Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ፖለቲካዊ ውድቀት ናብ ዕንወት ሃገራዊ ኣቃውማ

By   /  May 4, 2016  /  Comments Off on ፖለቲካዊ ውድቀት ናብ ዕንወት ሃገራዊ ኣቃውማ

    Print       Email

25 ሎጎመግዛእቲ ብዘይፍቓድ ህዝቢ ዝስግደድ ምሕደራ ምዃኑ ሓደ ኻብቲ ተጸላኢ ዝገብሮ መኽንያታት’ዩ። ንሕብረተሰብ ዘይመስል ግዱድ ምሕደራን ካልኦት ብመግዛእቲ ዝስዕቡ ከም ምስራቕ ጸጋታት፡ ዕንወት ሕብረተሰብን ታሪኹን ዝኣመሰሉ መኽንያታት’ዮም ንህዝብታት ናጽነቶም ከረጋግጹ ኽቃለሱ ዘበግስዎም። ህዝቢ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ምእንቲ ናጽነት ክቃለስ ከሎ ንኹሎም’ቶም ካብ መግዛእቲ ዝስዕቡ ዓመጻት ንሓንሳብን ንሓዋሩን ክኣልዮም ስለዝደለየ’ዩ።

ህዝቢ ካልኦት ብዝወሰኑሉ ኽነበር ስለዘይደለየ ተቓሊሱ ናጽነቱ ምስ ኣረጋገጸ፡ እቲ ኣብ መሪሕነት ዘሎ ጉጅለ፡ ንህዝቢ ‘ቅዋምኩም ከተተግብሩ ብቑዓት ኣይኮንኩም፡ ንሕና ውሑዳት ክነስና ካብ ናይ ኩላትኩም ዝበልጽ ሓሳብ ኣለና፡ ስሱዓት ክነስና ካብ ንነብስኹም ትሓልዩላ፡ ሓሳብና ይሕሸኩም’ ዝብልዎ ኽመጹ ኸለዉ፡ ኤውሮጳዉያን ገዛእቲ ወይ ካብ ጐረቤት ዝመጹ መሳፍንቲ ክዀኑ ዝጽበ ይበዝሕ። እቲ ሃገር ሓራ ኣብ ዝዀነትሉ ዝቐውም መንግስቲ ከምዚ ኽብል ከሎ ከም ውዱቕ መንግስቲ ጥራይ ዘይኰነ፡ ከም ብዕላማ ዝተላእከ ጸላኢ የቝጽሮ።

እንተዀነ፡ እቲ ኣብዚ እዋን ኣብ ስልጣን ተሪፉ ዘሎ ጉጅለ ካብ ምእታው ናጽነት ኣትሒዙ ናይ ገዛእ ርእሱ መግዛእቲ ክምስርት’ዩ ተቓሊሱ። ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ብመግዛእቲ ዝሰዓበ በደላትን ተንኰላትን ኣብ ክንዲ ዝእለ፡ እቲ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘይምችኡ ምሕደራታት ኣስገዲዱ። እቲ ዝተፈጥረ ምሕደራዊ ቕርጺ ዞባታት ንኣብነት፡ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ኢጣልያውያን ዝመሃዝዎ ኣውራጃ ዝብል ናይ ሓሶት መስመራት ዘስዓቦ ጸገም ዘይውሕድ ዘገማት ዘስዕብ ቅርጺ ዀይኑ። ብመሰረቱ፡ ኢጣልያውያን ዘፍረስዎ ልምዳዊ ጥርናፈ ኸባቢታት ንመግዛእቲ ዘይምችእ ስለዝዀነ እምበር ዝዀነ ይኹን ጸገም ስለዘተራእዮ ኣይነበረን። ከም ምልክት ሓርነት ካብ መግዛእቲ ኩሎም ብተኸታተልቲ ገዛእቲ ዝሰዓቡ ህዝቢ ኤርትራ ዘይሰማምዓሎም ኣገባባት ኣብ ጽባሕ ናጽነት ክእለዩ ኔርዎም። እቶም ብግዜ መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝግደዱ ዝነበሩ ሕግታትን ኣገባባት ምሕደራን ንሃገራት’ቶም ገዛእቲ የርብሑ እንተኔሮም፡ እቲ ብህግደፍ ዝሰዓበ መግዛእቲ ንሃገር ኣየኖት ህዝቢ ከምዘኽስብ ዝፈልጥ የለን።

ናጽነት ግብራዊ ክኸውን ዘድልይዎ ጠለባት ብሁላት ደኣ ኣይኹኑ’ምበር፡ ዝበዝሕ ግዜ ሃገር ዝመርሑ ጉጅለታት ክርድእዎም ትጽቢት ይግበር። ሃገራት ብዝተኻእለ መጠን ካብቲ ብመግዛእቲ ዝነበረ ጨቋኒ ኣገባብ ምሕደራን ቁጠባን ክገላገላ፡ ብሰንኪ መግዛእቲ ዝተዀመረ ጸገማት ክፍታሕ፡ ብድፊኢት ገዛእቲ ሓይልታት ዝፍጠሩ ዝነበሩ ጸገማት ክውገዱ ኩሉ ናጽነት ዝናፍቕ ህዝቢ ዝናፍቖ’ዩ። ርዱእ ስለዝቝጸር ብዛዕባ’ዚ ኣቐዲሙ ብምሕታት ዝቃለስ ህዝቢ’ውን የለን።

ህግደፍ ነቶም ኣብ እዋን መግዛእቲ ዝጽልኡ ዝነበሩ ጨቋንን መዝማዝን ምሕደራ ዘስዓቦም ጸገማት ክንዲ ዝኣልዮም፡ ንህዝቢ ንሃጺር እዋን ብልጭታ ናጽነት ከየርእዮ’ውን ኣዝዩ ተጠንቂቑ። ህዝቢ ብምስማዊ ዕግበት፡ ስማዊ ዝዀነ ሃገራዊ መንግስቲ እናረኣየ ጥራይ ክጸናናዕ ተገዲዱ። እዚ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ 10 ዓመት ካብ ዝገጠምዎ ሓደጋታት ዝዓበየ ክኸውን ከሎ፡ ህግደፍ ፖለቲካዊ ብቕዓቱ ዘብቅዓሉ መድረኽ’ዩ ኔሩ። ህዝቢ ሓራ ዀይኑ ተባሂሉ፡ ሰባት ከይዶም ካልኦት መጺኦም ከምቲ ዝሓለፈ ይደግምዎ እንተዀይኖም፡ ካብ መግዛእቲ ሓራ ኣይወጽአን። ምሉእ ፖለቲካዊ መሰረቱ ንህዝቢ ሓርነት ኣብ ምምጻእ ክሕግዞ ተባሂሉ ዝተሰረተ ጉጅለ፡ ነቲ ሓርነት ዝብል ዕላማ እንተተቓሪንዎ፡ ዝዀነ ይኹን ፖለቲካዊ መንጸፍ የብሉን። ብመሰረት ውሁብ ኩነታት ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ መንግስቲ ከካይድ ዝዀነ ይኹን ቅቡል መኽንያት የብሉን።

ህዝቢ ብታሕጓስ ናጽነት ዝኣክል ነቲ ዘስተውዓሎ ጸገማት ሸለል እናበለ’ኳ እንተጸንሐ፡ ህዝቢን ዓቢ ኽፋል መሪሕነትን ነቲ ዝርእይዎ ዝነበሩ ኣንፈት ኣይፈተውዎን። ንብዙሓት ውድቀት ህግደፍ፡ ከም ውድቀት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ስልዘረኣይዎ፡ ካብ ውድቀት ህግደፍ ክቕበሉ፡ ንገዛእ ሕልናኦም ዓሚጾም ንውርሻ ቓልሲ ክዕቅብዎ ፈቲኖም። ካልኦት እቲ ህግደፍ ዝተባህለ ጉጅለ ናይ ውልቀሰባትን፡ ንጸቢብ ረብሓን ዝቘመ ጉጅለ ዘስተውዓሉ ብኣጋ ከጠንቅቑ ፈቲኖም ብዘይዳኛ ንሕልፈትን ንሞትን ተፈሪዶም።

እዚ ስለዝዀነ፡ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ኽመርሕ ዝነበሮ ፖለቲካዊ መሰረት ተባሕጒጉ። ፖለቲካዊ ውድቀት ህግደፍ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ከም መመሓደሪ ዘይኰነ ከም መፈራርሒ ከምዝርአ ጌርዎ። ድሕር’ዚ ዝሰዓበ፡ ህዝቢ ካብ መንግስቲ እናተሓብአ ህይወቱ ኽመርሕ፡ ገለውን ሃገራዊ ሓላፍነቱ ክድርቢ ዝግድድ ኰይኑ። ህግደፍ፡ ሃገር ብሓይሊ’ምበር ብሓባራዊ ስምምዕ ከምእትምራሕ ኣይተረድኦን፡ ውይውን ካብ ፈለማ ከምኡ ዝኣመሰለ መንግስቲ ምትካል ዕላምኡ ኣይነበረን። ንዓሰርተ ዓመታት ትዕቢት መራሕቲ መንግስቲ እናተጻወረ ንቑጠባ ሃገር ዘማዕበለ ህዝቢ፡ ድሕሪ 2001 ብብዝሒ ምትእትታው መንግስቲ ምስትንፋስ ስኢኑ። እቲ ካብቲ እዋን ክሳዕ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎ ኣሳሪ ምትእትታው፡ ንቑጠባ፡ ንባህሊ፡ ንትምህርቲ፡ ንእምነት፡ ንባህልን ነጻ ሓሳብን ሕብረተሰብ ኣዕንዩ። እቲ ጉጅለ ኣንጻር ዕላማታት ህዝቢ ኤርትራ ትራይ ዘይኰነ፡ ኣንጻር መሰረታዊ ትርጉም መንግስቲ ስለዝሰርሐ፡ ኣብ ተለኣኣኽቱ ይኹን ኣብቶም ክእለ ዝደልይዎ ክብሪ ዘይብሉ ጉጅለ ዀይኑ። ደገፍቱ ከይተረፉ ፍርሕን ድንቍርናን ቀሲብዎም ዝድግፍዎ፡ ስሙ ብዝዀነ ይኹን ዜጋ ብሓጎስ ክለዓል ዘይክእል፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብደረጃ ታሪኽ ዘሕፍሮ ተርእዮ ዀይኑ።

ውድቀት ህግደፍ ኣብ ደቀቕቲ ምሕደራዊ ጌጋታት ዝምርኰስ ኣይኰነን። ኣክብ ዝለዓለ ኣገባብ ኣመራርሓ ክሳዕ ኣብ ዝደቐቐ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዘጋጥም ጸገማት ካብ ሓደን ዓብን ምድንጋር ዝብገስ’ዩ። ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዝሓይሽ ክነግሮ’ምበር፡ እቲ ህዝቢ ዝደልዮ ኽረክብ ክሕግዞ ኣይመጸን። ንገዛእ ርእሱ ኣብ ቦታ ዘመናዊ መንግስቲ ዘይኰነ፡ ኣብ ቦታ መሳፍንቲ ኣቐሚጡ ነቲ ዘበገሶ ሕብረተሰብ ብዓይኒ ትዕቢተኛታት ገዛእቲ ዝርኢ ጉጅለ፡ ብዓይኒ ፖለቲካ ጥራይ ዘይኰነ፡ ጉዕዞ ህይወት’ቶም ዘቝምዎ ውልቀሰባት’ውን ፍጹም መስመሩ ዝሰሓተ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኰነን። ከምዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ዝበጽሖ ፖለቲካዊ ውድቀት ንምምዝጋብ ፍሉይ ዝዀነ ውሽጣዊ ሽግራት ዘለዎም ኣዝዮም ጽጉማት ሰባት ክርከቡ የድሊ።

ኣብዚ እዋን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኹነታት ውጽኢት ናይቲ ኣብ ጽባሕ ናጽነት ክገሃድ ዝጀመረ ውልቃዊ ኣጀንዳ ናይ ሕጂ ወነንቲ ህግደፍ’ዩ። ብዘይካ’ዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ኤርትራ ካልእ ዝዀነ ይኹን ጸገም የለን። እንተዀነ፡ ከምቲ ኩሉ እዋን ብፖለቲካ ዝወደቑ ጉጅለታት ዝፈጥርዎ ዀነት፡ ንኤርትራ ናብ ደረጃ ውድቕቲ ሃገር ክመርሕዋ ስለዘኽእሉ፡ ብዙሓት ወገናት ንመስመር ታሪኽ ዝወደቓ ሃገራት ክኽልስዎ ክፍትኑ ዕድል ይረኽቡ’ዮም።

ድሕሪ ምኽላስ ዝወደቓ ሃገራት ዝመጽእ፡ ምግምጣል ቅርጺ ሕብረተሰብን ምፍጣር ማሕበራዊ ፖለቲካዊ መንሽሮታትን’ዩ። ዞባውያን ይኹኑ ኣህጉራውያን ሓይልታት ከዐርይዎ ዘይክእሉ፡ ዓበይቲ ኽፋላት ሕብረተሰብ ካብ መበቆላዊ ሃገሮም ፋሕ ዝብሉሉ፡ ከም ምጽናት ዓሌትን ሃይማኖታዊ ግብረሽበራን ዝኣመሰሉ ኣንጻር መላእ ዓሌት ደቂሰብ ዝፍጸሙ ገበናት ዘጕላዕልዑሉ ዓውዲ ዕንወት ዘጋጥም ፖለቲካዊ ውድቀት ዘጋጠሞም ጉጅለታት ብኣጋ ካብ ኮረሻ ስልጣን ምስዘይእለዩ የጋጥም። ብፍላይ ካብ 1990ታት ክሳብ ሕጂ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ማእከላይ ምብራቕን ምብራቕ ኣፍሪቃን ዘጋጠሙ፡ ካብ ፖለቲካዊ ውድቀት ካብ ክዉንነት ዝረሓቑ፡ መንግስታት ዝበሓቱ ጉጅለታትን ውልቀሰባትን ዝተበገሱ ውድቀታት ሃገራት ክሳዕ ሕጂ ዕንወት ኣየቋረጹን፡ ብሕጂውን ብቐሊሉ ዝሓውዩ ኣይኰኑን።

ኣብ ኤርትራ ሎሚ ዘጋጥም ዘሎ ዕንወት፡ ኣብ ሎሚ ጥራይ ዘጋጥም ዘሎ ኣይኰነን። መዕገቲ እንተዘይተጌሩሉ፡ እዚ ዘሎ ጉጅለ ብቐጥታን ብዘይቀጥታን ዘስዕቦ ዘሎ ኣዕናዊ ጽልዋታት እንተዘይተወጊዱ፡ ሕሉፍ ሃገር ብዘሕፍር መገዲ ክኽለስ፡ ሎሚ ንህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ገሃነም ኣብ ምድሪ ኽትኰኖ፡ ጽባሕ ከኣ እታ ሃገርን ህዝባን ጠቕሊሎም ናብ ዘይህልዉሉ እዋን ክብጻሕ ይኽእል’ዩ። ሎሚ ነገራት ምዕራይ እናተኻእለ ስጕምቲ ምውሳድ ይግባእ። ውዒልካ ሓዲርካ፡ ብዓሶ ሞት፡ ብሴፍ ከኣ ሞት ካብ ኰነ፡ ድርብ ሞት ከየርከበ ኸሎ ህዝቢ ኤርትራ ምውሳን የድልዮ ኣሎ።

 

 

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →