Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ኣብ ሕቶ እሱራት ምስተን ናይ ዓለምና ዝጨከኑ ስርዓታት ውን ብምውድዳር መንግስቲ ኤርትራ ሰፈሩ ኣብቲ ዝበረኸ ጭካነ ኢዩ

By   /  November 11, 2016  /  Comments Off on ኣብ ሕቶ እሱራት ምስተን ናይ ዓለምና ዝጨከኑ ስርዓታት ውን ብምውድዳር መንግስቲ ኤርትራ ሰፈሩ ኣብቲ ዝበረኸ ጭካነ ኢዩ

    Print       Email

ንህዝቢ ዝውክሉ፥ ብምርጫ ዝመጹን ብቅዋማዊ ተሓታትነት ዝመሓደሩን መንግስታት ኣብ ዓለምና እቲ ዝወከሎም ህዝቢ ብዝሃቦም መዝነት፥ ብመንገዲ ሓጋጊ ኣካሎም ንህዝቢን ሃገርን ዘመሓድሩ ሕጋጋትን መደባት ብመንገዲ ፈጻሚ ኣካሎም ትግባረ ናይቶም ብሓጋጊ ኣካል ዝጸደቑ ሃገራዊ መደባት፥ ብመንገዲ ሓራ ፈራዲ ኣካሎም ድማ ንፍርዳውን ሕጋውን ፍትሓውን መስርሓት ይከታተሉ።።

ኣብ ኩለን ሃገራት ዜጋታት ካብ መስመር ዝወጹሉ እዋን፥ ጌጋታት ዝውዕሉሉ ግዜ ክህሉ ባህርያዊ ኢዩ። መንግስታት ድማ ብመሰረት እቲ ነጻ መዝነት ዘለዎ፤ ካብ ዝኾነ ወገን ጸቕጢ ዘይቀርበሉ ፈራዲ ኣካሎም ጌሮም፤ ነቲ እንተስ ብውልቂ እንተስ ብጉጅለ ብዜጋታት ዝግበር ጌጋታት ንምእራም ዝዕላምኡ ስጉምታት ይወስዱ።

እቲ ብግሉጽ ሕጋዊ መስርሕ፤ ብምሉእ ናይ ምክልኻልን ምጥባቕን መሰል ዝውሰድ ብይናት፤ ቀዳማይ ዕላምኡ ሰባት ንምቕጻዕ ዘይኮነ ሰባት ንምእራም፤ ካልኦት ኣካላት ሕብረተሰብ ድማ ካብቲ ጌጋታት ንምምሃር ዝግበር ሃናጺ መስርሕ ኢዩ።

እዚ ክብ ኢሉ ዝተጠቐሰ ኣብተን ብሕጊ፤ ብቕዋም፤ ነጻ ፍርዳዊ ኣካል ዘኽብራ ሃገራት ዘሎ ጥዑይ ኣካይዳ ኢዩ።

ብኣንጻር እዚ ክብ ኢሉ ዝተጠቐሰ ግቡእ መስርሕ፥ ኣብ ገለ ሃገራት ሰባት ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት፤ ብዘይ ሕጋዊ ፍትሓዊ መስርሕ ዝእሰሩለን ዝቕንጸሉለን ውሑዳት ሃገራት ኣለዋ። እዘን ሃገራት ዝበዝሐ እዋን ብምልካውያን መራሕቲን ስርዓታትን ዝመሓደራ ኮይነን፤ ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ናይ ምእሳርን ምቕታልን ተግባራቶም ንዕምሪ ናይቶም ዘይሕጋውያን ስርዓታት ንምንዋሕ፤ ከምኡውን ነቶም ዘይሕጋውያን ስርዓታት ክቃወሙ ዝኽእሉ ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ገሪፍካ ቀጺዕካ ንምድሃኽ ዝዓለመ ኢዩ።

ብደረጃ ሃገራት፤ ከም ኤርትራ፤ ሰሜን ኮርያ፤ ብደረጃ ሽበራዊ ምንቅስቓስ ድማ፤ ከም ዳዕሽ፥ ቦኮ ሓራም ዝኣመሰሉ ዕሉላት ጸይቀ ተግባር ከም ኣብነት ክግለጹ ይኽእሉ። ገለ ብሓደ ሰልፋዊ ኣካይዳ ዝግዘኣ ወይ ውን ብዘይምዕሩይ ምሕደራ ዝምረሓ ብመዐቀኒ ሕቡራት ሃገራት ብግህሰት ሰባዊ መሰላት ዝኽሰሳ ከም ቻይና፤ ክዩባ፤ ሶርያ፥ ኢትዮጲያ ዝኣመሰላ ሃገራት ውን ኣለዋ።

ሓደ ዝገርም ነገር እንተሊዩ ግን እዞም ዝኸፍኡ ዝበሃሉ ግብረሽበራውያን ውን እንተኾነ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት እሱራት ክፈትሑ፥ ብዛዕባ እሱራት ክዛተዩ፥ እሱራት ክብጽሑ ከፍቅዱ፥ ወይ ውን ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ምሕረት ክህቡ ይረኣዩ ኢዮም። ርሑቕ ከይከድና እቲ ብጭካኒኡ ዝልለ ፋሺሽታዊ ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ኣብዮታዊ ምሕረት ብምባል ነቶም ኣብ ኩናት ዝማረኾም ተጋደልቲ ውን ከይተረፈ ነጻ ዝለቐቀሉ እዋናት ነይሩ ኢዩ።

ኣብዚ ቅንያት እዚ እቲ ንጸይቂ ተግባራቱን ኣስካሕካሒ ትርኢታቱን መግለጺ ክርከቦ ዘይክእል ቦኮ ሓራም እተባህለ ኣብ ናይጀርያ ዝንቀሳቐስ ግብረሽበራዊ ጉጅለ፤  21 ካብተን ቅድሚ ክልተ ዓመት ካብ ቁሸት ቺቡክ ዝጨወየን ደቅንስትዮ ነጻ ፈንዩ ኣሎ። እቲ ዝተገበረ ምፍናው ድሕሪ እቲ ብመንግስቲ ስዊዝን ቀይሕመስቀልን እተገበረ ዘተ ኢዩ። ዝርዝራት ናይቲ ዘተ እኳ እንተዘይተገለጸ፤ ‘’ ዘተ፤ ሰላማዊ ዝርርብ፤ ቀይሕ መስቀል፤ ዝብል ኣምራት ተቐቢሉስ ብዉሑድ 21 ደቅንስትዮ ምፍትሑ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ኢዩ። መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ብጭካኒኡን ዕቡድ ተግባራቱን ዝፍለጥ ቦኮ ሓራም ዝገበሮ ተግባራት ክገብር ዘይምኽኣሉ ኢዩ እምበኣር እቲ ዘሕዝን። ምኽንያቱ ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት እንተላይ ነቶም ካብ 1991 ኣትሒዙ ዝኣሰሮም እሱራት እንተስ ብምሕረት እንተስ ግዜኦም ኣእኪሎም እንተስ ብዘተ እሱራት ዝበሃሉ ለቒቑ ኣይፈልጥን። ስለዚ ኢዩ ድማ ወላ ብመለክዒ ናይቶም ከም ቦኮ ሓራም ዝኣመሰሉ ዝጨከኑ ስርዓታት ወይ ጉጅለታት ውን ከይተረፉ ኣብ ገለ መዳያት መንግስቲ ኤርትራ ዝኸፍአ ዝኸውን።

ቦኮ ሓራም ዝበሃል ዳርጋ ብዕቡዳት ሰባት ዝምራሕ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ሰባት ግፍዕታት ዘውረደ ጸይቀ ዕሉል ጉጅለ ኢዩ። እዚ ብተግባራቱ ናይ ዓለምና ዝኸፍአ ጉጅለ ዘተ ምልቃቕ ዝበሃል ኣምር ክግንዘብ እንተኽኢሉ እቲ መንግስቲ እየ ዝብል ስርዓት ናይ ኤርትራ እዞም ኣምራት ከመይ ኣቢሎም ይጠፍእዎ ኢዩ እቲ ዘዛርብ ዘሎ።

ሰሜን ኮርያ እውን ካብቶም ብምልካውነቱን ግፍዓዊ ተግባራቱን ዝፍለጥ ስርዓት ኢዩ። እዚ ስርዓት ውን እንተኾነ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት እሱራት ክፈትሕ፤ ስድራቤት እሱራት ምብጻሕ ክገብሩ፤ ብይን እሱራት ክነግር፤ ወላ ብወተሃደራዊ መንገዲ ዝካየድ ዘይእሙንን ዓማጽን ይኹን ደኣምበር ዳኛ ፍርዲ ቃል ተኸሳሲ ወዘተ ዝብሉ ፍርዳዊ መስርሕ ዝመስል ተግባራት የርኢ ኢዩ።

እቲ ስርዓት ሓደ ካብቶም ንዓለምናን ሰላማን ሓደገኛ ዝኾነ ዓንዳሪ ጉጅለ ሙኻኑ እዚ ዝግለጽ ዘሎ ተግባራት ድማ ምስቲ ዝኸፍአ መልክዓቱ ብምንጽጻር ደኣምበር ነቲ ምልካዊ ጨካን ግፍዐና ኣካይዳ ናይ ስርዓት ሰሜን ኮርያ ንምስጋር ኣይኮነን።

የግዳስ ስርዓት ሰሜን ኮርያ ብዛዕባ ምልቃቕ እሱራት ዘተ ጀሚሩ፥ ካብቶም 12 ዜጋታት ወጻኢ እቶም 10 ናጻ ለቒቑ፤ 15 ዓመት ተፈሪዱ ዝነበረ ሰላዩ ተባሂሉ እተጠርጠረ ሰብ ድሕሪ ክልተ ዓመት ነጻ ለቒቁ ዝብል ዜናታት ኣብ ማዕከናት ዓለም ይቃላሕ ኢዩ። ስለዚ ኢዩ ድማ ኣብዚ መዳይ እዚ እቲ ንገዛእ ህዝቡ መዓልታዊ እንዳሓፈሰ ምልእቲ ሃገር ናብ ማእሰርቲ ቀይርዋ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፥ እቲ ካብኡ ዝኸፍአ ዝበሃል መላኺ ስርዓት ሰሜን ኮርያ ውን ዝገበሮ ስጉምታት ክገብር ዘይምኽኣሉ ዘገርም ኢዩ ዝበሃል ዘሎ።

ተመሳሳሊ ኣብነታት ክጥቀስ ዝከኣል ኢዩ። ሓደ ካብኡ መንግስቲ ቻይና ንሞት ፈሪዳቶ ዝነበረት መራሒ ናይ ምንቅስቓስ ቲያንሚን ብምኽንያት ኣመኩሮ ኣብዚ ቅንያት እዚ ነጻ ምልቃቁ ኢዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ እቲ ስሙ ንምልዓሉ እውን ዘስካሕክሕ ግፍዓዊ ፋሺሽታዊ ዓመጸና ዳዕሽ፤ ካብቶም ጅሆ ሒዝዎም ዝነበረ ዓሌት የዚዲ፤ ብሰንኪ ዕድመኦምን ተነካእነቶምን ብዝብል ምኽንያት ሽማግለታትን ህጻናት ነጻ ብምልቓቕ ናብ ዘይመንግስታዊ ውድብ ከምዘረከቦም ተገሊጹ ነይሩ።

እቲ ሓራዲን ቀንጻልን ዳዕሽ ውን ከይተረፈ ዝፈለጦ፤ ‘ሽማግለታትን ህጻናትን ስለዝኾኑ’ ዝብል ኣምር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምሉእ ዕድሚኡ ክስቆሮ ዘይምኽኣሉ ኢዩ እምበኣር እቲ ዘገርም። መንግስቲ ዝኣክል ማሽን ምስ ከምኡን ክንድኡን መንግስቲ እምበር ኣብ ልዕሊ ህጻናትን ሽማግለታትን ፈኪሩን ዘሊሉን ባህታ ዝስመዖ ተኾይኑ ካብቶም ዝኸፍኡ ገጻት ናይ ዓለም ብምንታይ ተፈልዩ ክረአ ይኽእል?

ስለዚ ኢዩ እምበኣር ምስተን ናይ ዓለምና ዝጨከኑ ስርዓታት ውን ብምውድዳር መንግስቲ ኤርትራ ሰፈሩ ኣብቲ ዝበረኸ ጭካነ ይኸውን ኣሎ ዝብል መደምደምታ ዝብጻሕ ዘሎ።

 

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →