Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ቀርኒ-ኣፍሪቃ፥  ብጸጥታዊ  ውድቐት ተሰኒፉ ኩሉዓይነታዊ ጸጋታቱ ዝኸስር ዘሎ ዞባ!

By   /  September 11, 2016  /  Comments Off on ቀርኒ-ኣፍሪቃ፥  ብጸጥታዊ  ውድቐት ተሰኒፉ ኩሉዓይነታዊ ጸጋታቱ ዝኸስር ዘሎ ዞባ!

    Print       Email

ኣብ ሞንጎ ዝገዘፈ ክፋል ምብራቓዊ ኣፍሪቃን ዞባ ማእከላይ ምብራቕን ተቐሚጡ ንስትራተጂካዉን  ንግደ-ቚጠባውን ጸጋታቱ ከምቲ ዝድለ ዛጊት ዘይተጠቐመሉ ዞባ እንተደኣ ሃሊዩ – ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ጂቡቲን ሶማልያን ዝርከባሉ ዞባ ቀርኒ-ኣፍሪቃ እዩ። እዚ ዞባ እዚ ንግዳዊ ምጥርናፍ፥ ዞባዊ ምትኽኽኻብ፥ ጸጥታዊ ምድግጋፋ፥ ኣስራሒ ፖለቲካዊ መርሓን ካልእን ኣብ ዝብሉ ኣገደስቲን ኣቐጸልቲን ዛዕባታት በሊሑ ክጽዕት ዘይከኣለ ዞባ እዩ እንተተባህለ ድማ ምግናን ኣይከዉንን።

ሃገራት እዚ ዞባ ናይ ውሽጠን ፖለቲካዊ ሂወት፣ ቑጠባዊ ቚመና ፥ ከምኡ`ውን ሰብኣዊ ልምዓት ኣብ ምቕናዕ ነዊሕ ዝቦኾራ ሃገራት ኣንዳተባህላ እየን ዝውቀሳ። እዚ ስለዝኾነ ድማ ጂኦፖለቲካዊ  ረብሓታት ዞባአን ቀጥታዊ ጉዳየን ምዃን ተሪፉ መጻወቲ ፖሊሲታት ምዕራባዉን ዓረባዉን ዓለም ካብ ዝኸዉን ዕቚዳት ሓሊፉ። እዚ ዞባ እዚ ኣብ ውሽጢ እዘን 2 ዕቚድ ደሓን ዝኾነ ምዕባለታት የመዝግብ ከምዘሎ እኳ ዝግለጽ እንተኾነ እቲ ዝተረፈ ከምዝበዝሕ እዮም ተንተንቲ ዝገልጹ።

ሃገራት እዚ ዞባ ኣብ ነንሕድሕደን ጉርብትናዊ’ሲ ይትረፍ ክልተኣዊ ይዂን ስሉሳዊ ረብሓታት ዝቕይዶም ዞባዊ ምትእምማናት’ኳ ከስምራ ኣይከኣላን ዘለዋ። ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሰነ ዳግም ብልጭ ዝበለ ወተሃደራዊ ረጽሚ ከምዝገዘፈ ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል እዩ። እዘን ክልተ ሃገራት ኣብ 1990ታት ፈሊመንኦ ዝነበራ ብንግዳዊ ምቅርራብ ተጸሊዩ ናብ ዝገዘፈ ዞባዊ ምትእኽካብ ክምራሕ ተተስፊዩሉ ዝነበረ ዝምድና ነዊሕ ከይተኸየደ ብዝተወለዐ ዶባዊ ግጭት ሻቡ ተቐቲሉ። እዚ ኩነታት ኪንዮ’ቶ ኣብ’ዚ ዞባ ኣቚይሙዎ ዘሎ ንልምዓትን ምሕላው ዞባዊ ልዕልናን ዝጻባእ ኩነት ፥ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነዚ ብውሑዳት ሃገራት ዝጠቅስ ዞባ በብወገነን ክጸልዋን ፖለቲካውያን ይዂኑ ዕጥቃውያን ምንቅስቓሳት  እዚ ዞባ ኣብ ምምዋልን ምዝዋርን ክሃልካን ይደፍእ ኣሎ። እዚ ተርእዮ እዚ ድማ ጸጥታዊ ኩነታት እዚ ዞባ ባይታ ክዘብጥን መፍቶ ግዳማያን ተረባሕቲ ኮይኑ ክኽጽልን ገይሩ እነሆ።

ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ጂቡቲን ዘሎ ግርጭት እዉን ብቐሊሉ ዝስገር ኣይኮነን። እዘን ክልተ ሃገራት ኣብ ተጠማቲ ማያዊ ክፍሊ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ እንዳሃለዋ፣ ብዝርርብ ክቕለስ ዝነበሮ ጉዳይ ዶብ ሓደ ዕቚድ ከዂጽር ተቓሪቡ ንዘሎ ወተሃደራዊ ትርኽ ፈጢሩ እነሆ። ኢትዮጵያ እዉን ነቲ ካብ ኤርትራ ዝሰኣነቶ ንግዳዊ ሓለፋ ንምትካእ ናብ ጂቡቲ ክትጽጋዕን ምስታ ሃገር ሓቢራ ኣንጻር ኤርትራ ዲፕሎማስያዉን ጸጥታዉን ወፍርታት ከተማሕድር ትረአ ብምህላዋ ፣ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን እተን ሃገራትን ዘይምትእምማን ተሰሪቱ ነቲ መዓልቦ ተሳኢኑዎ ዘሎ ወተሃደራዊ ትርኽ መመሊሱ ክብእስ ይገብር ኣሎ።

ዞባዊ ፖሊሲታት መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ሶማል እዉን ካልእ ንጸጥታዊ ውድቀት እዚ ዞባ ዘራጉድ ዘሎ ጉዳይ እዩ። ምትእትታዉ ምዕራባዊ ዓለም ንጎድኒ ኣጽኒሕና ፥ ሶማላውያን ተረዳእቲን ፈታሕቲን ሽግራቶም ክኾኑ ዘኽእል ኩነት ኣብ ክንዲ ምፍጣር መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን  መን እዩ ጸላዊ ንዝብል ትርኾም ዘመስክሩ ክመስሉ በብዝጠዓሞም ኣብ ጉዳይ ሶማል ኢዶም ከእትዉን ጽልዋኦም ንምዕዋት ተወሰኽቲ ፖለቲካውያን ባእታታት ኣዕዂኾም ከውፍሩን  ጸኒሖም ኣለዉ።

ኣብ’ዚ እዋን እዚ ደሓን ዝኾነ ምርግጋእ ኣብ ሶማል ይምዝገብ ምህላዉ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ ፥ ኩነታት እታ ሃገር ገና ተኣፋፍነቱ ከምዘይዘለቐ እዮም  ሓያሎ ተንተንቲ ፖለቲካ እዚ ዞባ ዝሕብሩ። ኣብ ሞቓዲሾ ዝጉብዝ ዘሎ ማእከላይ መንግስቲ ነታ ናብ ላንድታት ተጎዝያ ዘላ ሃገር ዳግም ክጥርንፍ ዘለዎ ዓቕሚን ናብኡ ንምብጻሕ ኣብ ዝስረሓሉ እዋን ኣብ ጉዕዞ ክራብሑ ዝኽእሉ ውሽጣዊ ግጭታትን ክግመት እንተተፈቲኑ እዉን ጸጥታዊ ኩነታት እዚ ዞባ ገና መኻልፋት ይጽበዮ ምህላዉ ክትርዳእ ትኽእል ኢኻ ። ብዘይካ`ዚ፥  ሶማል ካብ ላንድታት ወጺኣ ከምሓንቲ ሃገር ምስ ቖመት ፥ ዝመጽእ ዝገዘፈን ነዚ ዞባ ናብ ዝበኣሰ ግርጭት ከእቱ ዝኽእልን ሕቶ ኣሎ። ሕቶ “ስግረ-ዶባዊ ሃገራዉነት” (Irredentism) ። ሶማላውያን ኣብ መወዳእታ ክትህሉ ዘለዋ ሶማል፥ ነቲ ንርብዒ ክፋል ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ዝውክል መሬት ኦጋዴን፥ ንምሉእ መሬት ጂቡቲ፥ ከምኡ ድማ ንመሬት ምዕራባዊ ከባቢታት ኬንያ ጠርኒፋ እትኸዉም ሃገር ጥራይ እያ ዝብል እምነት`ዩ ዘለዎም።  ነዚ ድሕሪ ነዊሕ እዋን እዉን ክነጽፍ ዘይኮነ ሶማላዊ ርድኢት ናብ ተግባር ዝቕይር ሃዋህዉ ከይፍጠር ድማ ኢትዮጵያ ፣ ኬንያን ጂቡቲን ደቂሰን ዝሓድራ ኣይኮናን ። ኣብ ሶማል ድልዱልን ዞባዊ ተወዳዳርነት ዘለዎን መንግስቲ ከይቐዉም ድማ ኣብታ ሃገር ጸጥታዊ ርግኣት ከይሰፍን ከይሰልከያ ዝሰርሓ ይመስላ።

እምበኣር ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ዘይሃናጺ ዞባዊ ባህሪ ተጎቢኡ ፡ ኣንጻር ኩሉዓይነታዊ ረብሓታቱ እንዳሰረሐ ናብ ጥፍኣት ዘምርሕ ዘሎ ዞባ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ጂኦ-ፖለቲካዊ ብልጫታቱን  ነጋድ ከባቢኡን ብሓይልታት ግዳም ክምዝመዝ ጥራይ ንሪእዮ ኣሎና።  ሃገራት እዚ ዞባ ዘቤታዉን ጉርብትናዉን ድኻማቶም ኣመዓራርዮም ኣማእዘንቲን ቀዳሞት ተረባሕቲን ብልጫታቶም ክሳዕ ዘይኮኑ ድማ ዞባኦም መናሃርያ ረብሓታት ካልኦት ካብ ምዃን ከዕርፍ ኣይኮነን።

 

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →