Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ህላወን ቀጻልነትን ህዝቢን ሃገርን ብህላወ ሃገራዊ ቅዋም’ዩ ዝወሓስ። 

By   /  November 25, 2016  /  Comments Off on ህላወን ቀጻልነትን ህዝቢን ሃገርን ብህላወ ሃገራዊ ቅዋም’ዩ ዝወሓስ። 

    Print       Email

ኣብ  ዓለም  ኩሎም መንግስታት  ግብርና  ንዝብልዎ  ዝመርሕ  ኣስማቶም  ብዘየገድስ  ቀዳማይን  ቀንድን ስርሖም  ንህዝቦም  ምግልጋልዩ።

ሊበራላዊ ፣ ዴሞክራስያዊ ፣  ማሕበረ ዴሞክራስያዊ ፣ ዓቃባዊ  ፣ኮሚኒስታዊ  ፣ ዓያዪ ወዘተ… ዝበሃሉ ሰልፍታት  ኣለዉ።ኣብ ሓንቲ ሃገር ክልተ- ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ሰልፍታት ክህልዉ ይኽእሉ። ንኣብነት ኣብ ጀርመን ክልተ ቀንዲን ብርክት ዝበላ ድማ ንኡሳን ሰልፍታት ክህልዉ ከለዉ – ኣብ ገለ ሃገራት ንኣብነት ኣብ ኣልጀርያ ከባቢ ሚእቲ ሰልፍታት ኣለዋ።

እዞም ሰልፍታት እዚኦም፥  ንህዝቦም ሰልፎም እንተተመሪጹ ኣብ ህይወቱ፣ ህይወት ደቁ፣ ህይወት መጽኢ ወለዶታቱ፣ ህይወት መሬቱ፣ ባሕሩ፣ ሰማያቱ እንታይ ከምዝገብሩሉ ብዕሊ ይገልጹሉ። ህዝቢ- መን እንታይ ይብል ኣሎ መንኮም ከ ኢዩ ዝሕሾ ከአነጻፍር መታን ክጥዕሞ፣ ተወዳደርቲ ሰልፍታት ብመንገዲ ወከልቶም ኣብ መራኸቢ ብዙሃን መጺኦም፣ ኣብ ጥዕና ፣ትምህርቲ፣ መጕዓዝያ፣ ድሕነት እንታይ ክገብሩ ከምዝሓስቡ፥ ስለምንታይን ብኸመይን ካብ መወዳድርቶም ከምዝሕሹዎ ነቲ ህዝቢ  ይገልጹሉ ጥራይ ዘይኮነ ሕቶታቶ ሃዝቢ ይቕበሉን ይምልሱን።

ጋዜጠኛታት ብመንገዲ ነጻ መራኸቢ ብዙሃን ጌሮም ነተን ሰልፍታትን ነቶም መራሕትን ብዓይኒ ብልሽውና ስነምግባር ድሕረባይታ ባህርያቶም ይምርምሩን ንህዝቢ ይሕብሩን። ህዝቢ – ዋጋታት ክንክየለይዩ፣  ጽርግያታት ክሰርሓለይዩ፣ መስመራት መብራህቲ ክዝርጋሓለይ’ዩ፥ ናብራ ከጣጠሓለዩ፣ ፍትሒ ከንግሰለይዩ ፣ደቀይ ከምህረለይዩ፣ ሰላምን ቅሳነትን ከውርደለይዩ፤ ምስ ዓለም ብሰላም ከነባብረኒ ኢዩ፥ ዝደለኽዎ ሃይማኖት ክኣምን ሓርነተይ ክህበኒ ኢዩ፥ ወዘተ ኢሉ ንዝኣመነሉ ሰልፊ ብድምጹ ኣብ ሳንዱቕ ብምእታው ቆጽሊ የውድቐሉ። መጻኢ ህይወቱ ዝመርሕ ዝውስን ስለዝኾነ ድማ ኣዳቒቑ ኣገናዚቡ ኣመዛዚኑን ዝሕሸኒ ኢሉ ዝኣመነሉ ኢዩ ዝመርጽ።

