Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

45-ሽሕ ሰባት ጥራይ ዘይተጋፍዑላ ሃገረ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝቢ

By   /  June 17, 2016  /  Comments Off on 45-ሽሕ ሰባት ጥራይ ዘይተጋፍዑላ ሃገረ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝቢ

    Print       Email

በቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ናብራ ኣብ ደገ ይኹን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ዜጋ ናብራ ኹሎም ዜጋታት እንተዘይረኣየ ኣብ ቤቱን ቤተሰቡን በደልን ግፍዕን ክወርድ ዘይረኣየ የለን። እንተዀነ፡ ነቶም ኣብ እዋን ናጽነት ብህጻንነቶም ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተወሲዶም ሕጂ ኣባሓጎታት ኰይኖም ዘለዉ፡ ብዘይዕላማ ንዓሰርተን ንዕስራን ዓመታት ብውርደትን ብሕሰምን ኣብ በረኻ ዝኸርተቱ ዜጋታት እናረኣየ ከም ጸጋ ዝቘጽሮ ክህሉ ኣይክእልን’ዩ። ኩሉ ብዘይፍርዲ ኽእሰርን ክዋረድን፡ ዜጋታት መሰረታዊ መሰላቶም ዘይረኣየን ዘይተንከፎን ዜጋ ስለዘየለ ውጽኢት’ቲ ምስጢራውነት ሓልዩ ደብዳቤታት ዝቕበል ኮሚሽን ዝጽሕፎ ጸብጻብ እንታይ ክኸውን ምዃኑ ካብ ፈለማ ርዱእ’ዩ ኔሩ።

ኣብ ኤርትራ በቲ እታ ሃገር ክትምርሓሉ ዝግባእ ሕግታት ምንባር ካብ ዝተርፍ ዓመታት ሓሊፍዎ’ኳ እንተዀነ፡ እቲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ኽምርምር ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቘመ ኮሚሽን፡ ነቲ ገበናት በቲ ኤርትራ እትሰማምዓሉ ኣህጉራውን ዞባውን ስምምዓት’ዩ መዚንዎ። እቲ ኮሚሽን ናብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ደሓን’ዩ ዘሎ ዝብሎ ኹነታት ክዕዘብ’ኳ እንተነበሮ መንግስቲ ኤርትራ ብወግዒ ነቲ ኮሚሽን ኣይተቐበሎን። ጸብጻባት ኣብ ዝወጹሉ፡ ሓንሳብውን ቅድሚ ምዝርግሖም፡ ንጸብጻባት’ቲ ኮሚሽን ካብ ምቅዋም ግን ኣይከልከሎን።

ብሓፈሽኡ፡ ብመሰረት እቲ ህግደፍ ዝሰደዶ ናይ ተቓውሞ ደብዳቤታት 45,000 ዜጋታት ጥራይ’ዮም ኣብ ኤርትራ በደላት ከምዘይፍጸም ኣሚኖም ዘለዉ። ናይ ተቓውሞ ደብዳቤ ምጽሓፍ እቲ በደላት ከምዘየሎ ምእማን ማለት እንተዀይኑ፡ እቶም ናይ ተቓውሞ ደብዳቤታት ዘይጸሓፉ 5 ሚልዮን ዜጋታት ነቲ ጸብጻብ ይሰማምዑሉ’ዮም ማለት’ዩ። ዝበዝሑ ካብዚኣቶም’ውን ነቲ ደብዳቤታት ብምድንጋርን ብጸቕጥን ዝፈረምዎ ከምዝዀኑ ኣረጋጊጾም። ትሕዝቶ እቲ ደብዳቤታት ብትእዛዝ ዝተጻሕፈን፡ ውልቃዊ ሓሳባት ጸሓፍቱ ዘይምዃኑን ርኡይ ኰይኑ። ብተወሳኺ፡ ካብቶም ኣሽሓት ብግዴታን ምድንጋርን ዓመጽ ከምዘይፍጸም ክምስክሩ ዝፈረሙ ዜጋታት፡ 8 ሰባት ጥራይ’ዮም ካብ ኤርትራ ደብዳቤታት ሰዲዶም። እቲ ናይ ተቓውሞ ደብዳቤታት ብምእካብ ዘይዓገበ ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ወርሒ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ዜጋታት እቲ ጸብጻብ ሃሶት ምዃኑ ናይ ኣቤቱታ ጥርዓን ከቕርቡ ኽግድድ ቀንዩ። ኣብ ልዕሊ’ቶም ክግድዶም ከምዝኽእል ዘለለዮም ዜጋታት መወሰኽታ ክዀንዎ፡ ነቶም ባዕሉ ዘካይዶም ኣብ ኤርትራ ዝመደበሮም ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኣባላቶም ነቲ ጥርዓን ክፍርሙሉ ኣዚዝዎም ቀንዩ። ገበኑ ኽፍለጥ ከሎ ውሽጣዊ ጉዳይ ኤርትራ ንኻልእ ከምዘይምልከቶ ኸረድእ ሒዅ ዝብል፡ ኣፉን ኢዱን ምእካብ ዘይክእል ህግደፍ ነቲ ብዛዕባ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ዝተበጽሐ ጸብጻብ ንምፍሻል ኢትዮጵያውያን ዜጋታት የዋፍር ኣሎ።

ነቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝወጸ ጸብጻብ’ቲ ኮሚሽን ዝቃወም ዝርከቦ 45 ሽሕ ምስክርነታት ክእከብ ከሎ፡ ዳርጋ ኹሎም ነቲ ቐዳማይ ጸብጻብ ዝተቓወምዎ እንታይ ከምዝብል ሓንቲ ቓል ዘየንበቡሉን ዝንቡዕ ዝዀነ ጸብጻብ ተዋሂብዎም ንዘይተጻሕፈ ጸብጻብ ዝቃወሙ ዝነበሩ’ዮም። ብዙሓት ካብቶም እቲ ኮሚሽን ዝተወከሶም ብፍቓዶም ከምዘይጸሓፍዎ ተኣሚኖም። እቲ ዝበዝሐ ምስክርነታት ሓደ ዓይነት ትሕዝቶ ዘለዎ ተደጋጋሚ ምስ ምንባሩ ነቲ ኮሚሽን ብውዳበ ዝተገበረ ግዱድ ድፍኢት ከምዝዀነ ብቐሊሉ በሪሁሉ። እቲ ኮሚሽን እቶም ዝበዝሐ ዝቝጥዑ ተቓወምቲ ናይቲ ቀዳማይ ጸብጻቡ ቅድሚ 1991 ካብ ኤርትራ ዝወጹ ስደተኛታት ምዃኖም ክርዳእ ክኢሉ። ብዙሓት ካብኣቶም ንእገዳ ውድብ ሕቡራት ክቃወሙ ኸምዝጸሓፉ ገሊጾም። ዝበዝሐ’ቲ ነቲ ቀዳማይ ጸብጻብ ዝቃወም ምስክርነታት ኣብቲ ጸብጻብ ንዘየሎ ትሕዝቶ ኽቃወም ወይ ውን ነቲ ኣብ ልዕሊ መሸጣ ኣጽዋርን ገለ ሓለፍቲ ህግደፍን ዝተገብረ እገዳ ኣብ ልዕሊ ህብዝን ሃገርን ኤርትራ ዝተገብረ እገዳ ጌሮም ስለዝተረድእዎ ናብቲ ጉዳይ እገዳ ዘይምልከቶ ኮሚሽን ደብዳቤታት ዝሰደዱ መብዛሕትኦም ኣብዚ 25 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዘይነበሩ ዜጋታት’ዮም። ብዘይናይ ኤርትራ ፓስፖርት ክነብሩለን ኣብ ዘይክእሉ ሃገራት እናሰርሑ ዝነብሩ ዜጋታት እቶም ዝበዝሐ ጸቕጢ ዝወረዶ’ዮም። ብዘይቪዛ ኣብ ከም ስዑዲ ዓረብ ዝኣመሰላ ሃገራት ክሰርሑ ስለዘይክእሉ፡ ነቲ ደብዳቤታት እንተዘይፈሪሞምሉ ፓስፖርት ክኽእልኡ ምዃኖም ስለዝተሓበሮም ዝመስከርዎ ምዃኑ ይገልጹ።

ብሓፈሻ ኽርአ ኸሎ እቲ ንጸብጻብ እታ ኮሚሽን ክቃወም ዝተጻሕፈ ደብዳቤታት ብጸቕጢን ድፍኢትን ዝተጻሕፈ፡ ምስ ትሕዝቶ እቲ ጸብጻብ ኣብ ዘይዛመድ ኣርእስታት ዘተኰሩ፡ ዜጋታት ኣብ ምድንጋርን ነቲ እቲ ዝቃላዕ ሓቅታት ኣብ ምሽፋንን ዝተቐርቀረ ደብዳቤታት’ዩ ቐሪቡ። ንኣብነት ካብቲ ነታ ኮሚሽን ዝቐረበላ ነቐፌታ ናብ ኤርትራ ዘይምእታዋ ክኸውን ከሎ፡ መንግስቲ ኤርትራ ግን ነታ ኮሚሽን ናብ ኤርትራ ክትኣቱ ከፍቅደላስ ይትረፍ ወግዓዊ ኣፍልጦ’ውን ኣይሃባን። መብዛሕትኦም እቶም ዝጸሓፉ ስሕቲ ኢሎም ጥራይ ናብ ኤርትራ ዝበጽሑ ምዃኖምን፡ ኣብ ኣስመራ ዝርኣይዎ ርግኣት ከምዝመሰጦምን ዝገለጹ’ዮም። ኣብ ኣስመራ ብስዉር ዝካየድ ግፍዒን እቲ ኣብ መላእ ሃገር ዝፍጸ በደላትን እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣፍልጦ ዝየብሎም ምዃኖም ርዱእ’ዩ። ነዚ ዝተጠቕሰ ነጥብታት ብምርማር እቲ ኮሚሽን እቲ ዝቐረበ ምስክርነታት ንትሕዝቶ እቲ ቐዳማይ ጸብጻብ ዝቕይር ከምዘይኰነ ደምዲሙ።

ኣብ ኤርትራ ዜጋታት ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ክሳተፉ ናይ ውሳኔ መሰል ከምዘይብሎም፡ ቅዋምን ግዝኣተ ሕግን ከምዘየሎ፡ ቤተሰብ ወይ ቀረብቲ መንግስቲ ዝጸልኦም ዜጋታት ገበን ዘይብሎም ክነሱ ምስቓይ ገለ ካብቲ መናብርቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝዀነ መንግስቲ ዝፍጽሞ ገበናት ምዃኑ ደምዲሙ። ግዱድ ዕስክርና ኸምዘሎን ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት መንእሰያት ኣብ ባርነት ከምዝነብሩን፡ ዘይሕጋዊ ግዱድ ማእሰርቲን ምስዋርን፡ ምስቓይን ልሙድ ከምዝዀነ፡ መሰል ምእካብን ሓሳብካ ምግላጽን ከምዘየለን ካልእ በደላትን ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ከምዝፍጸም እቲ ኮሚሽን ጽጹይ መጽናዕቲ ብምክያድ ደምዲሙ።

በዚ ሕጂ ተቓሊዑዎ ዘሎ ንፋስ ክኣትዎ ምዃኑ ፈሊጡ ኣብ ዓቕሊ ጽበት ዝርከብ ህግደፍ ንኣድህቦ ህዝቢ ንምቕያርን ንዝተወሰነ እዋን ስልጣን ንምንዋሕን ብዙሕ ሜላታት ክምህዝ ምዃኑ ርጉጽ’ዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ብስም ደጋውያን ጸላእቲ እናሰዋእካ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ህግደፍ ዝኽእሎ ዝቐለለ መገዲ ስለዝዀነ፡ እቲ ዝዓበየ ናይዚ እዋን’ዚ ስግኣት ዳግም ምውላዕ ኲናት’ዩ። ብዂናት ዝመጽእ ዓወት ይሃሉ ኣይሃሉ ብዘየገድስ፡ ሓይሊ ናይ ምብጭባጥ ኣገባብ ጌሩ ዝርእዮ ህግደፍ ነቲ ካብ ሕጂ ንደሓር ክኣልዮ ምዃኑ ዝፈልጦ ህዝቢ ኣቐዲሙ ክኣልዮም ዝከኣሎ ኽገብር’ዩ። ብፍላይ ኣብዚ ህግደፍ ዝሕዞን ዝጭብጦን ዘይፈልጠሉ ዘሎ መድረኽ ዝውሰዱ ውሳኔታት ካብቲ ልሙድ ዕብዳን ዝገደዱ ክዀኑ ስለዝኽእሉ፡ ሃገር ኣብ ሓደገኛ ኹነታት’ያ ዘላ። ካብ ሎሚ ንድሕሪት ጥፍኣት ህግደፍ ኣኺሉ ምዃኑ ፍሉጥ ስለዝዀነ፡ ህዝቢ ክኣልዮ’ምበር ብምድንጋር ከሳልዮ ከምዘይኰነ ርዱእ’ዩ።

 

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →