Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ፍሉይ ቃለመጠየቕ ሬድዮ መድረኽ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምጽራይ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሚስተር ማይክ ስሚዝን ኣባል እቲ ኮሚሽን ሚስ ሼላ ኬታሩትን

By   /  June 30, 2016  /  Comments Off on ፍሉይ ቃለመጠየቕ ሬድዮ መድረኽ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምጽራይ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሚስተር ማይክ ስሚዝን ኣባል እቲ ኮሚሽን ሚስ ሼላ ኬታሩትን

    Print       Email

 smithክቡራት ተኸታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ኤሪ መድረኽ ፣ ምስ ኣቦ መንበር መርማሪ ኮሚሽን ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሚስተር ማይክ ስሚዝን ላዕለወይቲ ኣባል እቲ ኮሚሽን ወ/ሮ ሼላ ኬታሩትን ብልኡኻት ሬድዮ መድረኽ ብቛንቋ እንግሊዝ ናይ ዝተገብረ ሰፊሕ ቃለ መሕትት ትርጒም ቀዳማይ ክፋል ነቕርበልኩም። 

ሕቶመርማሪ ኮሚሽን ኣብ ጸብጻቡ ፥ ሃገራዊ ኣገልግሎት  ካብ ናይ`ዚ ዘመን እዚ ባርነት ፈሊኻ ዝረአ ከምዘይኮነ ፡ ኣብ`ቲ ገደብ ግዜ ዝሰኣኖ ኣገልግሎት ድማ ሓያሎ ግህሰታት ከምዝፍጸሙ እዩ ደምዲሙ ዘሎ። ኮሚሽንኩም ናብዚ መደምደምታ ዘብጽሕዎ ትዕዝብትታትን  ነቶም ትዕዝብትታት ድጋፍ ዝኾኑ መርትዕትታትን ከመይ ዝኣመሰሉ እዮም ዝነበሩ። ነቶም ትዕዝብትታት ዝምግቡ ፍጻሜታት ከመይ ዝኣመሰል ጠመተ ተዋሂብዎም እዩ`ኸ ናብ`ቲ መደምደምታ ተበጺሑ።

ሚስተር ማይክ ስሚዝ፡ ኣብ ፈለማ መጽናዕትና፣  “በደል ስለዝወረደና ኢና ተሰዲድድና” ንዝበሉ ሰባት ኣብ ዘዘራረብናሉ  ዝተገንዘብናዮን ዝነጸረልናን ሓባራዊ ሓቂ፡  እቶም ሰባት ኣብ ስርዓተ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተፈላለዩ ግህሰታት ኣብ ልዕሊኦም ከምእተፈጸመ እዩ። ብቐንዱ ዘሕምሞም ነገር  ካብ ክሊ ዕድመ 16ን 17ን  ዓመት ኣብ ገሊኡ እዋን እዉን ትሕቲኡ ዝዕድሚኦም ዜጋታት ናብ ከም ሳዋን ካልኦትን ዝኣመሰላ ማእከላት ወተሃደራዊ ታዕሊም ይውሰዱ ምዃኖም እዩ። እቲ ክሊ-ዕድመ፥   ዝኾነ ሰብ  ሕልሙ ዘነጽረሉን ሕልሙ ንምትግባር ኣካላውን ኣእምሮኣዉን ምዕባለ ዘናድየሉን ክሊ እንዳኾነ፣ እዚ ክዉንነት እዚ ብሓይሊ ይርገጽ ምህላዉ ይዛረቡ።  ናብ መደበራት ታዕሊም ዘምርሑ መንእሰያት ገሊኦም ብድሌቶምን ብትስፉው  ትጽቢትን ዝብገሱ ክኾኑ እንከለዉ ገሊኦም ድማ  ብዝካየዱ ወተሃደራዊ ግፋታት  ዝእከቡ እዮም። ብሓፈሻኡ ግና እቶም መንእሰያት ንሃገራዊ ኣገልግሎት  ከም ኣበርክቶ ንሃገር ርእዮምን  ክሳዕ 18 ኣዋርሕ ጥራይ ትካፈሎ መሲሉዎምን  ኣብ ፈለማ ብጽቡቕ መንፈስ`ዮም  ዝጽንበርዎ።

እቲ ጸገም ድማ ካብኡ እዩ ዝጅምር። ትምህርቶም ንምቕጻልን ጎኑ ጎኑ ድማ ወተሃደራዊ ታዕሊሞም ክወስዱ ምዃኖም ፈሊጦም ዝመጽኡ መንእሰያት ልዕሊ ትጽቢቶም ንሰባዊ ልምዓቶም ኣብ ዘየቐድም ተጻባኢ  ኩነት ይወድቊ። ኣብቲ ዝኣትዉዎ ኣዚዩ በዳሂ ዝኾነ ወተሃደራዊ ሂወት  ብኣዚዩ  ገዳሊ ስነምግባር ክሓልፉ፣  ኣብ ልዕሊኦም  ብዛዕባ ዝፍጸሙ በደላት ከይሓቱ፣ ከምኡ ድማ ዝተኣዘዙዎ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኩነት ከተግብሩ  ስለዝግደዱ፣  ነቶም ንኣሽቱ መንእሰያት ኣሰንባዲ እዩ።

እዚ ከይኣክል ፥ ኣብ ምዝዛም`ቲ ናይ 18 ኣዋርሕ ኣካዳምያውን ወተህደራዉን ታዕሊሞም ዝወሃቦም መልቀቒ ፈተና ነጥቢ ምስ ዘየምጽኡ ናብ ኣሃዱታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተሰዲዶም ገደብ ኣብ ዘይብሉን ግዱድን ጉልበታዊ ስራሕ ከምዝነጥፉ እዩ ዝግበር። ኣብ ሰራዊት እንከለዉ ኣብ ቀጻሊ ጉልበታዊ ዕዮ ክሃልኩ ምስ ዝተገደዱ ሰባት ተዘራሪብና ኢና። እቲ ጉልበታዊ ዕዮ ከም ምስራሕ ጽርግያታት፣ ምህናጽ ኣባይቲ ፣ ሕርሻዊ ውዕለት ዝኣመሰለ ኮይኑ ኣብ`ቶም ዕዮታት ዝምዝመዙ ዜጋታት 500 ናቕፋ ጥራይ እዮም ዝኽፈሉ። ንዕረፍቲ ናብ ስድራቤቶም ክበጽሑ ፣ ዓዲ ኣትዮም ስድራ ክምስርቱን ናይ ባዕሎም መደባት ክሰርዑን ኣዚዩ ኣጸጋሚ እዩ ። እኩብ ርባሕ ናይዞም ኩሎም ተርእዮታት ድማ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ኤርትራ ካብ ባርነትን ምዝመዛን ፈሊኻ ዝረአ ከምዘይኮነ ክንድምድም ኣኽኢሉና። ምኽንያቱ ውልቃዊ ባህግን ሕልምን ሰባት ብሓደ ወገን ተመንዚዑ ከኣይክል ዝወሃቦም ክፍሊት ድማ ምስቲ ብዘይድሌቶም ክሰርሕዎ ዝግደዱ ስራሕ ፈጺሙ ዘይላዘብ ስለዝኾነ።

ሚስ ሼላ ኬታሩት፡ ብወገነይ ኣብዚኣ ክውስኻ ዝደሊ ነጥቢ፥ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ኤርትራ ነቶም ናብ`ቲ  ኣገልግሎት  ዝምርሑ ዜጋታት ምሉእ ብምሉእ ገዚእካ፣  ተገዲዶም ንዝሰርሕዎ ጉልበታዊ ስራሕ ብኣዚዩ ትሑት ክፍሊት ቀዪድካ ፥ ከምኡ`ድማ  እቲ ኣገልግሎት ገደብ ግዜ ከምዘይህልዎ ጌርካ ዝምሕደር ዘሎ ኩነት እዩ።

ሚስተር ማይክ ስሚዝ፡  ዘሰቅቚ ውልቃውያን  ዛንታታት  ሰሚዕናን  ሰኒድናን ኢና ። ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽና እዉን ዝገዘፈ ኣካሉ ኣብቶም ዛንታታት ዝህነጽ እዩ። ምስ ሓያሎ ሰባት ዝገበርናዮም ቃለ-መሕትታት፥ ከምእዉን ሰባት  ንዝወረዶም በደልን ዝሓለፍዎ ተመክሮን ኣመልኪቶም ዘቕረቡልና ምስክርነት  ዘገም እንዳበልና  ሓፈሻዊ ስእሊ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ሰሪቱ ዘሎ ጸገም  ክንፈልጥን በጺሕናዮ ናብ ዘሎና መደምድምታ ክንበጽሕን ኣኽኢሉና እዩ። ቃለ መሕትት ካብ ዝገበርናሎም ሰባት ናይ ሓደ ከም ኣብነት ክጠቅስ። ኣብ ክሊ ዕድመ ሳልሳታት ዝርከብ ምንእሰይ እዩ።  ወዲ 17 ዓመት እንከሎ ናብ ገዝኡ ብዝተላእኩ ውተሃደራት ተገፊፉ ንመደበር ታዕሊም ሳዋ ክኸይድ ከምዝኾነ ተሓቢሩዎ። እቲ ሰብ ዕባይ ገጠር ብምዃኑን ትምህርቲ ዶንጉዩ ስለዝጀመረን ኣብቲ ዕድመ እቲ ትማሃራይ 5ይ ክፍሊ እዩ ዝነበረ። ብዝኾነ  ወለዱ ብዛዕባ ናይ ወዶም ምውሳድ ከምኡ ድማ  ናብ ሳዊ ከምርሕ ምዃኑ ዝኾነ ኣፍልጦ ኣይነበሮምን። “ ኣብ ሳዋ ምስ ኣተዂ ሻቡ ዝጎነፈኒ ጸገማት ኣይነበረን  ብዛዕባ እቲ ድሒሩ ከይኣክል ኣብ ሞንጎ ዝተቖርጸኒ ዕድል ትምህርተይ  ግና የተሓሳስበኒ ነይሩ” ይብል እቲ መንእሰይ ። ኮይኑ ግና ታዕሊሙ ምስ ወድአ ናብ ናይ ሰራዊት ኣሃዱ ተላኢኹ  ኣብ ሕርሻን ህንጻዊ ስራሓን ብጉልበት ከገልግል ጀሚሩ።  ናብ`ታ ኣህዱ ካብ ዝጽንበር ክንደይ ግዜ ስድራኡ ንምርኣይ ናብ ዓዱ ክበጽሕ  ከምእተፈቕደሉ ሓቲተዮ ነይረ። ዓመት ዓመት ፍቓድ ይሓታት እኳ እንተነበረ  ኣብ ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ 3 ወይ 4 ዓመታት ጥራይ ከምዝፍቀደሉ እዩ ነጊሩኒ። እዚ ማለት ድማ እቲ መንእሰይ  ምስታ ኣሃዱ ኣብ ዝነበረሉ ልዕሊ 10 ዓመት 3 ግዜ ጥራይ እዩ ናብ ዓዱን ስድራኡን በጺሑ ማለትዩ።

ምስ ግዜ ወለዲ እዚ መንእሰይ ዓሪፎም። ነዊሕ ከይተጸንሐ ድማ ምንኣስ ሓዉ ብኣባላት ጸጥታ ካብ ገዛኡ ተወሲዱ። እታ ኣብ ገዛ ዝተረፈት ንእሽቶ  ሓፍቱ እምበኣር  ብዛዕባ እቲ ኩነታት ነዚ ኣብ ኣሃዱኡ ዘሎ ዓቢይ ሓዋ ደብዳቤ ትጽሕፈሉ እሞ ናብ ዓዲ መጺኡ ብዛዕባ እቲ ተወሲዱ ዘሎ ንእሽቶ ሓዎም ፍታሕ ክረኽበሎ ትሕብሮ ። ብዛዕባ እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ጸገም  ንሓላፊኡ ሓቢሩ ፍቓድ ኣብ ዝሓተተሉ ግና ኣሉታዊ መልሲ እዩ ተዋሂቡዎ። ስለዝኾነ ብናይ ባዕሉ ውሳኔ ናብ ዓዱ ብምኻድ ኩነታት  ንእሽቶ ሓዉ ከጣልል መሪጹ። ናብቲ ሓዉ ተኣሲሩሉ ዘሎ ቦታ ብምብጻሕ ብዛዕባ ሓዉ ክሓታት ኣብ ዝፈተነሉ  ፡ ብዛዕባ ሓዉ ክሓታት ግቡእ ከምዘይኮነን ምሕታት እንተዘይኣቋሪጹ  ድማ ንሱ`ውን ክእሰር ከምዝኾነን ተነጊሩዎ። ብዘይዝኾነ ፍረ ናብ ኣህድኡ  ኣብ እተመልሰሉ  ሻቡ እዩ መቕጻዕቲ ተወሲኑሉ።  ን5 መዓልታት ድማ ብ ኦቶ (ቊጽሪ ሸሞንተ) ዝጥቐስ ዓይነት ኣተኣሳስራ ተኣሲሩ ኣብ ቃልዕ ቀኒዩ። ድሕሪ`ዚ  መዋእሉ  ብኣተሓሕዛ  ኣድገ በቕሊ  ክተሓዝ ከምዝኾነ  ከምእተሰወጦ እዩ ሓቢሩና። እዚ መንእሰይ እዚ ሕልሙ ተመንዚዑ፣ ትምህርቱ ኣይቀጸለን፣ ኣብ ቅድሚኡ ዝሰርዖ መደብን ተስፋን የለን፣ ስድራኡ ክሕግዝ`ውን ኣይከኣለን ።  ስለዚ ኣብ መወዳእታ ሓደ ዉሳኔ ብምውሳን  ኣብ ሓለዋ ተረኛ ኣብ ዝነበረሉ ዶብ ሰጊሩ ካብ ሃገር ኣርሒቑ።

ከምዚ ዝኣመሰለ ህያው ዛንታ እዩ ድማ   ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ፡ ንዜጋታት  ነፍስን ሕልምን ሃሊዩዎም  ወነንቲን  ኣተግበርቲን ምርጫታታቶም ክኾኑ ዘይግበኦም ገይሩ ዝወስድን  ከም እንስሳ ዘቤት ከማሕድሮም ዝፍትንን ዓይነት ስርዓት ከምዝኾነ ክንርዳእ ዘኽኣለና። ሰባት ስድራ ከምዘለዎም ኣሕዋት ከምዘለዎም መቕርብ ከምዘለዎም  ውልቃዊ ሕልሞም ድማ ሕልምን ድሌትን በይኖም  ከምዝኾነ  ዝኣምን ስርዓት ኣይኮነን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ።  እዚ ከዘንትወሉ ዝጸናሕኩ መንእሰይ ድማ ካብ  ወዲ 17 ዓመት ጀሚሩ ኩሉ እዚ ክብሎ ዝጸናሕኩ ዝኸሰረ ሰብ እዩ።

ሕቶ፡ ካብ ዝኣከብኩምዎ መርትዖታት፡  ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት  ዝጸዓን ጉልበታዊ ስራሕ  ብመንጽር ነቶም ኣባላት  ዝቕረቡ  መሰረታውያን ጠለባትን ሂወትን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ከም ይመስል ኢልኩም  ገምጊምኩም። ብሓፈሻኡ  ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት  ንኣተኹሮኹም ዝሰሓቡ  መርትዓታት ከመይ ይመስሉ።

ሚስተር ማይክ ስሚዝ፡ ኣብ`ዚ ኣርእስቲ ወ/ሮ ሼላ ስፍሕ ዝበለ መብርሂ ክትህብ ትኽእል ትኸዉን ። ብወገነይ ኣብ`ቲ ኣብ መዓስከራት ታዕሊም ዘሎ ኣሰካፊ ኩነታት ክትንክፍ ክፍትን። ምስ እቶም ናብ መደብራት ታዕሊም ዝውሰዱ ዜጋታት ልዑል ቊጽሪ ናይቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 16ን 17ን ዓመት ዝርከቡ ትሕቲ ዕድመ ኣሎ። እዞም ትሕቲ ዕድመ  ካብ ገዛ ወጺኦም ዘይፈልጡ እዮም ። ሃንደበት ካብ  ወለዶም ተፈሊዮም ናብ ኣዚዩ በዳሂ ከባቢ ይግዕዙ ምህላዎም ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።  ኣብ`ቶም ናይ ታዕሊም መዓስከራት ንዘሎ ሂወትን ኣካይዳን   ንምቕባሉ ዘየጸግሞም ክህልዉ ይኽእሉ እዮም  ብኣንጻሩ ድማ  በቲ  ኩነታት  ኣብ ከቢድ ጸቕጥን ነውጽን  ክወድቊ ዝእሉ ሰባት ኣለዉ።  ናብ መዓስከር ታዕሊም ሳዋ ክኸይድ ከሎ ብዕድመ ኣዚዩ ንእሽቶ ከምዝነበረ ዝሓበረና ሰብ ፥ ናብቲ መዓክሰር  ምስ ኣተወ   ወረ ኣብ ምብጽጻሕን  ኣብ ሞንጎ ተዓላሞ  ዝደጋገሙ ዕላላት ኣብ ምጽንጻንን ክወፍር ብዓለምቱ ተሓጺዩ። ንሱ ግና ነቲ ስራሕ ክቕበሎ ኣይከኣለን ።  ኣብ ከምኡ ዝኣመሰል ተግባር ከምዘይወፍር ድማ ንዓለምቱ ሓቢሩ። ስለዝኾነ ኣብ ልዕሊኡ ከቢድ መቕጻዕቲ ስዒቡ።

ብርግጽ  ኣብ መዓስከራት ታዕሊም ዘሎ ብደሆ  ነተን ነኣሽቱ ደቀንስትዮ  ሕልፍ ከምዝብለን ዘይከሓድ እዩ ። ካብ ሓያሎ ምንጭታት  ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከምዘነጽሮ፣ እተን ደቂኣንስትዮ ናብ መዓስከር እትዉ ኣብ ዝብላሉ ብሓለፍቲን ላዕለዎት ዓለምቲን  ንሕርያ  ከምዝቕረባ እዮ።  ሓደ ሓላፊ ወይ ላዕለዋይ ዓላሚ ዝበሃጋ ተዓላሚት  ከም ውልቃዊት ኣገልጋሊት ኮይና ቡን ከተፍልሓሉ  መደቀሲኡን ክዳውንቱን ከተጽሪን  ከተተግብሮ ዘሎዋ ትእዛዝ እዩ።  እዘን ጎራዙ ብዘየላቡ ወተሃደራዊ ስነምግባር  ኣብ እትምረሓሉ መዓስከር ምስ ኣተዋ  ካብአን ንዝጥለብን ኣብ ልዕሊአን ንዝስግደድን  ክነጽጋ  ዘኽእለን ሓለፋታት የብለንን። ስለዝኾነ ሓደ ሓላፊ ዝሓረያ  ተዓላሚት  ናብ ገዝኡ ኣትያ ካብ ዘቤታዊ ስራሕ ክሳዕ  ንክብረታ ዝነክእ ኣገልግሎት ክትህብ ትግደድ ። ኣዚዩ  ረባሺ ኩነታት እዩ። እተን ዘይደለየኦ ጥንሲ ዘጋጥመን’ሞ  ዝሓልፍኦ ጸገም ዝኸበደ እዩ። ሓደ ሓደ እዋን ንተዓለምቲ ዘጥነሱ ሓለፍቲ ብትእዛዛዊ መልክዕ ነቲ ጥንሲ ከስድዱ ከምዝረኣዩ እዉን ካብ ምንጭታት ስሚዕና ኣሎና። ገሊኦም እዉን ኣብቲ ናይ 6 ወርሒ ወተሃደራዊ ታዕሊም ከም ውልቃዊት ኣገልጋሊት ክጥቀሙላ ዝጽንሑ  ተዓላሚት  ታዕሊም ናይቲ ዝመጸትሉ ዙር ምስ ተወድአ  ንዓኣ ኣፋኑው  ኣቢሎም  ሓዳስ ጓል ካብ ዝስዕብ ሓድሽ ዙርያ ክሓርዩ ይረኣዩ እዩም።  እዚ በደል እዚ ናብ ኣህጋሩዊ ገበናዊ መጋባእያን ሓለዋ ሕጊን ቀሪቡ ምስዝረአ ናብ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ዝዓርግ ብሜላዊ ኣገባብ ዝፍጽም ጾታዊ ዓመጽ እዩ።

ሕቶ፡ ግዝፊ ናይ`ዚ ተፈጺሙ ዝበሃል ጾታዊ  ዓመጽ ናበይ  ገጹ  ዝቕረበ እዩ።

ሚስተር ማይክ ስሚዝ፡ ብዛዕባ ግዝፊ ናይቲ ዓመጽ ርጉጽ መደምደምታ ከነቐምጥ ዘይከኣል እኳ እንተኾነ ፥ እቲ ዓመጽ ከምዝበጽሐን ተመክሮአን ካብ ዘካፈላ ዓሰረተታት ደቂ ኣንስትዮ ፥ ኣብ መዓስከራት ታዕሊም ንዝፍጸሙ ዓመጻት ብቐጥታ ካብ ዝተዓዘቡ ዜጋታት፥ ከምኡ ድማ ተዓለምቲ ደቂ ኣንስትዮ  እንዳሓረኻ  ብሓለፍቲ ንዝፍጸሙ ዝነበሩ በደላት ብዓይኖም ካብ ዝተዓዘቡ ዓለምቲ ነበርን ዝኣከብናዮ  መስካሪ ሓበሬታ ግና  እቲ ዓመጽ እቲ ግዝፉ ብዘየገድስ ይፍጸም ከምዝነበረ ክንድምድም ኣኽኢሉና። እቲ ተግባር ፖሊሲ ናይ መንግስቲ ኤርትራ`ዩ ኣይኮንናን ዝበልና፣ መንግስቲ እዉን ከምኡ ክፍጸም  መምርሒ ሰሪዑ እዩ ዝብል እምነት የብልናን። ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ግና ዉልቀሰባት ኣብ ልዕሊ ሰለማዊ ህዝቢ ቀይዲ ዘይብሉ ቊጽጽር ክህልዎም እንከሎ፣ ተሓታትነት ዘይብሎም በደላት ክፍጽሙ ዘኽእል ባይታ ምስ ዝህሉ ግና እዚ ክንጠቕሶ ዝጸናሓና ዓመጽ ክፍጸም ሰፊሕ ዕድል ኣሎ። እቲ ዓይነት ግህሰት ድማ ናብ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ብዘጸግዕ ግዝፍን ሜላት ተፈጺሙን ይፍጸም ከምዘሎን ዝኾነ ጥርጥር የብልናን።

ሼላ ኬታሩት፡  ግዝፊ  ናይቲ ዝተፈጸመ ጾታዊ ዓመጽ ንምንጻር ቁሩብ የጸግም እዩ። ምኽንያቱ  ባህሊን ልምድን ናይ ዝኾነ ሕብረተሰብ ኣብ`ዚ ዓይነት ዓመጽ ብግህዶን ድፍረትን ክትዛረብ ዘኽእል ኣይኮነን። ስለዝኾነ መርማሪ  ኮሚሽን ሓደ ኣስራሒ ባይታን ሃዋህዉን ፈጢሩ ብዛዕባ እቶም ዝተፈጸሙ  ዓመጻትን ብፍቕድን ዓይነትን ንምስናድ ብዙሕ እዩ ሰሪሑ።

ሕቶ፡ ብዛዕባ ካብ ሕጊ ወጻኢ መቕተልቲን ቅንጸላን ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት እንታይ ክበሃል ይኽእል። ኣብ መጽናዕትዂም ዝኣከብውሞ እገለ ብኸምዚ ተቐቲሉ፣  ተቛውሞኡ ስለዘመዐ ተቐንጺሉን ዶባ ክሰግር ብብረታዊ ስጒምቲ ጠፊኡን  ዝብሉ ቀጥታዊ ምስክርነታት ወይዉን ዛንታታት ኣለዉ`ዶ።

ሚስተር ማይክ ስሚዝ፡ ብርግጽ ረኺብና ኢና ። ብቐዳምነት ዶብ ኣብ ልዕሊ ዝሰግሩ ዝዉሰዱ ብረታዊ ስጒምትታ እዮም። በቶም ስጒምትታት ገሊኦም ኣካላዊ መቚሰልቲ ክበጽሖም እንከሎ ገሊኦም ድማ ሂወቶም ክስእኑ ይረኣዩ። እቲ ካልኣይ ኣብ ኣዋን ታዕሊም ወይዉን ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ብሓለፍቲን ዓለምቲን ዝምሕደር ሕሱም ኣተሓሕዛ እዩ። ንዓለምቶም ወየውን ንሓለፍቶም ዝቋወሙ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብሕሱም ክግረፉ፣ ብሰንኪ መግረፍቲ ኣካሎም ዝደኸመን ጥዕናኦም ዘንቆልቆለን እኹል ሕክምናዊ ረድኤት ስለዘይረኸቡ ድማ ሂወቶም ዝስእኑ እዮም። ሳልሳይ፣ ነቲ ሕሱም ባርነት ክቕበልዎ ስለዘጸግሞም ሂወቶም ባዕሎም ዘሕልፉ ወገናት እዮም። ዓመጽ ምስ ወረደንን ከም ባራዩ ምስ ተቖጽራን   ኣብ ከቢድ ኣእምሮኣዊ ነውጺ ሕፍረትን ኣትየን ናይ ቀቢጸ ተስፋ ዝወስዳ ደቂ ኣንስትዮ ኣካል ናይዚ እየን። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ኣምበኣር ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ሰሪቱ ኣሎ እንብሎ ዘይሕጋዉን መሰረት ዘይብሉን ቅትለት ሰላማውያን ዜጋታት ዝጥርነፍ`ዩ።

ሕቶ፡ ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝቕረብ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ብኸመይ ክግምገም ይኽእል። ኣብ`ዚ መዳይ እዚ እቶም ኣባላት ነቲ ኣገልግሎት ናይ ምርካብ መሰሎም ዝሓልኽ ኩነት ኣሎ ክበሃል ይከኣል`ዶ።

ማይክ ስሚዝ፡  ብዛዕባ ኣገልግሎት ጥዕና ክንዛረብ እንተደኣ ኮይንና፣ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት መባእታዊ ዝኾነ ጥዕናዊ ኽንክን ከምዝረኽቡ፣ እቲ ኽንክን ግና ምስ ግዝፍን ተኣፋፍነትን ናይ ዝኽሰቱ ጥዕናዊ ጸገማት ዝዳረግ ከምዘይኮነ ፍሕሹው መረዳእታ ኣሎና። ንኣብነት ኣብ ሳዋ ነዚ መባእታዊ ጥራይ ክበሃል ዝከኣል ጥዕናዊ ኣገልግሎት ዝህባ ትካላት ኣለዋ። ናብ`ቲ መደበር ታዕሊም ዝወርዱ ዜጋታት እዉን ኣዚዩ ንኡስ ግን ከኣ ስሩዕነት ዘይሓለወ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ከምዝረኽቡ ክንፈልጥ ክኢልና ኣሎና። ከቢድ ጥዕናዊ ጸገማት ንዝጎንፎም ኣባላት ዝቕረብ ሕክምናዊ ሓገዝ ኣዚዩ ድሩት እዩ። ርኡይ ጥዕናዊ ጸገማት እንከለዎም ሕክምናዊ ደገፍ ብመሰረቱ ዝኽለኦም እዉን ኣለዉ። እቲ ሓቂ፣  ናብ ህዝቢ ንኡስ ወጻኢታት ብምውፋር  ካብቲ ህዝቢ ገዚፍ ጉልበታዊ ኣገልግሎት ንኽረክብ  ዝጽዕት መንግስቲ ኣብ ከም ጥዕና ዝኣመሰሉ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት እኹልን ውዱንን ወፍሪ ከካይድ ስለዘይትጽበዮ፣  ዜጋታት ብሓፈሻ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ድማ ብፍላይ ተረባሕቲ እኹል ጥዕናዊ ኣገልግሎት ክኾኑ ኣይክእሉን።

ሼላ ኬታሩት ፡ ከቢድ ጥዕናዊ ጸገም ገጢሙዎም ናብ ትካላት ጥዕና ሪፈር ናይ ዝበሃሉ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ሰራዊትን ቊጽሪ ኣዚዩ ውሑድ እዩ።

ሚስተር ማይክ ስሚዝ፡ ብርግጽ ፥ ብፍላይ ኣብ ግልል ዝበሉን ጥዕናዊ ማእከላት ዘይተደኮኖሎምን ከባቢታት ሃገር ዝቦታዎም ኣባላት ሰራዊት ዝነኣሰ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ክረኽቡ`ዉን ኣይክእሉን እዮም። ኣብ ከም ሳዋ ዝኣመሰሉ ዝሓሸ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ዘለዎም መዓስከራት እቲ ኩነታት ብተዛማዲ ዝሓሸ እዩ

ሕቶ፡  እዚ ኮሚሽን ኣብ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ይምዝገብ ኣሎ ስለዝተባህለ ንዕኡ ንምጽራይ ኣብ ዓለምና ንፈለማ እዋን ዝቖመ ኣካል ከምዘይኮነን ሓፈሻዊ  ኣሰራርሓ መርማሪ ኮሚሽን ንሰብኣዊ ኩነታት ኣብ ኤርትራ ድማ ንምርዳኡን መታን ክሕግዘና ፥ ብምንጽር ትካላዉን ሕጋዉን ክዉንነት – መርማሪ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት እንታይ ማለት እዩ።

ሼላ ኬታሩት፡ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ብመንገዲ ዕቊብ ናይ ምርኽኻብ ስርርዑ (confidential procedure)  ኣብ ኤርትራ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ከምዘሎ ይመጽእዎ ንዝነበሩ ሓበሬታታት ተገንዚቡ ነቲ ተርእዮ ንምፍታሕ ብተመመሳሳሊ ማለት ብዕቊብ ናይ ምርኽኻብ ስርርዑ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ሓቢሩ ክሰርሕ ፈቲኑ።  ብመንግስቲ ኤርትራ እወታዊ ጽምዶ ክሳዕ መወዳእታ ስለዘይተራእየ ግና መርማሪ ኮሚሽን ክቐዉም ወሲኑ። ኣብ ሞንጎ እዚ ግና ነቶም ይፍጸሙ ኣለዉ ዝተባህሉ ግህሰታት ዘጽንዕ ፍሉይ ልኡክ መዚዙ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ንምጽናዕን ንምፍታሑ ዘኽእሉ ኣማራጺታት ንምንዳይን ጽዒቱ። እቲ ፍሉይ ልኡኽ  ኣብ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ሰሪቱ ከምዘሎን ብወገን መንግስቲ ኤርትራ እቲ ጉዳይ ፍታሕ ክርከብ ዝተኻየደ ጻዕሪ ዘይምህላዉን ዘነጸረ ፈላሚ ጸብጻብ  ናብቲ ባይቶ ምስ ኣቕረበ፣  ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ነቲ ፈላሚ ጸብጻብ  ምርኩስ ብምግባር ኣብ ዝበጸሖ ዉሳኔ 23/21 – መንግስቲ ኤርትራ ነታ ፍልይቲ ልእኽቲ ናብ ሃገሩ ኣትያ ስራሓ ከተሳላስል ዘይምፍቃዱ ወቒሱ – ኣብ ኤርትራ ኩሉንትናዊ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ቀጻሊ ይምዝገብ ከምዘሎ፥ ነዚ ኣደልዲልካ ንምምስካሩ ድማ ገደብ ስራሕ እታ ፍልይቲ ልእኽቲ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ መዲቡ።

ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ንካልኣይ  ጸብጻብዊ ሰነድ ፍልይቲ ልእኽቲ ተቐቢሉ ኣብ ሰነ 2014 ዘቃንዖ መበል 26 ዋዕላኡ ኣብ ዝበጽሖ ውሳኔ 26/24 ፥ ሰብኣዊ ግህሰት ኣብ ኤርትራ ብዝሓየለ መልክዑ ይቕጽል ምህላዉ ስለዝተገንዘበ ገደብ ስራሕ ፍልይቲ ልእኽቲ ንተወሳኺ ሓደ ዓመቲ ክናዋሕን መርማሪ ኮሚሽን ከቚውምን ተሰማሚ.። ሙቛም እዚ ኮሚሽን ነቶም መንግስቲ ኤርትራ ዝውቀሰሎም ዘሎ ግህሰታት ንምንጻርን እቲ ተርእዮ መሰረታዊ ፍታሕ ክርከቦ ድማ ንመንግስቲ ኤርትራ ጸቕጢ ንምጽዓንን ዝዓለመ እዩ። ስለዝኾነ ድማ እቲ መርማሪ ኮሚሽን ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት መጽናዕቱ ምስቶም ብፍሉይ ልኡኽ ዝወጽኡ ክልተ ጸብጻባት ብዝመሳሰል ኣብ ኤርትራ ገዚፍን ዝተራቐቐን ግህሰታት  ሰብኣዊ መሰላት ከምዘለዉ ጠቒሱ ፣ እቶም ግህሰታት ድማ ናብ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ዝቃረቡ ከምዝመስሉ ዘስመረ ፈላሚ ጸብጻብ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣቕሪቡ። ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ነቲ ፈላሚ ጸባጽብ እቲ ኮሚሽን ድሕሪ ምስማዕ፣ እቶም ግህሰታት ብርግጽ ናብ ገበናት ሰብኣዉነት ዝዓርጉ ከምዝኾኑ ንኸረጋግጽ ኣብ ቅጺ-ሓላፍነትን ገደብ-ግዜን ናይቲ ኮሚሽን ወሰኻ ገበረ።  ካልኣይ ጸብጻብ እቲ ኮሚሽን ድማ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ብግዝፍን ሜላን ገበናት ኣንጻር ሰብኣዉነት ከምዝኾኑ ደምዲሙን በቶም ገበናት ንዝጥቀሱ ዉልቀሰባት ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክቐርቡ ኣሚሙን። ብሓጺሩ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዝኾነ ሃገር ተኸሲቱ ንዝበሃል ገዚፍን ዝተራቐቐን ግህሰት ሰባኣዊ መሰል ንምጽናዕን ንምቕያድን ብቐዳምነት ዝጥቀመሉ ሜካኒዝም መርማሪ ኮሚሽን ብምቛም እዩ ዘተግብሮ።

…………….ይቕጽል

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →