Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ንለውጢ ምብጋስ ጥራይ ኢዩ ንዘሎ ሃገራዊ ቅዛነት (National Depression) ናብ ጥዑይ ምህላው ዝቕይር።

By   /  November 16, 2016  /  Comments Off on ንለውጢ ምብጋስ ጥራይ ኢዩ ንዘሎ ሃገራዊ ቅዛነት (National Depression) ናብ ጥዑይ ምህላው ዝቕይር።

    Print       Email

ስለምንታይ ኢዩ ህዝቢ ኤርትራ ዓዱ ገዲፉ ናብ ዘይፈልጦ መሬትን መጻእን ዘምርሕ ዘሎ? መልሱ ክልተ ቃላት ኢየን። ሓርነት ስኢኑ።

ከም ህዝቢ ኤርትራ ጌሩ ዓዱ ዝፈቱን፤ ንሃገሩ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለን ህዝቢ የለን።  ግን ዓዱ ገዲፉ ይዕዘር ኣሎ፤ ምኽንያቱ መባእታዊ ሰብኣዊ ሓርነቱ ስለዝተነፈጎ። ስእነት ሓርነት ዝደፍኦ ስደት ኤርትራውያን፤ ካብ ዝተሓላለኹ ፖለቲካዊ፥ ስነሓሳባዊን ፍልስፍናዊን ክትዓት ኣውጺእካ፤ ብቐሊል  ዝጭበጥ ኣብነታት ክግለጽ ይግባእ።

ምስኣን ሓርነት እንታይ ማለት ኢዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ተኾኒንዎ ዘሎ ምህላውን ምንባርን ኢዩ። ነዛ ህይወቱ ብሰላም ክነብር ኣይከኣለን። ናይ ወዲ ሰብ መሰረታዊ ሓርነት፤ ዝብላዕ መግቢ፤ ዝውደ ክዳን፤ ዘጽልል ቤት ምርካብ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ እዚ መሰረታዊ መባእታዊ ቀረባት ክረክብ ኣይክእልን ዘሎ። እቶም ሰለስተ መሰረት ረኺቡን ኣይረኺቡን ውን ቅድሚኡ ዝምንጠል ዘሎ ናይ ምህላው መሰሉ ኢዩ። ተኾኒንዎ ዘሎ ከም ሰብ ናይ ምንባር መሰሉ።

ኤርትራዊ ዜጋ ከመይ ይነብር? ኣበይ ይነብር? ኣበይ ይውዕል? ኣበይ ይሓድር ዝውስነሉ መንግስቲ ኤርትራ ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ዜጋ ካብ ዝውለድ ክሳብ ዝመውት ዋንነት ህይወቱ የብሉን። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝወሰኖ እዋን ናብ ክረምታዊ ማእቶት ይኸይድ፤ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ዝወሰኖ እዋን ናብ ወተሃደራዊ ታዕሊም የምርሕ፤ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ዝደለዮ ቦታን ክሳብ ዝደለዮ እዋንን ናብ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ይለኣኽ።

ዜጋ ዋና ህይወቱ ኣይኮነን። ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ኣብ ዝኾነት ትኹን ሃገር ናይ ዓለምና የሎን። ኣብተን መንግስቲ ኤርትራ ዘስተናዕቐን ከም ሱዳን፤ ጅቡቲ፤ ኡጋንዳ፤ ሶማልያ ዝኣመሰላ ሃገራት፤ ዜጋታት ዓቕሚ ጥራይ ይሃልዎም እምበር ናብ ዝደለይዎ ስራሕ ክወፍሩ፤ ናብ ዝደለይዎ ትምህርቲ ኪኸዱ፤ ናብ ዝደለይዎ ሃይማኖት ከምልኹ፥ ናብ ዝደለይዎ ሃገር ክገሹ ዘይተደረተ መሰል ኣለዎም።

ኣብ ኤርትራ ዝነብር ህዝቢ ምውጻእ ጥራይ ኣይኮነን ዝኽልከል ምንባር ውን ክልኩል ኢዩ። ምህላው ውን ክልኩል ኢዩ። ኣብ ዝኾነ እዋን ዘይፈልጦም ሰባት መጺኦም ክኣስርዎ፤ ክወስድዎ፤ ክኽትክትዎ ብዘይፍርዲ ንዓመታት ክኣስርዎ ይኽእሉ ኢዮም። ብዛዕብኡ ስድራቤት እንተሓቲቶም፤ ንሶም ውን ከምኡ ክእሰሩ ክስወሩ ኢዮም። እዚ ኢዩ ናይ ኤርትራዊ ሽግር። ፍትሓዊ መስርሕ ዝበሃል የልቦን ፥ ስለምንታይ ንኽንደይ ዓመት ሰባት ይእሰሩ ዝፍለጥ የለን። መንዩ ዝኣስር፤ ዝቐትል ውን ዝፍለጥ ኣይኮነን።

እቲ ካብዚ ማእሰርትን መከራን ዘምለጠ ውን ብሰላም ክነብር ኣይፍቀዶን። መንበሪ ገዛ የብሉን። ዝሃነጾ ገዛ መንግስቲ ብዶዘር እንተፍሪስዎ ስለምንታይ ኢሉ ክሓትት ኣይክእልን፤ ወይ ምስገዝኡ ብዶዘር ኪቕበር ኣለዎ ወይ ድማ ክነፍጽ ኣለዎ። ደቁ ዝልእኮም ዘሎ ኣብያተ ትህርቲ ትርጉም ዘለዎ ፍልጠት ከምዘየቕስሙ ስለዝፈልጥ፤ ካብ ትምህርቲን ፍልጠትን ደቁ ተስፋ የብሉን። ድንቁርና መንግስቲ ኤርትራ እጅግኡ ሰብሲቡ ዝሰርሓሉ ዕዮ ሙኻኑ ህዝቢ ይፈልጥ ኢዩ። መንግስቲ ኤርትራ  ምሁርን ክኢላን ዜጋ ክህሉ ከምዘይደሊ ህዝቢ ኣረጋጊጹ ይግንዘብ ኢዩ። ህዝቢ እንተዶንቂሩ ጥራይ ኢዩ ትም ኢሉ ክግዛእ ዝኽእል ዝብል ናይ ብዙሓት መለኽቲ እምነት ኣብ ኤርትራ እውን ቦትኡ ካብ ዘጣጥሕ ነዊሕ እዋን ከምዝገበረ፤ ህዝቢ ኤርትራ ብዓይኑ ርእይዎ ኢዩ።

ቀደም ሰባት ብተስፋ ኣብ ሃገርካ ኮንካ ምጽባይ ዝብል እምነት ነይርዎም፤ ሎሚ ግን ኣይከምቀደምን፤ ምኽንያቱ እቲ ተስፋ ንባዕሉ ኣብ ኤርትራ ኮነ ኢልካ ብሓይልታት መንግስቲ ይቕተል ኣሎ። ህላወ መንእሰያት ኣብታ ሃገር ዘይደልዮ ልኡኻት መንግስቲ፥ ንመንእሰያት ተስፋ ንሙቕራጽ ስራሕና ኢሎም ተታሓሒዞሞ ኣለዉ። ስደት መፍትሒ ከምዝኾነ ብምእማን፤ መንግስቲ ብዘዋደዶ መርበብ ስግረዶብ ሰባት ካብ ገገዘኦም ብላንድክሩዘራት እንዳወሰደ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ዘኻዕብተሉ ወፍሪ ምስግጋር ሰባት ጌሩ ኣሎ መንግስቲ ኤርትራ።እዚ ተግባር እዚ ንመንግስቲ ኤርትራ ብሓደ እምኒ ክልተ ዑፍ ምቕታል ኢዩ። በቲ ሓደ እቶም ለውጢ ክመርሑ ዝኽእሉ ሰባት ናብ ስደት ከምዘምርሑ ይገብር፤ በቲ ካልእ ድማ ብሚልዮናት ዶላር ኣታዊ ይገብር።

ህዝቢ ዝብላዕን ዝስተን የብሉን። እታ ካብ ኣምላኽ እትወሃቦ ማይ እውን ሓንሳብ ለይቲ እንዳተንሰአ ሓንሳብ እዋን ለይቲ ብፊስቶታት እንዳተጻገመ ክሰቲ ይግደድ ኣሎ። ዝውስኽ ዋጋ መግቢ እምበር ዝጎድል ዋጋ የሎን።  መንግስቲ ኤርትራ ኩሉ ሰብ ድኻ ኪኸውን ኣለዎ ዝብል እምነት ኢዩ ዘለዎ። እቲ ትሑት እቶት ዘለዎ ናብ ልዑል እቶት ዘለዎ ምቕያር ዘይኮነስ፤ እቲ ሃብታም ናብ ድኻ ምቕያር ኢዩ ተልእኾ መንግስቲ ኤርትራ። ብግብሪ ድማ ይኸውን ኣሎ። ሎሚ ነቲ ገንዘብ ዘለዎን ዘይብሉን ህይወት ዳርጋ ሓደ ኢዩ። መብራህቲ ዘይብሉ፤ ትምህርቲ ዘይብሉ፤ ቀረብ ዘይብሉ ህይወት ምንባር፥ ምስ ምንባር ኪቑጸር ኣይክእልን። ህዝቢ ኤርትራ ቅድም ናይ ምዝራብ መሰላቱ፤ናይ ምውዳብ መሰላቱ ኢዩ ተመንጢሉ። እዞም መሰላት ጠለባቱኳ እንተኾኑ ሎሚ እቲ ቀዳማይ ሕቶኡ ንሱ ኣይኮነን። ብናይ ሎሚ መዐቀኒ እዚ ጠለብ እዚ ምግያጽ ኢዩ ዝቑጸር። ሎሚ ተሓሪምዎ ዘሎ ምንባር ብህይወት ኢዩ። ፖለቲካዊ ሰልፊ፤ ምምራጽን ዘይምምራጽን ዘይኮነስ፤ ከም ሰብ ምንባር ምስትንፋስ ምህላው ኢዩ ተሓሪሙ ዘሎ።

ዝህነጽ ገዛ ስለዘየለ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ርእሱ ናሕሲ ኪረክብ ኣይከኣለን ዘሎ። ዝርካቡ መንእሰይ ዓድታቱ ገዲፉ ስለዝኸደ ዝሓርስን ዝምሕስን ሓይሊ የልቦን ማዕሪኡ ድማ ዝብላዕ ዝስተ ነገር ጠፊኡ ኢዩ። ንምኽዳን፤ ከም ምግያጽ ካብ ዝሓስቦ ነዊሕ ጌሩስ፤ እቲ ናይ ናብርኡ ትጽቢት ካብ ወጻኢ ኣብ ዝለኣኸሉ ደገፍ ጥራይ ኢዩ ዝሙርከስ ዘሎ።

ምልእቲ ሃገር ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ ቅዛነት (National depression) ማለት እኩብ ቅዙን፤ ሽጉር፤ ጭኑቕ  ህይወት ኢዩ ዝንበር ዘሎ። ዘስተንፍሶ ኣየር እውን ናይ ሹቕሮራን ውርደትን ኣየር ኢዩ፤ ስለዚ ድማ ቀሲኑ ኣይሓድርን፤ ጽባሕ እንታይ ክትከውን ኢያ እንታይ ከ ኪኸውን ኢዩ ኣይፈልጥን። ወትሩ ድማ ኣብ ናይ ምጥርጣር ህይወት ይነብር። ኣብ ከምዚ ህይወት ‘እንዳነበረ’ ምስ ሕሰሙን ስቅያቱን ዝመውት ዘሎ ድማ ኣእላፍ ኢዩ።

እዚ ሃገራዊ ጭንቀት ናይ መላእ ሃገር ሽግር ኢዩ።እዚ ናይ መላእ ሃገር ሕቶ ዝቕየር ብለውጢ ጥራይ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ይእከል ክብል ኣለዎ። ከም ሰቡ፤ ከምቶም ኣብ ኡጋንዳ፤ ሱዳን፤ ጅቡቲ፤ ሶማል ዘለዉ ዜጋታት ኣየር ናጽነት እንዳስተንፈሰ ክነብር ክኽእል ኣለዎ። ደቁ ክሓቁፍ፤ መጻኢ ደቁ ክውስን መሰረታዊ ሰብኣዊ ሓርነቱ ኪኽበር ኣለዎ። ከምኡ ክገብር ዝኽእል ድማ ባዕሉ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ኢዩ።

ነዚ ዘሎ ሃገራዊ ጭንቀት ናብ ሃገራዊ ቅሳነት ክቕይሮ፤ ብውህደትን ስምረትን ክሰርሕ ኣለዎ። ተስፋ ሙቕራጽ ናይ ወለዶታቱ ባህሊ ኣይነበረን፤ ወለዶታቱ ኣብ ውሽጢ ጸልማት ብርሃን ናይ ምፍጣር ባህሊ ኢዩ ነይርዎም፤ ከምኡ ሙኻኖም ድማ ብግብሪ ኢዮም ኣርእዮም።ብርሃን ናጽነት ካብ ደልሃመት ጸልማት ቦግ ኣቢሎም ዘምጸእዋ ሳላ እዚ ተስፋ ዘይቆርጽ ናይ ኒሕ ባህሊ ኢዩ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላኡ ድማ መንእሰያት ዜጋታት እዚ ናይ ተሳዓርነት መንፈስ ስዒሮም፤ ህዝቢ ተስፍኡ መሊሱ ክተክል፤ ነቲ ዘለናዮ ናይ ዘይምህላው ህይወት ናብ ምህላውን ሰብኣዊ ሓርነትን እንቕይሮ ንሕና ጥራይ ኢና ኢሉ ክብገስ ኣለዎ። ጽሩይ ማይ ምስታይ፤ ከብዱ ምዕንጋል፤ ዘዕርፈላ ቤት ምህላዉ ከረጋግጽ ዘይክእል ተኾይኑ ምንባር እንታይ ኢዩ ትርጉሙ። ክብረቱ ዝተቐንጠጠ ህላወ ማዕረ ዘይምህላው ኢዩ። ክብረት ዘለዎ ምህላው ዝፈጥር ድማ ናይ ህዝቢ ጥሙር ሓይሊ ንለውጢ ጥራይ ኢዩ። ለውጢ ከም ማና ካብ ሰማይ ዝነጥብ ትዕድልቲ ኣይኮነ። ለውጢ ብጻዕርን እምነትን ኢዩ ዝረጋገጽ። ዘይከኣል ተልእኾ ውን ኣይኮነን። ኣብ ዓለምና ዘይከኣል ዝበሃል ነገር ከምዘየሎ መመሊሱ ታሪኽ ይምህረና ኣሎ።

 

 

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →