Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ውድቀት ባህላውን ስነምግባራዊን ክብርታት፣ ‘ ሞት ሃገር ዝእውጁ ምልክታት’

By   /  September 26, 2016  /  Comments Off on ውድቀት ባህላውን ስነምግባራዊን ክብርታት፣ ‘ ሞት ሃገር ዝእውጁ ምልክታት’

    Print       Email

ኤርትራ ብመንጽር  ኩለንትናዊ ሓበርቲ መለክዒታት ገስጋስ ሃገር ኣብ ድርኩኺት ጸድፊ ምእዋጅ ውድቕቲ ሃገር ተገማጊማ ምህልዋ ንምምስኽኻሩ ጻዕሪ ዘየድልዮ ግሁድ ሓቒ ኮይኑ’ሎ።ከም ኣህጉራዊ ማዕከን፣  ዓለማዊ ባንክ ዝኣመሰሉ ትካላት ይኹን፣ ብዙሓት  ተመራመርቲ ፡ጥፍኣት ኤርትራ ንዘረጋግጽ ረቓሒታት ኣብ ዝገልጹሉ እዋን ዝሕታለ ቑጠባ፣ስእነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ውድቀት ስርዓተ መጓዓዝያን መራኸቢታትን …ወዘተ ብጭብጥታት የቕርቡ። ብልክዕ ድማ ኤርትራ ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ብኩሎም ሓበርቲ ሰብኣዊ መለክዒታት ዝደሓረት ሃገር ኮይናላ።

ዓለማውያን ውድባት ይኹን ካልኦት ተመራመርቲ  ዝዝንግዕዎ ዘለዉ ካብቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ  ዝርዝራት ንላዕሊ ካልእ ንኤርትራ ዜዕኑ ዘሎ  ዝኸበደ ረቓሒ  ምህላዉዩ ።ንሱ ድማ እዩ ብርሰት ኤርትራዊ ባህሊ ፣ስነምግባርን ክብርታትትን።

ጂም ኔልሰን ‘ሃገር እንክትመውት’ ኣብ ዝብል መጽሓፉ ንምጥስጣስ ባህላውን ስነምግባራዊን ክብርታት፣ ‘ ሞት ሃገር ዝእውጅ ምልክታት’ ክብል ገሊጹዎ ኣሎ።ብርግጽ ድማ ክብርታትን ስነምግባርን ልዕሊ ድልድላትን ጽርግያታትን፣ ልዕሊ ፊሲካላዊን ፋይናንሳውን ጸጋ ዝምዘኑ ረቐቕቲ ግን ከኣ ወሰንቲ  ሃገራዊ ግምጃዮም።

ባህልን ስነምግባርን  ናይ ሓደ ህዝቢ፣ ጥሙር ክብርታት ናይቲ  ሕብረተሰብ ኮይኖም ንወሎዶታት መገዲ ሰናይ ዜስግሩ፣  ዘይተጻሕፉ ግን ድማ  ነበርቲ ኪዳናት ኣብ መንጎ ኣባላት ሓደ ሕብረተሰብዮም።እዞም ክብርታት፣ ዜጋታት  – ብተወርሶ  ወለዶምን ኣብ እዋን ምዕባዮምን ቀጻልነት ህላወኦምን –  ቅኑዕ መንገዲ ኣቐዲሞም ነውርታት ዜውሕዱ ውሳነን ባህርን ኣዕጢቖም፥ ጥዑይ ዜጋ ዝፈጥሩ ሓይሊዩም። እዞም መንፈሳዊ ሓይሊ  ናብ ነገራዊ ገስጋስ ስለዝቕየሩ ድማ ብክብርታት ዝተረረት ሃገር፤ ብጸጋታትን ብልጽግናን ዝማዕበለት ትኸውን። ንኣብነት እቶም ንወረጃ ክብርታቶም ከይራሕርሑ ኣብ ያታታቶም ዝተሃንጸ ምዕባለታት ዘመዝግቡ ዘለዉ ቻይናውያን መርሓታቶም ከምዚ ዝስዕብ ምኻኑ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን። ‘’ ቕኑዕን ነውርን ክፈሊ ዝተባባዕ ሕብረተሰብ ፣ነቲ ነውሪ ከሊኡ ነቲ ቅኑዕ ስለዘዘውትር፣ እዚ ቕኑዕ ክብሪ ኣብ ልቢ ስድራቤት ጽባቐ፣ እዚ ስድራቤታዊ ጽባቐ ድማ ኣብ ሕብረተሰብ ስኒት፣እዚ ሕብረተሰባዊ ስኒት ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብልጽግናን ምዕባለን የንግስ’’ ዝብል ዓንቀጽ ፖለቲካዊ መእተዊ ናይቲ ኣብ ክብርታቶም ዝምራሕ ናይ ቻይና ሃገራዊ ፕሮግራምዩ።

ናይ ሎሚ ኣይግበሮምበር ኤርትራ ብጨዋ ባህላ፣ ብዓሚቕ ክብርታታ እትልለ ሃገርያ ዝነበረት።ስነምግባር፣ ክብረት፣ ጻዕሪ፣ ፍቕሪ ሓቂ፣ ምቕሉልነት፣ ሓበን ብሃገር ፣ወዘተ… ጎረባብቲ ዝቐንኡሉ ኤርትራዊ ትዕድልቲዮም ኔሮም። ሎሚ ኩሎምዞም መሰረት ናይ ጥዑይ ሕብረተሰብ ዝኾኑ ክብርታትት ኮነ ኢልካ ከምዝጠፍኡ ይግበር ኣሎ።ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት እታ ቀዳመይቲ ዝጸልኣ ነገር ምውቕቲ ስድራ ምርኣይ ኢዩ፥ ሕመረት ናይ ሕብረተሰብ ክትከውን ዝግባኣ ስድራቤት ከምእትበታተን፣ወለዲ ኣብ ክንዲ ዝተሓቓቖፉ ከምዝፈላለዩ ዝገብር፣ ህጻናት ብሃይማኖታዊን ሕብረተሰባዊን ክብርታት መታን ከይህነጹ ብስም ክረምታዊ ማእቶትም፣  ኣገልግሎት ፈስቲቫላትን  ካርኒቫላትን ኣብ ሕጊ ግዳም ሓደርነት ከምዝዓብዩ ተጌሩ።ሕብረተሰብ ብስኒትን ውህደትን መታን ከይነብሩ ስለዚድማ ኣንጻር ናይ ሓባር ዓማጺኦም መታን ከይመኽሩ ሓደ ብሄር ኣብ ልዕሊቲ ካልእ፣ ሓደ ኣውራጃ ኣብልዕሊቲ ሓደ ከቢድ ምጥርጣር ከምዝህልዎ ዝገብር መርዚ ተነስኒሱ፣ ክብሪ ስራሕ ከይምዕብል ስለዚድማ ስምረት ሰራሕተኛታት ከይዓዝዝ – ሓደ ማሕበራዊ ጉጅለ ነቲ ካልእ ዓቢ ንዕቐት ከምዘማዕብል ኮይኑ ተኾስኪሱ። ስለዚ ድማ ኩሎምቶም ህዝቢ ኤርትራ ንዘመናት ዝኾስከሶም ክብርታት ፈሪሃ እዝጋብሄር ፣  ፍትወት ሓቒ  ፣ ኣኽብሮት ዓበይቲ፣   ዘይምስራቕ፣   ዘይምቕታል ፣ ዘይምዝማው ፣ ብሓሶት ዘይምምስካር ፣  ኮነ ኢልካ ከምዝቡሕጎጉን ብልክዕ ኣንጻሮም ከምዝትክኡን ተገይሩ። ብሓጺሩ እቲ መዕበያ ዝበደሎ መላኺ፣  ህዝቢ ኤርትራ ልክዕ ኣብቲ ንሱ ዝዓበየሉ ሃዋህው ክነብር ፈሪድዎ።

ኮይኑ ድማ ሽሕካ ህዝቢ ኤርትራ ብዝከኣሎ ንምዕራዩ ይቓለስ እንተሃለወ ፣ ወለዶ ኤርትራ ስነምግባሩን ክብርታቱን ዝተቐዘፈ ይኸውን ኣሎ። ኣብ ላምፔዱሳ ኣማኢት ዜጋታት ኣብ ዝተቐዘፉሉ ለይቲ ይኹን፤ ሰለስተ ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ዝተሰውኡሉ ቀትሪ ጋይላን ደበላን ኪትከል ዝእዝዝ ፣ መንእሰያት ኣብ ክንዲ ስራሕን ፍልጠትን  – ደርፍን ለይታዊ ትልሂትን ኬዘውትሩ ዘተባብዕ፣ ምዉታን ኣብ ዓዶም ከይቅበሩን ፍትሃትን ጸሎትን ከይግበረሎም ምስ ሬሳ ዝበኣስ፥ ንፓትሪያርክ ኣብ መወዳእታ ዕድሚኦም እንዳሃለዉ ሓንሳብ ሃሱሳት ሓንሳብ ሸሓጥቲ እንዳለኣኸ ዘከላብት፥   ኣስማት ራእሲ ወልደንክኤልን ባህታ ሓጎስን፣ ሓምድ ዓዋተን ኢብራሂም ሱልጣንን ፣ወዲፈንቅልን ኢብራሂም ዓፋን ደምሲሱ  ሓወልቲ ፑሽኪኒን ዝሃንጽ፥ ቋንቋ ዓረብ እንዳኣገደ  ካሪክለም ኮንፊሽዩሽን ዝተክል በጋሚንዶ ጉጅለ- ውጽኢት ናይ ዝቖንቖነ ስነምግባርን ዝሩግ ባህልንዩ።

ወድቀት ኤርትራ ዜሻቕሎም ወገናት እምበኣር ልዕሊቲ  ኣብ ህንጻን ቑጠባን ኣጋጢሙ ዘሎ ዕንወት ኣብ ክብርታትን ኣተሓሳስባን፣ ኣብ ታሪኽን መንፈስን፣ ኣብ ባህልን ሰብኣውነትን፣ ኣብ እምነትን ስነምግባርን ኣጋጢሙ ዘሎ ዕንወት ኬሻቕሎም ይግባእ።ምኽንያቱ ባህላውን ስነምግባራውን ውድቀት ማለት ምኽታም ክብርታትን መነትን፣ ምብቓዕ ገስጋስን ዕብየትን – ስለዚ ድማ ምእዋጅ ሞትን ዓሱርን ሃገር ማለት ስለዝኾነ።

መላኺ ዝህቅኖ ዘሎ ናይ ኣእምሮ ጊላነት ፣  ነቲ ኣብ መንጎ ኣካልን ሓርነትን ክህሉ ዝግባእ ድልድል ዜዕኑ ስለዝኾነ ሓደግኡ ልዑልዩ። ስለዚ ብኣእምሮን ክብርታትትን ሓርነቱ ዘይኣወጀ ሕብረተሰብ ብኣካልን ሕልናን ሓራ ኪኸውን ስለዘይክእል – ቀዳማይ ዕዮ ናይ ዘሎን መጻእትን ወለዶታት ናይ ኣእምሮ ሓርነት ኪኸውን ኣለዎ ። ምኽንያቱ ንሕና ኤርትራውያን ኤርትራውያን ክንከውን ዝበቓዕና ኣብ ኤርትራ ስለዝተወለድና ዘይኮነስ፣ ኤርትራዊ መንነትን ክብርታትን ኣብ ውሽጥና ስለዝተወለደዩ።

    Print       Email

You might also like...

FILE - In this April 24, 2012 file photo, fighters from Islamist group Ansar Dine stand guard during a hostage handover in the desert outside Timbuktu, Mali. In recent months, al-Qaida and its allies have taken advantage of political instability within Mali to push out of their hiding place and into the towns, taking over an enormous territory which they are using to stock arms, train forces and prepare for global jihad. And as 2012 draws to a close and the world hesitates, delaying a military intervention, the extremists who seized control of the area earlier this year are preparing for a war they boast will be worse than the decade-old struggle in Afghanistan. (AP Photo/File)

ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ተኽእሎ ምስፍሕፋሕ ጥሩፋት ጉጅለታትን

Read More →