Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ጉድጓድ ንዅዓቲኣ’ያ

By   /  June 24, 2016  /  Comments Off on ጉድጓድ ንዅዓቲኣ’ያ

    Print       Email

4800broken_lampሕጊ ሰባት ብሓባር ክነብሩ ዝሕግዞም ቋንቋ እንተዀይኑ፡ ነቲ ዝምራሕ ህዝቢ ጥራይ ዘይኰነ ነቶም ዝመርሑ’ውን ዝሕግዝ መሳርሒ’ዩ። ኣብ ናጻ ኤርትራ ዝበዝሐ ህዝቢ እተሳተፈሉ ኩሉ ዓይነት

ሃገራዊ ተበግሶታት ብሕጊ ዝነጸረ ክኸውን ከሎ’ዩ። ሰባት በብውልቂ ብዛዕባ ዕላማን ኣድማዕነትን ከም ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምእካብ 2% ግብሪ ካብ ኣብ ስደት ዝርከቡ ዜጋታትን ዝተፈላለየ ርእይቶ’ኳ እንተነበሮ ብሕጋዊ ኣገባብ ዝተገልጸ ስለዝነበረ፡ ምስናይ ኩሉ ዕቃበታቱ ተሳቲፍዎ።

ክሳብ’ዚ ዘለናዮ መዓልቲ ኣብ ኤርትራ ዘጋጠመ ትርጉም ከምዘለዎ ዝሕሰብ ዝዀነ ይኹን ሃገራዊ መደብ ብሕጋዊ ኣገባብ ስለዝተገልጸ ዝተዓወተ’ዩ። ኤርትራውያን ካብ ግዱድ መቝረንቲ ንኽወጹ ንናጽነት ዘካየድዎ ቓልሲ ብብረታዊ ዓቕሚ ጥራይ ኣብ ክንዲ ዝዕወት ሕጋውነት ክለብስ ስለዝነበሮ፡ ናጽነት ወይ መቝረንቲ ንምምራጽ ኣብ ዝተኻየደ መስርሕ ምድማጽ ህዝቢ ኣኣብ ዘለዎ ኹርንዓት ዓለም ብግቡእ ተሳቲፉ ድሌቱ ኣነጺሩ።

ሃገራዊ ኣገልግሎት ምስተኣወጀ ኣብ መሪሕነት ዝነበሩ ይኹኑ፡ ካልኦት ዜጋታት ብዛዕባ እቲ መደብ ዝነበሮም ዕቃበታት ብዘየገድስ ኩሎም ዜጋታት ብዘይተረፍ ብታሕጓስ ተሳቲፎሞ። ቅዋም ክንደፍ ከሎ በቲ ዝወጸ መደብ መሰረት ህዝቢ ብዝግባእ ተሳቲፉ ክፋል ናይቲ መስርሕ ኰይኑ። ኣብ 1997 ባጤራ ናቕፋ ክወጽእ ከሎ ህዝቢ በቲ ዝግባእ ሕጋዊ መገዲ ኣብ ግዜኡ ነቲ መስርሕ ኣዐዊትዎ። ኣብ እዋን ኲናት ሃገር ንምድሓን ምኽታት ምስተኣወጀ ኩሉ ኣብ ካልእ ናብራ ዝጸንሐ ወተሃደራዊ ብቕዓት ዝነበሮ ዜጋ ብዘይተጕላባነት ሃገሩ ኸድሕን ውሒዙ።

እቲ ኣብተን ፈለማ 10 ዓመታት ናጽነት ኣብ ሃገራዊ መደባት ዝተራእየ ተሳታፍነት ህዝቢ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ቁስልታትን በሰላታትን መግዛእቲ ዘየሕወያ ሃገራት ምሉእ ብምሉእ ክዕወት ምኽኣሉ ዓቢ ተኣምራት ክሕሰብ ይግብኦ። በቲ ኣብተን ዓመታት ዝተራእየ ሃገራዊ ተሳትፎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሃገሩ ዝጠቅም ዘበለ ኸበርክት፡ ብሕጊ ኽናበርን ንሰላምን ንፍትሕን ክሰርሕን በብውልቁ ምሉእ ተበግሶ ኸምዘለዎ ኣርእዩ። መንግስቲ ኣብ ዘይጸንሓ ድሕሪ ናይ ኣማኢት ዓመታት መግዛእቲ ንፈለማ እዋን ናጻ መንግስቲ ኣብ ዝተኸለት ሃገር ክንድኡ ዝኣክል ጥምረት ክርአ ኸሎ ምስክርነት ናይቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝናበረሉ ማሕበራዊ ሕጊ’ዩ። እቲ ኣብቲ እዋን ብደረጃ ሃገር ዝተበጽሐ ዓወታት ካብ ጻዕሪ ናይቲ ኣንፈቱ ዘየለለየ መንግስቲ ዝመጸ ዘይኰነ፡ ካብቲ ምንጪ ናይቲ ቓልስን ናይቲ ዓወትን ዝዀነ ህዝቢ ዝተረኽበ ጥንታዊ ባህላዊ ጭውነት ዝተበገሰ’ዩ።

ሃገር ብመግዛእቲ እናተሳቐየት ከላ ህዝቢ ኤርትራ ውሽጣዊ ማሕበራዊ ሕግታቱ እናመርሕዎ ተኻባቢሩ ክነብር ስለዝጸንሐ፡ ዝውክሎ ማእከላይ መንግስቲ ከምዝተተኽለሉ ምስኣመነ ብምርሒት ናይቲ መንግስቲ ኽናበር ፈቒዱ። እቲ ሓድሽ መንግስቲ ምስቲ ዕድመ ዝጸገበ ስልጡን ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወዳደር ብቕዓት’ኳ እንተዘይነበሮ፡ እቲ ኣኣብ ዝቕመጠሉ ዅርንዓት እዛ መሬት ኣዝዩ ሓያል ማሕበራዊ ሕጋታት ተኺሉ ክናበር ዝጸንሐ ህዝቢ ነቲ ጌጋታት ሽለል ክብሎን ነቲ መንግስቲ ከሳልዮን ፍቓደኛ ዀይኑ።

ኣብ እዋን ቃልሲ ኣብ ካልእ ውድብ ኰይኖም ንባህርያት ህዝባዊ ግንባር ዘይቅበልዎ ዝነበሩ ተቓለስቲ፡ ነቲ ዝነበሮም ርእይቶታት ሸለል ኢሎም ናብ መጻኢ ብምጥማት፡ ኣብቲ ድሕሪ ምርግጋጽ ናጽነት ዝቐጸለ ቓልሲ ህንጸት ሃገር ዝከኣሎም ከበርክቱ ተበጊሶም። ህዝቢ ነቶም ምስገዛእቲ ወገናት ኰይኖም ዝዕመጽዎ ዝነበሩ ዜጋታትን ስደተኛታትን ዘይከምቲ ደሙ ዘፍሰስዎ ሓርነቱ ምስረኸበ ንዓታቶም’ውን ሓራ ኢልዎም። ኣብ እዋን ቃልሲ ዝተፈጸሙ ዓመጻት ተመሊስካ ስለዘይዕረዩ፡ ህዝቢ ከም ክፋል’ቲ ዝዓበየ መስዋእቲ ተቐቢልዎም ንቕድሚት ጠሚቱ።

ብርግጽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ናጽነት ንድሕሪት እንተዝጥምት፡ ኣዝዩ ብዙሕ ከም ዓንዲ ጨው ከድርቖ ዝኽእል ዘየድልዮ ትርኢታት ምዘከረ። ትርጉም መስዋእቲ ንዘይቅቡል ነገር ደው ኢልካ ምቅላሱ ማለት ጥራይ ዘይኰነ፡ ነቲ ቅቡል ግና ዘየኽስብ ንጐድኒ ገዲፍካ ምጕዓዝ’ውን ስለዝዀነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዓው ኢሉ ኸይኣወጀ፡ ናብዝን ናብትን ከይበለ ብስጡም ጉዕዞ ካብ ኲናት ናብ ሰላም ተሰጋጊሩ።  እቲ ዝቘመ መንግስቲ ነቲ ፍለጡለይ ኣናበለ ዘይእውጅ ልቦና ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ብብድዐ ዝርእዮ፡ ተማሂሩሉ እንተዝኸውን ኣብ ዓለም ሓድሽ ኣብነት ስርዓተ መንግስቲ ዝርኣየላ፡ መምሃሪት ህዝብታት እትኸውን ኤርትራ ምተራእየት። እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኻብ ጥንቲ ዝናበረሉ ባይቶ ዓደ’ቦ ዝገዝኣ፡ ለባማት ትሕትና ዘርእዩላ፡ ከይተዓደሙ ኣብ በሪኽ ዘይቅመጡላ ሃገር ምሃለወት።

ህዝቢ ኤርትራ ንኽቡራቱ ዝህቦ ኽብሪ መጠን ነብሱ ስለዝዀነ፡ መራሕቲ ኣብ ስልጣን ንኽጸንሑ ክዕምጽዎ ዘይኰነ፡ዝጸንሑን ዘይጸንሑን ኣለልዩ ብመሰረት ሕጉን ቅዋሙን ዝናበረላ ሃገር ምሃለወት። ህዝቢ ኤርትራስስዕቲ ስልጣን ይኹን ስስዕቲ ዝዀነ ይኹን ግዝያዊ ነገር ስለዘብሉ’ዩ ኣብ ፈለማ ናጽነት ነቶም ክንመርሕ ዝበሉ ዝተቐበሎም።

ገለ ኻብቶም ኣብ መሪሕነት ኰይኖም ዝኣተዉ ካብ ምፍላም ሰውራ ኣትሒዞም ንሕና ኽንመርሕ ንስኹም ጥፍኡ እናበሉ፡ ተቓላሳይ ንቕድሚት ምእንቲ ኽጥምት ኢሉ ኣበሪኾም ክቕመጡ ዘፍቀደሎም፡ ንፍቓድ ሓፋሽ ምስ ዓቕሞም ዘደናገሩ’ዮም። መሰረታዊ ኣተሓሳስባኦም ዝንቡዕ እንተዘይከውን ከምቲ ልሙድ ብቕዋም ዝግበር ዓመጽ ክካይዱ’ውን ምፈተኑ። እንተወሓደ ቅዋማዊ ዓመጽ ኣተግበርቲ ሕጊ ዘይሕመዩሉ፡ ህዝቢ ንሓድሕዱ ዘይጻልኣሉ፡ መነግስቲ ሕጋውነት ዝለብሰሉ፡ ዜጋታት ክመጾም ዝኽእል ፍርዲ ኣለልዮም ህይወቶም ብጥንቃቐ ዝሰርዑሉ ሃዋህው የፍቅድ’ዩ።

ብሕጊ ምንባር ንህዝቢ ካብ መንግስቲ ዝከላኸለሉ ጥራይ ዘይኰነ፡ መንግስቲ ዝተዋህቦ ዕማም ክዓምም ጽፉፍ ባይታ ዘንጽፍ መሳርሒ’ዩ። ህግደፍ ብሕጊ ኽምራሕ ዝኽእል እንተዝኸውን እዚ ኣብ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ኢሉ ዘጥፍኦ ህይወት፡ ናብ ስደት ዝሰጐጎ ሲሶ ክፋል ሕብረተሰብ፡ ዘዕነዎ ቑጠባ ከምኡ ክኸውን ኣይመድለየን። እቲ ጉጅለ ኣብ ስልጣን ብምጽናሕ ዝረኽቦ ዕግበት እናረኸበ፡ ሃገር ብሰንኪ’ቲ ጉጅለ ኸይተዓንቀፈት፡ እኳ ድኣ ንኣባላቱ ከም ጀጋኑ እናረኣየት ንቕድሚት ምተጓዕዘት።

ኣብዚ ብመርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝተበጽሐ መደምደምታ ንህግደፍ ኣብ ሻቕሎት ኣእትዩሉ ዘሎ እዋን ብብዝሒ ዝደጋገም ዘሎ ዘረባ፡ እቲ ጸብጻብ ሓቅን ሕጋውን ዘይምዃኑ’ዩ። ህግደፍ ካብ ፈለማ ብሕጊ ዝኸይድ ኔሩ እንተዝኸውን ኣብዚ ሕጂ ዘሎ መንቀራቕሮ ኣይምኣተወን። ብሕጊ ዝኸይድ ጉጅለ እንተዝኸውን ንኹሉ መጐቱ ሰማዒ እዝኒ ምረኸበሉ።

ወርጸጽኩ እናበለ ብዛዕባ ቕዋምን ደሞክራሲን ከላግጽ ዝውዕል ዕቡድ ዝመርሖ ጉጅለ፡ ኣብዚ እዋን ንኣውያቱ ሰማዒ ኣይረኽበሉን’ዩ። ሕጊ ኣብ መንጎ መራሕትን ተመራሕትን ዝቐውም ስምምዕ ከም ምዃኑ፡ እቲ መሰል’ቲ ካልኦት ከይረኽብዎ ዝኸልከሉ ተጠቀምቱ ክዀኑ ኣይክእሉን’ዮም። ህግደፍ፡ ሕጊ ጥሒሱ ንልዕሊ 15 ብምዕንዳሩ ንሃገር ጥራይ ዘይኰነ ንታሪኽ ህዝባዊ ግንባር በሊሉ፡ ንገዛእ  ርእሱ ናብ ርእሰ ቕትለታዊ መገዲ’ዩ ኣምሪሑ ዘሎ።

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →