ከምዘውርደላ ምግማቱ ኣየሸግርን።

 

 

    Print       Email

You might also like...

መንግስቲ ኤርትራ ናብ ወጻኢ ብሰደድ (Export) ዝልእኮ ሓደ ነገር ጥራይ ኢዮ – ስደተኛታትን ሕሰሞምን።

Read More →