ዝተመረጸ ሰልፊ መንግስቲ ምስ-ሓዘ ህዝቢ ስለዝመረጾ ከምዝጠዓሞ የኹድድ ማለት ኣይኮነን ።እኳ-ደኣ ኣብ መንጉኡን መንጎ ህዝብን ሓድሽ ውዕል እዩ ዝኣቱ።ህዝቢ መንግስቲ ዝቆጻጸረሉ ፣ ሕጉን ልዕልንኡን ዘረጋግጸሉ፣ መንግስቲ ንኺቆጻጸርን ኪመዝንን ዜኽእሎ ሓይሊ ህዝቢ ኪኸውን ዝተነድፈን ኣብ ፈጽሚ ዝወዓለን ቅዋም ዝበሃል ልጓም ኣብ ኢዱ ኣለዎ። እዚ ቅዋም እዚ ልክዕ ከምቲ ኣብ መንጎ ኣካራያይን ተኻራያይን ዝግበር ውዕል ወይ ውን ኣብ መንጎ ኣለቃሓይን ተለቃሓይን ዝግበር ስምምዕ ውሕስነት ዝኸውን ኢዩ። ከምቲ ተለቃሓይ ብዘይ ዝኾነ ወረቐት ኣለቃሓኒ ዘይብል ድማ መንግስቲ ብዘይ ዝኾነ ውዕል ክገዝእ ኣይብልን ተበለ ድማ ኣይፍቀደሉን።

ስለዚ ቅዋም ማለት ህዝቢ ምስ መንግስቲ ዝኽትሞ ብሕጊ ናይ ምክያድ፥ ብሕጊ ንዘይከይድ ናይ ምትሕትታ፥ ጥዕና ሃገር ዘውሕስ ውዕል ኢዩ። በዚ ምስ ህዝቢ ዘኸትሞ ውዕል ፣ ህዝቢ መሪጽዎ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ሰልፊ፣ ንህዝቢ ይገዝእ ማለት ዘይኮነ -ንህዝቢ ተገዚኡን ተማእዚዙን የገልግል ማለትዩ።ህዝቢ ድማ ብመንገዲቶም ካበየ ከባቢኡ ወከልቱ ኪኾኑ ዝተመረጹ ባይቶ ህዝቢ ጌሩ ኣብ ባይቶ መሰላቱ ኪጣበቕ፤ ግቡኣቱ ከማልእ ይኽእል።ብቐሊል ኣበሃህላ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ሃገሩ ህዝቢ ዝለዓለ ድምጺ ፣ዝዓዘዘ ሓይሊ፣ ወሳኒ ቃል ይህልዎ።

ህዝቢ ዝወከሎም ባይቶ፣ በቲ ቅዋም ዝበሃል ዝለዓለ ሃገራዊ ሕጊ ዝእዝዞም መሰረት፣ በቲ ሓደ ወገን ሓገግቲ ኮይኖም – በቲ ካልእ ወገን ድማ ነቲ  ዝሓገግዎ ሃገራዊ ዕዮታት  ናብ ዕለታዊ ተግባራት ኣቶርጊሙ ክፍጽሞ ዝተላእከ መንግስቲ ይቆጻጸሩ። ብደቒቕ እንዳተኸታተሉ ድማ ህዝቢ ዝለኣኾ መንግስቲ ከመይ ከምዘሎ ነቲ ዝወከሎም ህዝቢ ተመሊሶም ይነግሩ።

ኤርትራ ንኣብነት ቅዋም እንተዝህልዋ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክህሉ ኣለዎ ዶ የብሉን መንግስቲ ዘይኮነ ህዝቢ ምወሰነ። ህዝቢ ኣብቲ ባይቶ ወይ ፓርላማ ዝበሃል ዝውክልዎ ነናይ ከባቢኡ ቻባላት ስለዘለዎ እቶም ኣባላት ባይቶ ድማ ናይ ህዝቢ ተሓለቕቲ ኪኾኑ ስለዝምረጹ ኣብ ባይቶ ቀሪቦም ኣነ ዝወከልክዎ ህዝቢ እዚ ኢዩ ድልየቱ ይብሉ። ፓርላማ ድማ ናይ ኩሎም ድምጺ ሰሚዑ እቶም ዝበዝሑ ዝደለይዎ ወይ ዘድመጹሉ ይገብር። እዚ ሓጋጊ ኣካል ዝኾነ ባይቶ ዘጽደቖ ድማ ሕጊ ዝነጸጎ ድማ ዘይሕጋዊ ይኸውን። ንኣብነት እዞም ወከልቲ ህዝቢ ዝበዝሑ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝበሃል ኣብ ኤርትራ ኣድላይነት የብሉን እንተኢሎም እቲ ዝለዓለ ድምጺ ዘለዎም ናይ ህዝቢ ወከልቲ ስለዝኽኑ ሃገራዊ ኣገልግሎት ደው ይብል ማለት ኢዩ።

ቅዋም ዝበሃል ክቡር ሕጊ ህዝቢ ንዝመረጾ መንግስቲ  በብ እዋኑ ኪግምግም ፣ሕጉስ ተዘይኮይኑ ንዕኡ ኣልዩ ካልእ ካብኡ ዝሓሸ መንግስቲ ኬምጽእ ኪኽእል መታን ኣብ ኣርባዕተ ዓመት ንዝደለዩ መንግስቲ ቆጽሊ ዜውድቐሉ ንዘይደለዮ ድማ ዝኣልየሉ ዕለት ፈልዩሉዩ። እቲ ዝተመረጸ ሰልፊ ቃሉ እንተኣርጉዱ ኣገናዕ፣ ቃሉ እንተኣዕቢሩ ድማ ያዕ ዝብለሉ ዕለት ኣለዎ ህዝቢ።ዝተመረጸ ሰልፊ ጽዒሩን ኣገልጊሉን ህዝቢ ጥዕና ፣ደቁ ትምህርቲ፣ መንእሰያቱ ሽቕለት፣ ሃገሩ ሰላምን ቅሳነትን ዝሰፈና እንተኾይናትሉ ይርሓሰና ይብል ። ሰብ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዘይማዕረ፣ ሃገር ኣብ ትሕቲ ራዕዲ፤ ህዝቢ ናብ ዝደልዮ ቦታ ኣብ ዝደለዮ እዋን ኪንቀሳቐስ  ዘይክእል፣  ኣፉ ዝተዓብሰ ኢዱ ዝተሓየረ እንተኾይኑ ግን፣ ህዝቢ ነዓይ ኣይትኸውንን ኢኻ ቃልካ ኣዕቢርካ ብምባል ይቕይሮ።

እቲ ዝተሳዕረ ሰልፊ ድምጺ ሳናዱቕ ተቖጺሩ ቖጽሉ ከምእተቐንጠጠ ምስተገንዘበ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀሪቡ ነቲ በዓል ሓድሽ ቆጽሊ ሰናይ ባህጊ ተመንዩ፣ ነቲ ዘየዕገቦ ህዝቡ ይቕረታ ብምሕታትን ሓላፍነት ብምስካምን ጉድለቱ ኣሪሙ ንህዝቢ ብዝሓሸ ኣብ መጽኢ ኬገልግል ቃል ብምእታውዩ ብሰላም ዝፋኖ።ንኣብነት ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ እተገበረ ምርጫ ሕጽይቲ ፕረሲደንት ሂላሪ ክሊንተን ብተመሪጹ ዘሎ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ምስተሳዕረት ነቲ ዝተመረጸ ሰናይ ናይ ስራሕ ዘመን ጥራይ ተመንያ ዘይኮነስ ነቶም ደገፍታ ኣብ ድሕሪቲ ዝተመረጸ ፕረሲደንት ትራምፕ ኮይኖም ምእንቲ ሃገር ክሰርሑ ጸዊዓ። እዚ ውጽኢት ቅዋም ውጽኢት ልዕልና ሕጊ ኢዩ።

ኣብ ኣፍሪቃ ዝተሳዕረ መራሒ እምቢ ካብ ስልጣን ኣይእለን ዝብል ኣብ ሃገራት ምዕራብ ድማ ዝተሳዕረ ተወዳዳሪ ካብ ስልጣኑ ዝእለ እቲኦም ርጉማት እቲኦም ብሩኻት ስለዝኾኑ ኣይኮኑን። ሓይሊ ናይ ቅዋም ኣብቲ ሓደ ስለዘሎ ኣብቲ ካልእ ስለዘየሎ ኢዩ።

ብቀሊል ኣበሃህላ ፣ ኣብ ዓለም እቲ ዝኸበረ ህዝቢዩ።ኣብ ሓንቲ ሃገር እቲ ዝዓዘዘ ዜጋዩ።ህዝቢ ክቡር፣ቀዋሚ፣በሪኽዩ። መንግስቲ ድማ ፣ተማእዛዚ ፣ተቐያያሪ፣ ኣገልጋሊዩ። ነዚ ዘውሕስ ዘረጋግጽ ዝሕሉ ድማ ቅዋም ጥራይ ኢዩ።

ኣብ ኤርትራ ጎዲሉ ዘሎ እዚ ልዕልና ሕጊዩ። ንመንግስቲ ኬኽብር እምበር ንባዕሉ ኪኽበር ዘይተፈቕዶ ህዝቢ ኤርትራ፥ ክሰምዕን ክእዘዝን እምበር ክጠልብን ከስማዕን ዘይክእል ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑሉ ዘሎ ምኽንያት ብሰንኪ እዚ ዋሕስ ዝኾኖ ቅዋም ዘይምህላዉ ኢዩ።  እቲ ህዝቢ ኪኽበር፤ ኪስማዕ፤ ክዳነ፤ ንዘይማእመኦ ስርዓት ኪሓትት፤ ኪቕይር ዜፍቅደሉን ከምኡ ክገብር ዋሕስ ዝኾኖን ሃገራዊ ቅዋም ኣብ 1997 ብሕቡእ  ኣብ 2013 ድማ ብተመልከተለይ ስለዝተረሸነ ኩሎም መሰረታዊ መሰላቱ ምስ ሞት ሃገራዊ ቅዋም ጠፊኦም ኣለዉ።

ህዝቢ ኤርትራ ብምድሃኽን ጭፍለቓን ጥራይ ን25 ዓመታት ስለዝተረግጸ ቅዋም ሕጊ ፍትሒ ዝበሃል ኣብ ቋንቋታቱን መዓልታዊ ዝርርባቱን ኣየዘውትርን። ህላዊኡ ምስ ቅዋም ሓርነቱ ምስ ልዕልና ሕጊ ዝተኣሳሰረ ስለዝኾነ ግን ደጊም ነዞም ቅዋም ሕጊ ፍትሒ ዝበሃሉ ኣምራት ክሓተሎምን ሃሰው ክብሎምን ክጣበቐሎምን ይግባእ። ሓርነት ዘለዎ ምህላው ዝህሉ ቅዋም ዝበሃል ቅዱስ ሰነድ ምስዘጽልሎ ኢዩ። ነዚ ተሰዊሩ ዘሎ ሰነድ ብሓይሉ ከይመለሰ ድማ፤ ተሰዊሩ ዘሎ መሰላቱ ክረክብ ከምዘይክእል ክፈልጥ ይግባእ።

 

 

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →