Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

2ይ ክፋል ፍሉይ ቃለመጠየቕ ሬድዮ መድረኽ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምጽራይ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሚስተር ማይክ ስሚዝን ኣባል እቲ ኮሚሽን ሚስ ሼላ ኬታሩትን

By   /  July 2, 2016  /  Comments Off on 2ይ ክፋል ፍሉይ ቃለመጠየቕ ሬድዮ መድረኽ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምጽራይ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሚስተር ማይክ ስሚዝን ኣባል እቲ ኮሚሽን ሚስ ሼላ ኬታሩትን

    Print       Email

 smithክቡራት ተኸታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ኤሪ መድረኽ ፣ ምስ ኣቦ መንበር መርማሪ ኮሚሽን ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሚስተር ማይክ ስሚዝን ላዕለወይቲ ኣባል እቲ ኮሚሽን ወ/ሮ ሼላ ኬታሩትን ብልኡኻት ሬድዮ መድረኽ ብቛንቋ እንግሊዝ ናይ ዝተገብረ ሰፊሕ ቃለ መሕትት ትርጒም ካልኣይ ክፋል ነቕርበልኩም። 

ሕቶ፥ መንግስቲ ኤርትራ ንስራሕ እዚ መርማሪ ኮሚሽን ፖለቲካዊ ድፍኢት ከምዘለዎ እዩ ዝኸስስ።ኤርትራ ብኣድማሳዊ ፐሪዮዳዊ ግምገማ ተቐዪዳን ተሰሪዓን እትኸይድ ሃገር እንዳኾነት ምቛም መርማር ኮሚሽን ንምንታይ ኣድሊዩ ዝብል መጎት በቲ መንግስቲ ይደጋገም እዩ እሞ ፣ እዝ ብኸመይ ይረአ።

ማይክ ስሚዝ፥ እዚ ኮሚሽን ብሓደ ኣብ ላዕለዋይ ጫፍ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከብ ኣካል ማለት ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ዝቖመ ኮሚሽን እዩ። ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ሸውዓቲአን ኣህጉራት ዓለምና ብዝተዋጽኣ 47 ሃገራት ዝዉከል ኣህጉራዊ ኣካል እዩ። መርማሪ ኮሚሽን ንሰብኣዊ ኩነታት ኣብ ኤርትራ ክቐዉም ክዉሰን እንከሎ ድማ ብሓባራዊ ርድኢት እዘን ኣባላት ባይቶ እምበር ምስ መንግስቲ ኤርትራ ግሁድ ጽልኢ ብዘለወን ውሑዳት ሃገራት ዝተደፍአ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ምቛም እቲ ኮሚሽን ብዝኾነ ሸነዂ ፖለቲካዉን ወገናዉን ድፍኢት ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። 47 ኣባላት ሃገራት እቲ ባይቲ ንብምልኡ ማሕበረሰብ ዓለም ዝዉኩላ ምዃነን ክንርዳእ ግቡእ እዩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንብምልኡ ማሕበረሰብ ዓለም ስለዘሰከፈ ድማ እዩ እቲ ኮሚሽን ቆይሙ።

ሕቶ፥ ካልእ ንውድዓዉነትን ውርጸጻ ስራሕን ናይዚ ኮሚሽን ኣመልኪቱ ዝቐርብ ጥርዓን ኣሎ። እቲ ኮሚሽን ዝኣከቦ መርትዖታት ዝበዝሐ ካብ ሓተቲ ዑቕባ ስለዝኾነ ሓደ ሓታቲ ዑቕባ ድማ ሕቶ ናይ ዕቕባኡ ደገፍ ንኽረክብ ነቶም ወሪዶሙኒ እዮም ዝብሎም ጸገማት ከጋንን ተኽእሎ ኣሎ ዝብል ዘረባታት ኣሎ`ሞ፣ ኣብ`ዚ እንታይ ክበርህ ይከኣል።

ማይክ ስሚዝ ፥ ሓደ መርማሪ ኮሚሽን መጽናዕቱ ከካይድ ከሎ ዝምረሓሉ ስሩት ኣገባብ ስራሕ ኣሎ። ብፍላይ እቲ ኮሚሽን ናብታ ተመልኪቱላ ዘሎ ሃገር ኣትዩ መጽናዕቱ ከየካይድ ብመንግስቲ እታ ሃገር ምስዝዕገት። መንግስቲ ኤርትራ ካብ ፈለማ ምስቲ ኮሚሽን ክተሓጋገዝ ከምዘይኮነን እቲ ኮሚሽን ናብ ኤርትራ ኣትዩ መጽናዕቱ ከካይድ ከምዘይፍቅድን ኣነጺሩ እዩ። እዚ ኮሚሽን እዉን ብተደጋጋሚ ናብ ፕረዚደንት ሃገራ ኤርትራን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገርን ጽሑፋዊ ጠለባት እኳ እንተቕረበ እወታዊ ምላእ ኣይረኸበን ። ስለዝኾነ እዚ ኮሚሽን ሰፋሕትን ናብ መጽናዕቱ ጥራይ ዘነጻጸረሩን ቃለ መሕትታት ኣካይዱ። ብከምዚ ኣገባብ ናይ ልዕሊ 800 ሰባት ውልቃዊ ተመክሮን ምስክርነትን ኣኪቡ። እቲ መስርሕ ብኣዚዩ ዕቁብ ኣገባብ እዩ ዝካየድ ነይሩ። ዛንታታቶምን ምስክርነቶምን ዝሃቡ ሰባት ቃሎም ብምስጢር ከምዝተሓዝ እዩ ተገይሩ። ነቶም መሰኻክር ነቕርበሎም ሕቶታት ንጹራት እዮም። ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሰብኣዊ ኩነታት ወይ ዉን ግንዛቤኦም ዘይኮንና ንሰምዕ ናቶም ዉልቃዊ ዛንታ ፣ ኣብ ልዕሊኦም ዝተፈጸመ በደል ብግዜን ቦታን ኢና ንዉከስ። ነቶም መሰኻክር ዘነጸርናሎም ሓደ ሓቂ ፥ ምስክርነቶም ነዚ ኮሚሽን ስለዝሃቡ እቲ ኮሚሽን ናይ ዑቕባ ጠለቦም እወታዊ ምላሽ ክረኽቡ ክደጋገፎም`ዩ ማለት ከምዘኮነ። ሕቶ ዑቕባ ቅጺ ሓላፍነት ናይ`ዚ ኮሚሽን ኣይኮነን። ሓደ ሰብ ናብ`ዚ ኮሚሽን ቀሪቡ ምስክርነቱ ስለዝሃበ ካብቲ ኮሚሽን ዝወሃቦ ጽሑፋዊ ደገፍ የለን ፣ ምስክርነቱ ዕቁብን ምስጡርን እዩ። ብዘይካ እዚ ዝበዝሑ ካብቶም 800 መሰኻክር ሓተቲ ዑቕባ ዘይኮነ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ምዕራብ ነባርነት ዝሓዙን ከምእዉን ዜግነት ዝወሰዱን እዮም፣ ስለዚ ዘቕረብዎም ዛንታታት ንመለሳ ኢሎም ከምዘይኮኑ የነጽረልካ። ብተወሳኺ ኣብ`ቶም ቃለመሕትታት ቀሪቦም ምስክርነቶም ዝህቡ ሰባት ኩሎም እኳ ኣይኹኑ ዳርጋ ብሙልኦም ሓቀኛ ዛንታኦም የቕሩቡልካ ከምዘለዉ በቲ ኣብ ሞንጎ ዕላሎም ዝቀያየር ስምዒታት ክትግንዘብ ይከኣል እዩ ። ብርግጽ እቶም ዛንታታት ናይ ውልቂ ስለዝኾኑ ክፈላለዩ ይኽእሉ እዮም። ንኹሎም ኣኺብካ እተሕብሮ ስእሊ ግና ኣብ ኤርትራ ኣሰካፊ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ከምዘሎ ከረደኣካ ይኽእል እዩ።

ሕቶ፥ ካልእ ንቅጥዒ ኣሰራርሓ ወይ ሜተዶሎጂ ኣመልኪቱ ኣብ ልዕሊ እዚ ኮሚሽን ዝቐርብ ጥርዓን ኣሎ። ቅጥዒ ኣሰራርሓ ናይዚ ኮሚሽን ስሩዕነቱ ተዛማድነቱን ከመይ ይመስል። እዚ ኮሚሽን ዝምረሓሉ ቅጥዒ ምስቲ ሓደ ቤት ፍርዲ ዝኽተሎ ኣሰራርሓ ዝመሳሰል ዲዩ ወይስ ፍልይ ይብል`ዩ።

ማይክ ስሚዝ  ብቐንዱ፣ መርማሪ ኮሚሽን ብቅጥዒ ኣሰራርሓ ናይ ቤት ፍርዲ ዝኸይድ ኣይኮነን። ናይ`ቲ ኮሚሽን መሪሕ ስራሕ ገበን ይፍጸም ከምዘሎ ዘኽእል ርኽበት ክዉን ምግባር እዩ ። እቲ ርኽበት ድማ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ይምዘን። ብሓጺሩ ስራሕ መርማሪ ኮሚሽን ከም ስራሕ ናይ ሓደ መርማሪ ፖሊስ ጌርካ ክውሰድ ይከኣል። ናብቲ ገበን ተፈጺሙሉ ኣሎ ዝበሃል ከባቢ በጺሑ ገበን ከምእተፈጸመ ዘረድእ ርኽበት ብምቕራብ ፣ ንሚዛንን ግምገማን ነቲ ርኽበት ናብ ቤት ፍርዲ የምርሖ። ናይ`ዚ ኮሚሽን እዚ ስራሕ ድማ ናብ ኤርትራ በጺሑ ገበናት ከምእተፈጸመ ዘእምን ርኽበት ክዉን ክገብር እዩ ነይሩ። መንግስቲ ኤርትራ ስለዝኣበየ ግና እዚ ኮሚሽን ካልእ ኣማራጺ ግን ከኣ ምስ ልሙድ ቅጥዒ ኣሰራርሓ ናይተን ዝማሰለኦ ኮሚሽናት ተዛማድነት ዘለዎ ሜላ ከናዲ ነይርዎ። ስለዝኾነ ነቲ ገበናት ከምእተፈጸመ ንምእማን ክቕርቦ ዘለዎ ርኽበት ካብ ግዳያት ናይቲ ገበናት ዝኾኑ ወገናት ክእክብ መሪጹ ። ካብዚ ተበጊሱ ድማ ኮሚሽን ኣብ ኤርትራ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ከምእተፈጸመ ዘእምን ባይታ ኣሎ ዝብል ርኽበት ከቕርብ ክኢሉ። እዚ ቅጥዒ ኣስራርሓ ብቐዳሞት ኮሚሽናት ናይ ሰሜን ኮርያን ፣ ስሪላንካ፣ ሶርያን ከምኡውን ጋዛ ተመሪሑሉ ስለዝኾነ ድማ ኣብ`ቲ መርማሪ ኮሚሽን ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ዝተኸተሎ ቅጥዒ ኣሰራርሓ ስሩዕነት ነይሩ እዩ ክንብል ንኽእል።

ሕቶ እቶም ኣንጻር ቀዳማይ ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ቀሪቦም ዝበሃሉ ናይ ጥርዓን ደብዳቤታትን ቅጥዕታትን በቲ ኮሚሽን ግቡእ ኣተኩሮን ኣይተዋህቦምን ዝብሉ ወቐሳታት እዉን ኣለዉ፧

ሼላ ኬታሩት፥  እዚ ኮሚሽን ንቀዳማይ ጸብጻቡ ዝቃወሙ ልዕሊ 45 ሽሕ ደብዳቤታትን ዝተኸተሙ ቅጥዕታትን ተቐቢሉ። ንኽንድኡ ዝኣክል ደብዳቤ ኣብ ውሱን ግዜ ከጽንዕ ኣጸጋሚ ስለዝነበረ ግና ካብኡ ን5 ሽሕ ደብዳቤታትን ቅጥዕታትን እዩ ኣጽኒዑ። ኮሚሽን ኣብ`ዚ ዝተገብዘቦ ሓደ ሓቂ ግና እቶም ደብዳቢተታትን ዝተኸተሙ ቅጥዕታትን ዘመሳስሎም ትሕዝቶ ከምዝነበሮም`ዩ። ኣብ`ቶም ደብዳቤታታ ተቐሚጦም ዘለዉ ጥርዓናት ምስ መጽናዕቲን ስራሕን መርማሪት ኮሚሽን ዘይላፈኑ እዮም ፣ ንኣብነት ኣብ ኤርትራ ኣብ ጽላት ጥዕና ገስጋስ ይምዝገብ ኣሎ፣ ሰፊሕ ልምዓታዊ መደባት እዩ ዝትግበር ዘሎን ካልእን ዝብሉ ምስቲ ኮሚሽን ዘጽንዖም ዘሎ ግህሰታት ስብኣዉነት ብዝኾነ ሸነኽ ዘይራኸቡ እዮም ። ካልኣይ ካብቶም ከም ሳምፕል ዘጽናዕናዮም 5 ሽሕ ጥርዓናት እቶም 10 ጥራይ እዮም ካብ ውሽጢ ሃገር መጺኦም ፣ ብዘይካ እዚ እቶም ጥርዓናት ነየናይ ክፋል ጸብጻብ መርማሪ ኮምሽን ይነቕፉ ኣለዉ ዝፍለጥ ኣይኮነን ፣ ኣብ ዝበዝሑ ደብዳቤታት ሰፊሩ ዘሎ ጥርዓናት ንጸብጻብ እቲ ኮሚሽን ፈጺሞም ብዘየንበብዎን ዘይረኣዩዎን ሰባት ዝተጻሕፈ እዩ ፣ ኣብ ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ኣብ ሑጥበ ጽሑፍ ሀ`ን ለ`ን ኣቐሚጡዎም ዘሎ ግህሰታት ኣብ ሃገርና የለዉን ኣብ ሕጥበ ጽሑፍ `ሐ` ዘሎ ግህሰት ከማን ብንኡስ ዓቐን እዩ ዝፍጸም ዝብል ቃና ዝሓዙ ደብዳቤታት እዉን ይደጋገሙ እዮም። በዚ ኮይኑ በቲ ነቶም ኣብቲ ጥርዓናት ኣስማቶም ኣድራሾኦም ዘቐመጡ ሰባት ንመብዛሕተኦም ብተሌፎን ክንረኽቦም ኣይከኣልናን ካብቶም ዝረኸብናዮም እዉን ቊጽረይ መን ሂቡኩም ፣ ቅጥዒ ኣይፈረምኩ ደብዳቤ ኣይጸሓፍኩ ዝብል ግብረመልሲ ብብዝሒ ረኺብና። ስለዚ ነቲ 45 ሽሕ ጥርዓናት ብኹሉ እኳ እንተዘይኣጽናዕናዮ ካብዚ ዝጠቐስኩዎ ተመሳሳልነት ተበጊስና ግና ንሓፈሻዊ ትሕዞ እቶም ጥርዕናት ስለዝተረዳእና እቶም ጥርዓናት ኣድህቦ መርማሪ ኮሚሽን ኣይረኸቡን ዝብል ወቐሳ ግቡእ ኣይከዉንን።

ማይክ ስሚዝ ፥ ኣብዚኣ ሓንቲ ነጥቢ ክዉስኽ ። መርማሪ ኮሚሽን ነቲ ኻልኣይ ጸብጻብ ኣቐዲሙ ኣብ 8 ሰነ ክፉት ገይሩዎ ዝብል ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝመጸነ ክሲ ነይሩ እዩ። ነቲ ጸብጻብ ኣቐዲምካ ንህዝቢ ክፉት ምግባር ንሕጊ ዘይሻራውነት ዝግህስ`ዩ ዝብል ክሲ እዩ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ነቒሉ። ኣብዚ ክንጽር ዘለዎ ሓደ ሓቂ ግና መርማሪ ኮሚሽን ነቲ ጸብጻብ ኣብ 8 ሰነ ክፉት ምግባሩ ዘይልሙድ ተርእዮ ከምዘይኮነ እዩ። እቲ ኮሚሽን ነቲ ጸብጻብ ቅድሚ ውሑዳት ስማንታት ንኣባል ሃገራት ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ከቕርብ ግቡእ እዩ ፣ እዚ ድማ እተን ሃገራት ብዛዕባ ኣብ`ቲ ጸብጻብ ሰፊሩ ዘሎ ርኽበት እኹል ሓበሬታ ክሕዛን ብዛዕባ`ቲ ጸብጻብ ዝህሉወን ውሳኔ ኣነጺረን ክጸንሓ ግዜ ክህሉወንን ካብ ዝብል እዩ ። መርማሪ ኮሚሽን 2 ሰሙን ቅድሚ እቲ ጸብጻብ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ምቕራቡ ንህዝቢ ክፉት ክገብሮ ምውሳኑ ድማ ማሕበረሰብ ዓለም ብዛዕባ እቲ ጸብጻብ ክፈልጥ መሰሉ ስለዝኾነ ጥራይ እዩ። መርማሪ ኮሚሽን ዝግድዶ ነገር እንከይሃለወ ካብ ሓሊዮት ተበጊሱ ጥራይ ሒደት መዓልታት ቅድሚ 8 ሰነ ቅዳሕ ናይቲ ጸብጻብ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ሰዲዱ እዩ። እዚ ድማ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ እቲ ጸብጻብ እኹል ርድኢት ክህልዎን ግብረመልሲ ንምምራጽ ዕድል ክረክብ ካብ ዝብል ሓሳብ ዝነቐለ እዩ ነይሩ። ስለዝኾነ ድማ መርማሪ ኮሚሽን ብ 8 ሰነ ነቲ ጸብጻብ ክፉት ኣብ ዝገበረሉን ብዛዕባ እቲ ጸብጻብ ጋዜጣዊ ዋዕላ ኣብ ከተማ ጀኔቭ ኣብ ዘቃንዓሉን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለትን ናብ ተመሳሳሊ ቦታን ላዕለዋይ ወኪል ብምልኣኽ ነቲ ጸብጻብ ዝቃወም ጋዜጣዊ ዋዕላ ኣካዪዱ እዩ።

ሕቶ፥ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ እዚ ካልኣይ ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ፣ ኣብ ሃገሩ ንዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ካብ ላዕለዋይ ኮሚሽነ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቴክኒካዊ ሓገዛት ከምዘድሊዪ ክገልጽ ጀሚሩ ኣሎ። ገለ ሃገራት ድማ ነዚ ከም ሓሳብ ተቐቢለን መንግስቲ ኤርትራ ጽገናታት ዘተግብር ይመስል ኣሎ ዝብል እምነት ይሕዛ ኣልዋ እሞ፣ እዚ ንጸብጻብን እማመን እዚ ኮሚሽን ብኸመይ ክጸልዎ እዩ።

ሼላ ኬታሩት፥  ስራሕ መርማሪ ኮሚሽን ፈለማ ኣብ ኤርትራ ገዚፍን ዝተራቐቐን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ይፍጸም ምህላዉ ንምጽናዕ ድሒሩ ድማ እቶም ግህሰታት ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ከምዝኾኑ ንምርግጋጽ ብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ዝተዋህብዎ ቅጺታት ሓላፍነት (Mandates) ምዕማም እዩ ዝነበረ። ነዚኦም ድማ እዚ ኮሚሽን ሰሪሑሎምን ዓሚሙዎምን እዩ። ስለዚ ኮሚሽን በቶም ቅጽታት ሓላፍነት ተመሪሑ ዝበጽሖም ርኽበታት ክኽበሩ ምዃኖም ርጉጽ እዩ። ኣብ ኤርትራ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ከምዘሎ በቲ ኮሚሽን ዝተቐመጠ ርኽበት ዘይቅየር ርኽበት እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ኣተሓሕዛኡ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ምስ ኣህጉራውያን ወገናት ክሰርሕ እየ ኣንተ ኢሉ ጽቡቕ ነገር እዩ ሕማቕ ነገር ኣይኮነን ። እዚ ግና ኣብ ኤርትራ ዛጊት ተፈጺሙ ንዘሎ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ዘረስዕ ክኸዉን ኣይክእልን። ብዓንደ ነገሩ ግና መርማሪ ኮሚሽን ብባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ዝተዋህቦ ስራሕ ዛዚሙ እዩ ። ስራሑ ድማ ክኽበር ክድን ይኸዉን።

    Print       Email

You might also like...

ሃንደበታዊ ምቅይያር ኣዘዝቲ በራጊድን ቦጦሎኒታትን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ይካየድ ምህላዉ ተሓቢሩ።

Read More →