Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ህግደፍ፡ ሕድሪ ጀጋኑ ረጊጹ ሕድሪ ገዛእቲ ዘሳሲ ጉጅለ ጥልመት

By   /  May 11, 2016  /  Comments Off on ህግደፍ፡ ሕድሪ ጀጋኑ ረጊጹ ሕድሪ ገዛእቲ ዘሳሲ ጉጅለ ጥልመት

    Print       Email

ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዓመጽ መግዛእትን ምእንቲ ናጽነት ንኽትርከብ ኣብ ዝተኻየደ ቓልስን ዋጋ ዘይከፈለ ኤርትራዊ ዜጋ የለን። ዜጋታት ኣብቲ ቓልሲ ብቐጥታ ይንበሩ ኣይንበሩ፡ የበርክቱ ኣየበርክቱ ብዘየገድስ ህይወቶም ብዓሚቝ ተጸልዩ። ዜጋታት ውሉዶም፡ ወለዶም፡ ኣዝማዶም፡ ኣዕሩኽቶምን ፈተውቶምን ብሰንኪ መግዛእትን ነቲ ቓልሲ ንምዕዋትን ከፊሎም። ዓሰርተታት ኣሽሓት ዕድሚኦም፡ ዕድላቶም፡ ኣካላቶምን ህይወቶምን ከፊሎም። ህይወት ኩሎም ኤርትራውያን ዜጋታት ብሰንኪ መግዛእትን ምእንቲ ናጽነትን ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ብብርቱዕ ተጸልዩ። ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ዘሕለፍዎ ህይወትን ምእንቲ ናጽነት ዝሓለፍዎ መከራን ተጸብጺቡ ዝውዳእ ኣይኰነን። ስለዚ ድማ’ያ እዛ 25 ዓመት ዕድሚኣ ተእክል ዘላ ናጽነቶም ኣዝዮም ኣብሊጾም ዘኽብርዋ።

ዘይከምቲ ኤርትራውያን ዝተቓለስዎ ግን 25 ዓመታት ናጽነት ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ዓመጽ ዓመታት’የን ኰይነን። ህዝቢ ኤርትራ ሓያላትን ገዘፍትን ዝብሃሉ ብርቱዓት መጋጥምቲ ዓመጽቲ ስዒሩ ናጽነቱ ኽንዲ ዝተጐናጸፈ፡ በቶም ዝኣመኖም ተዓሚጹ። ነፍሲወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ቅድሚ 25 ዓመታት ዝኸፈሎን፡ ሰሎሎኡ ክሳዕ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎን ዋጋ ናብ ከንቱ ኽትርጕምዎ ዘንቀዱ ዓመጽቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝተቓለሰሉ ታሪኽ መንጢሎሞ ኣለዉ። ነተን ኩሎም ደቀን ከፊለን፡ ኣብ ንእስነተን ማሚቘን ኣብ እርጋነን ዝመኸና ኣዴታት ዝኸፈልኦ ህይወት ደቀን ከንቱ ዀይኑ። እቶም ብዘይመዕበዪ ዝተረፉ ወለዶም ዝተሰውእዎም መንእሰያት፡ ኣብ ምክልኻል ሃገር ተወሳኺ ዋጋ ከፊሎም ክሳዕ ለይቲ ሎሚ ናጽነት ኣይረኣይዋን። እቲ ገዚፍ ክፋሉ ዋጋ ኸፊሉ ሓዘኑ ኸይወጻሉ በቲ ዋጋ ብዝተረኽበ ናጽነት ክጸናናዕን፡ ሕድሪ ናይቶም ዝሓለፉ ከኽብርን ዝተዳለወ ህዝቢ ዘይገመቶ ረኺቡ። ይትረፍ ናይቶም ንናጽነትን ንምልኻል ሃገርን ዝሞቱ 10ታት ኣሽሓት ሕድሪ ኽፍጸም፡ ኤርትራውያን ነዛ ንመዓልቲ ኽሓልፉዋ ጭንቂ ኰይናቶም ኣላ።

ኤርትራውያን እቲ ኣብ እዋን መግዛእቲ ዝሓለፍዎ ናብራ መወዳድርቲ ዘይብሉ ስቓይ ከምዝነበረ ይፈልጡ’ዮም። እቲ ኣብ እዋን ናጽነቶም ዝሰዓበ ናቶም ዝመሰሎም መንግስቲ ግና ነታ ናጽነት ክዕቅብ ዘይኰነ፡ ክገዝኦም’ዩ መዲቡ። ስለዝዀነ፡ ኣብ ክንዲ ስልጡን ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ ስዒቡ ህዝቢ ምስሓረዮ ጥራይ ኣብ ባይቶ ዝትንስእ፡ ህዝቢ እናቐተለ፡ ነቲ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ጨካን መግዛእታዊ መንግስቲ ዝተኸተሎ ናይ ምጽናት ሜላ ካብ መሃዝቱ ንላዕሊ መሊኹ ይጥቀመሉ ኣሎ። ኣብቲ ንዝሓለፉ ዓመጽቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብኽፍኣት ክሓልፎም ዘበገሶ ናይ ነዊሕ ዘመተ ኣዝዩ ስለዝተዓወተ፡ ኣብ እዋን ጨካን ደጋዊ መግዛእቲ ዝነበሩ ሒደት ናጽነታት’ውን ጠፊኦም።

ኣብቲ ናይ መወዳእታ መድረኽ መግዛእቲ ዝነበረ ወተሃደራዊ ምልካዊ ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም፡ ህዝቢ ኤርትራ ን17 ዓመታት ኣብ ገዛእ ቤቱ ብፍርሒ ተናቢሩ። ማእስርትን መቕተልትን መናብርቱ ዀይኑ። ነቲ ዓመጽ ዘዘስተውዓሉ መንእሰያት ናብ ቃልሲ እናተሓወሱ ሃገሮም ከድሕኑ ተጋዲሎም፡ ኣካላቶምን ህይወቶምን ከፊሎም። ሓንቲ ኻብቶም ሃገሮምን ህዝቦምን ዘድሓኑ ተጋደልቲ ዝዀነት፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ብጸላኢ ተማሪኻ ዝነበረት ጅግና ብዓርቢ 6 ግንቦት ኣብ ኤሪ-ቲቪ ዝኽርታት ከተማቕል ቀሪባ። ኣብቲ ‘ኖሪት’፡ ዝብል ደቀስትዮ ብርሃን ህዝበን ምዃነን ዝእንፍት መደብ ቀሪባ ድንቂ ዝዀነ ናይ ቃልሲ ዛንታኣ ኣካፊላ። ስም እቲ ዝቐረበትሉ መደብን፡ ዛንታ ጅግንነታን ምስዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣትዩዎ ዘሎ ጸልማት ዘመን ኣይቃረብን’ዩ። እታ ዘቢብ ዝተባህለት ተጋዳሊት፡ ምርኽቲ ዀይና ኣብ ጸጸራት ተኣሲራ ኸላ ብዛዕባ ዝነበረ ግዜ ትዛረብ። እቲ ገዛኢ ወተሃደራዊ መንግስቲ ምስቲ ኹሉ ጭካነኡን እንስሳዊ ባህርያቱን፡ ነታ ምርኽቲ ኣብ ቤትማእሰርቲ ኸላ ናጻ ዀይና ምስ ጋዜጠኛታት ክትራኸብ ከምዝተፈቕደላ ምስ 80 ርእሳ ምሕረት ከምዝገበረላ ዳግማይ ምስ ጀማሂር ክትራኸብ ተታሒዛ ከላ ድማ ጠበቓ ቆጺራ ከምዝረትዐት ትገልጽ።

ምስ ካልኦት ሰማንያ ሰባት ምሕፈት ተጌሩላ ካብቲ ቤትማሰርቲ ድሕሪ ምውጸኣ ተጋዳሊት ዘቢብ ፡ እቲ ኣብ ቤትማእሰርቲ ኸላ ዝጀመረቶ ትምህርቲ ክሳብ 11 ኽፍሊ ቀጺላቶ። ናጻ ዀይና ክትንቀሳቐስ ምስከኣለት፡ ሰላማዊ ህይወታ ሰዊኣ ቃልሲ ኽትቅጽል ብምውሳና፡ ተታሒዛ ኣብ ማርያም ግንቢ ተኣሲራ። ምስ ተጋደልቲ ርክባት ከምዘለዋ ዝፈለጠ ኣባል ውሽጣዊ ስለያ ደርግ ኣትሒዝዋ። ኣብቲ ቤትማእሰርቲ ዀይና ጠበቓ ቈጺራ ጉዳያ ብግቡእ ኣብ ቤትፍርዲ ምስቀረበ፡ ብሕጋዊ ኣገባብ ተዓዊታ ካብቲ ተኸሲሳትሉ ዝጸንሐት ገበን ነጻ ተባሂላ። ቀንዲ ነጻ ዝተባህለትሉ መኽንያት፡ ንሳ ምስ ተጋደልቲ ትራኸብ ምዃና ጭብጢ ዘይተረኽበ’ዩ። ብሕጊ መሰረት እቲ ቤትፍርዲ ጭብጢ ንዘይብሉ ገበን ብግምት ፍርዲ ክህብ ኣይክእልን’ዩ። እቲ ቤትፍርዲ ነታ ተጋዳሊት ነጻ ዝበላ ምስቲ ንሳ ትቃለሰሉ መኽንያት ስለዝደናገጽ ኣይኰነን። እቲ ቤትፍርዲ ከምዝመሰሎ ንሕልፈት እንተዝፈርዳ ክቃወሞ ዝኽእል ወገን ኣይነበረን። እንተዀነ፡ደርጊ ውን ከይተረፈ ሕግን ፍርድን ዝብሉ ኣምራት ብዝጥዕሞ መንገዲ ውን እንተኾነ እቲ ኽጸንሕ ዝደሊ ዝነበረ መንስግቲ ንሕጋዊ መስርሕ ዘኽብረሉ እዋን ይርከብ ኔሩ። ወተሃደራዊ መግዛእታዊ ምልኪ ደርግ ካብ ሕጊ ዝወጸ ኣካይዳ ዝኽተል ውዱቕ መንግስቲ ስለዝነበረ፡ ንዘልኣለም ክጸንሕ ኣይከኣለን። ብርታዐ ናይቲ ንመሰሉ ዝቃለስ ዝነበረ ህዝቢ ስዒሩ ሓርነት ምስተረኽበ ግን፡ ኣብ ክንዲ ንኽቡር ባህሊ መሪሕነት ሕግን ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ ዘኽብር፡ ንኣገባባት ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝደግም መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ኣጋጢሙ ኣሎ።

እቲ ብፋሽሽትነቱ ዝልለ ደርግ ውን ከይተረፈ ዘአንገዶም ምሕረት፥ ጠበቓ፥ ሕጊ፥ ፍርዲ፥ ነጻ ዝብሉ ኣምራት ነዚ ሕጂ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ ጓኖት እዮም። እዚ ንዝወደቑ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝና ጭካነኦም ዝቕጽለሎም ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ንኤርትራውያን ዜጋታት መሰል ፍርድን ርእስኻ ምክልኻልን ኣይሃበን። ሕሉፍ ሓሊፉስ፡ ብዘይፍርዲ ንዝኣሰሮም ሰባት ንዓመታት ገበኖም’ውን ከይነገረ ይዳጕኖም። ካብ ሕሉፍ ምረት ናይቲ ድሕሪ ናጽነት ዝመጸ መከራ፡ ብዙሓት በቲ ስቓይ ዝተሃስዩ ዜጋታት ብፍላይ ድማ ደርጊ ውን ፍርድን ሕግን ጠበቓን ምሕረት እሱራትን ዝብሉ ነገራት ይገብር ነይሩ ተባሂሉ ብተለቭዥን ኤርትራ ክዝንቶ ከሎ ትርጉም ናጽነት ክሳዕ ክደናገሮም ዝቐርቡ ዀይኖም ኣለዉ። ሰማዒ እታ ኣዘንታዊት እቲ ክትቀትሎ ዝወፈረት ባዕዳዊ ደርግ ምሕረት ገይሩለይ ክትብል ከላ እቲ ህግደፍ ዝበሃል ወዲ ዓዲ ኣብ ልዕሊ እተን ኣሕዋቱ ዝኾና ከም በዓል ኣስቴር ፍሰሃጽየን፥ ሰናይት ደበሳይ፥ ኣስቴር የውሃንስ፥ ወዘተ ዝኣመሰላ ተጋደልቲ ዘጋጠመ ዘይፍርድን ዘይምሕረትን እንዳወዳደረ ክዝክሮ ባህርያዊ እዩ።

ኤርትራ ነጻ ሃገር ክትከውን ካብ እትቃለስ ክሳዕ ሎሚ ካብ ዘጋጠምዋ ብድሆታት እቲ ዝበርትዐ፡ እቲ ኰነ ኢልካ ብሰንኪ ዓመጽቲ ዝግበር ዘሎ ንትርጉም ናጽነት ኣርኪሱ፡ ንታሪኽ ደምሲሱ፡ መጻኢ ዘይብላ ሃገር ክገድፍ ዝጽዕር ዘሎ ስርዓት’ዩ። እዚ ስርዓት’ዚ ናይቶም ዝነበሩ ገዛእቲ ስርዓታት መቐጸልታን ጥርዚ ናይቲ እንተዝጸንሑ ክፍጽምዎ ዝኽእሉ ዝነበሩን በደላትን ኰይኑ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ቃልሲ የኽትም እምበር፡ እቲ ጸላእን ገዛእን ኣይተኣልየን። ዕላማ ምጽናት ህዝቢ ኤርትራ ተሰኪሙ፡ ምስልን ልሳንን ቀይሩ ገና ንህዝቢ ኤርትራ ይዋግኦ፡ ይኣስሮን ይቐትሎን የሳድዶን’ዩ ዘሎ።

ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ቅንያት ናጽነቱ ናጽነት ማለት ምእሳር፥ ምቕታል፥ ምግፋፍ፥ ገንዘብካ ምምንዛዕ፥ ምንቅስቓስ ምእጋድ፥ ደቂ ወሰንን ደቂ ማእከልን ኢልካ ምፍልላይ፥ ብርሃን ዘይብሉ ጸልማት፥ ርውየት ዘይብሉ ጽምኣት እንተኾይኑ እንታይ እዩ ትርጉሙ ኢሉ ዝሓተሉ ቅንያት እዩ። ይኹን እምበር መስዋእቲ ደቁ ንኸንቱ ከምዘይኮነ ናጽነቱ ድማ ንግዚኡ ዝጭፍልቐሉ እምበር ዝምንዝዖ ከምዘየለ ኣረጋጊጹ ይፈልጥ እዩ።

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →