Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

10 ናይ ምምኽኻር ነጥብታት

By   /  April 16, 2016  /  Comments Off on 10 ናይ ምምኽኻር ነጥብታት

    Print       Email

ህዝቢ ኤርትራ ዳርጋ ንፍርቂ ዘመን ቅድም ብፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ደሓር ህይወት ኣእላፍ ኣሸሓት ብምኽፋል እዩ ናጽነቱ ጨቢጡ። እቲ ከቢድ ዋጋ ዝሓተተ ናጽነት ግን እቲ ህዝቢ ዝተመነዮ ሓርነት ወዲ ሰብ ኣየረጋገጸን ። እቲ ንሰውራ መሪሑ ዝኣተወ ውድብ ተልእኾኡን ህላዊኡን ብዉሑዳት ጉጅለ ስለዝተመንዘዐ፡ ዕላምኡ ተጨውዩ ጉዕዙኡ ኣንጻር ናይቲ ዝተበገሶ ማእዝን ሒዙ። ክንድዝኾነ ህዝቢ ካብታ ዝፈትዋ ሃገር ተሰዲዱን ተበታቲኑን እቲ ዝተረፈ ድማ ኣብ ትሕቲ ምልኪ ምንባር ጥራይ ዘይኮነስ ክብሪ ሙሟት ውን ተኸሊኡ ይነብር ኣሎ።

ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ፍቕሪ ሃገር ዘለዎ ህዝቢ’ዩ። ንዓመጽን ግፍዕን ተንበርኪኹ ዝቕበል ኣይኮነን። ከምኡ ስለዝኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ውሽጢ ዓዲን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ፥ ሃገር ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምልካውነት ምንባር እንተቐጺላ ሓርነት ደቂሰባት ጥራይ ዘይኮነ ህላወን ድሕነትን ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ሓደጋ ከምዝኣቱ ብምግንዛብ ኣንጻር እቲ ጉጅለ ክቃለስ ጸኒሕ ኣሎ።

እቲ ቃልሲ ናህሩ እንዳወሰኸ ብኡ መንጽር ድማ ውድቀት ናይቲ ጉጅለ ዘይተርፍ ሙኻኑ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ እንዳተጋህደ ይኸደሉ ኣብ ዘሎ እዋን፥ ደለይቲ ፍትሓዊ ለውጢ፥ ነቲ ሒዝናዮ ዘለና ዕላማ ዝሕግዙ እዞም ዝስዕቡ 10 ናይ ምምኽኻር ነጥብታት እዋን ሂብና ክንመኻኸሩሉ ሓጋዚ ይመስል። ብዙሕ ዝፈልጡን ዝተሞከሩን ነዚ  ዝቐርብ ዘሎ መበገሲ ጥራይ ዝኸውን ሓድሽ ውን ዘይኮነ ሓሳብ  ብዑምቀት ክድህስስዎን፥ ከመሓይሽውን፥ ጌጋታ እንተለዎ ክእርምዎን ከምዝኽእሉ እምነትናን ትጽቢትናን እዩ።

1) ቅድሚን ልዕሊ ኩሉን ሃገር ምቕዳም:

ንለውጢ ተበጊሶም ዝዓዩ ዘላዉ ሓይልታት፥ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ወይ ምኽንያት ንቕሎ ክህልዎም ባህርያዊ ኮይኑ፥ ኣብ ዕማማቶም ይኹን ስረሖም እቲ ዝያዳ ቆላሕታን ቀዳምነት ክህብዎ ዝግባእ ህላወ ሉዓላዊት ሃገርን ድሕነት ህዝባን እዩ። ዝበለጸ ሓሳብ ይሃሉ ዝረቐቐ ኣገባብ ይዋደድ ቅድሚን ልዕልን ኩሉ ሃገራዊ ረብሓን ድሕነትን ዘየቐድም እንተኾይኑ ተቐባልነት ክረክብ ይኹን ክዕወት ኣጸጋሚዩ።

2) ሓድነት ዓንዲ ማእከል ቃልሲ ሙኻኑ ምእማንን ብግብሪ ንዕኡ ምስራሕን:

ኣብ እዋን ገድሊ ንሃገራዊ ናጽነት ይኹን ኣብዚ ዘሎናዮ እዋን ቃልሲ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ፥ ሓድነት ከም ኣገዳሲ ኣምር ብተደጋጋሚ ክዝረበሉ ጸኒሑ ኣሎ። ሓደ ካብቶም ናይ ደለይቲ ለውጢ ዝደኸመ ጎድኒ ተባሂሉ ዝግለጽ እውን ሓድነት’ዩ። ሓድነት ማለት ፈቲኻ ጸሊእካ ግድን ብኣተሓሳስባን ኣእምሮን –  ኣካልን ተምሳልን ምጽንባር ማለት ኣይኮነን። ሓድነት ማለት ፍልልያትካ ናብ ሓይሊ ምቕያር ማለት’ዩ። ሓድነት ማለት ፍልልያትካ ኣኽቢርካ ግን ከኣ ኣብቲ ሓባራዊ ባይታ ረጊጽካ ጻዕርኻ ነቲ ሓባርዊ ዕላማ ምውፋይ ማለት’ዩ። ብህርፋን ስልጣን፥ ዝና፥ ውድድር፥ ጽልኢ፥ ቅርሕንቲ ኣንዳተገማማዕካን ሃገር ዘዕኑ መንገዲ ሒዝካን ነቲ ሃገር ዘዕኑ ዘሎ ጉጅለ ክትስዕር ኣይትኽእልን ኢኻ። ምብትታንን ምጉጅጃልን ንዕዮ ገዛ ናይቲ ምጉዝዛይ ህዝብን ሃገር ኤርትራ ዕማመይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ጉጅለ ብዘይፍላጥ ኣካሉ ከም ሙኻን’ዩ ዝሕሰብ።

3) ናይ ምጽውዋርን ምእንጋድ ፍልልያት ሓሳባትን ባህሊ ምምዕባል:

ምክብብር፥ ምጽውዋርን ይቕረምባልን ህይወት ዝቕይሩ ተመኩሮ እዮም። ሰባት፥ ውድባት ወይ ምንቕስቓሳት ናይ ክለሰ-ሓሳብ፥ ስትራተጂ፥ ሜላ ወይ ውን ኣገባብ ፍልልይ ክህልዎም ይኽእል’ዩ። እዚ ፍልልይ ከም መርገም ዘይኮነ ከም ጸጋ ክርእይዎ ይግባእ።ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኣድማዕነቱ ክዓዝዝ እምበኣር፡ ወላውን ኣብ መሰረታዊ ነጥብታት ፍልልይ ንዘለዎ ኣካል፥ ናይ ምብህሃል፥ ምጽውዋር ባህሊ ብምጥራይ፡ ፍልልያትካ ኣኽቢርካ ናይ ምቕጻል ጥራይ ዘይኮነ ናይ ምምልላእ ባህሊ ምዕዛዝ ዝከኣል እዩ። እቲ ሕቶ ናይ ኣመለኻኽታ ሕቶዩ ። ናይ ኣረኣእያ ፍልልያትካ ከም ናይ ምርሕሓቕ ረቓሒኻ ዘይኮነ ናይ ምቅርራብ ብዙሕነትካ እንተሒዝካዮ ውጽኢቱ ንኹሉ ዘዐውት እዩ ዝኸውን።

4) ምውጋድ ትሕተ ሃገራውነትን ካልኦት ጸቢብነትን:

ሓደ ካብቶም ስርዓት ህግደፍ ህዝብን ውድባትን ብሓባር ሰሚሮም ኣንጻሩ መታን ከይቃለሱ ኮነ ኢሉ ዘተኣታተዎም ተርእዮታት፥ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ (ስድራቤታት ከይተረፈ እንዳሰሎኽካ) ብጸበብቲ መጻወድያታት ምትፍናን ፈጢርካ ፍልልያትን ግጭታትን ምስዋር’ዩ። ኣብዚ እዋንዚ ናይ ደላይ ፍትሕን ሓርነትን ባህጊ፥ ካብ ጥምርቲ ሓራ ኤርትራ ንታሕቲ እመትውን ክትሕት ኣይግባእን። ውድባት ይኹን ምንቅስቓሳት ነቲ ዕብለላን ፍልልያትን ጸቢብነትን ዝሕላገቱ ጉጅለ ህግደፍ ንምእላይ ኣብ ዝግበር ቃልሲ፤ ልክዕ ናይቲ ስርዓት ትሕተ ሃገራዊ መስመር እንተተኸቲለን ንቓልሰን ሕጋዊን ሞራላዊን ሓይሊ ይኸልኦ።

5) ምሕያል ደቀንስትዮ:

ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓለም መተንክር ካብ ዝገበሮ መዳያት እቲ ቀንዲ፥  ሱታፌ (ሱታፌ ዝብል ቃል ኣብ ናይ ካልኦት ዋኒን ዝተሳተፋ ዘስምዕ ቃና ስለዝህበን ካልእ ካብኡ ዝሕይል መተካእታ ቃል ክርከበሉ ዝግባእዩ)  ደቀንስትዮ ኣብ ሓርነታዊ ምንቅስቓስ እዩ። ሓይሊ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ኣብ ወተሃደራዊን ፖለቲካውን መዳያ፥  ኣብ ውሽጣዊ ስርሒታት፥ ኣብ ምስማርን ምዃንን ህዝቢ ብታሪኽ ዝተመስከረ ሓቂ’ዩ። ደቀንስትዮ ኣብ መሪር እዋን ናይ ምርጋእ፥ ኣብ ፈታኒ እዋን ተስፋ ናይ ምስናቕ፥ ኣብ እዋን ዋሕዲ ናይ ናይ ምስሳን፥ ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ዘይርከብ ፍሉይ ሓይሊ ኣለወን። ኩለን ውድባትን ምንቅስቓሳትን ኣብ ቃልሲ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ንኤርትራውያን ደቀንስትዮ ኣብ ቀጽረን ዓቢ ቦታን ቆላሕታን ክህባ፥ ብደቂተባዕትዮ ተዓብሊሉ ዘሎ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈታት፥ ባይቶታት፥ ማሕበራት፥ ተበግሶታትን ልኡኻትን ናይ ደቅንስትዮ ሱታፌ ከረጋግጽን ብርክት ዝበለ ቁጽሪ ደቀንስትዮ ግድን ክጽንብርን ይግባእ።

6) ምስግጋር ስልጣንን ሓላፍነትን ናብ መንእሰያት:

መንእሰያት ናይ ለውጢ ሓይሊዮ’ም። ብፍላይ ኤርትራውያን መንእሰያት ዕድሎም ዝተመንዘዖም ቀዳሞት ግዳያት ናይቲ ስርዓት ህግደፍ ዝፈጸሞም ዕንደራታት እዮም። እዞም መንእሰያት ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኣፍልጦን ዕድልን ክወሃቡ፥ ኣብ ጉዕዞ ደሞክራስያዊ ለውጢ ክሙኮሩን ክመርሑን ይግባእ። ነዚ ንምሕጋዝ እቲ ብልዕሊ ዕድመ ተዓብሊሉ ዘሎ ባይቶታት፥ ፈጻሚ ቤትጽሕፈታት፥ ሲቭካውን ዘይመኽሰባውን ማሕበራት፥መራኸቢታት ብዙሃንን ማዕከናት ዜናን፥ ተሳታፍነት መንእሰያት ከተባብዕ፥ እቶም መንእሰያት ድማ ስልጣን ጥራይ ዘይኮነ ሓላፍነትን ቃልስን ናይ ምስካም ድሌት ከርእዩ ክስረሓሉ ይግባእ።

7) ቀዳምነት ነቲ ቀዳማይ ሕቶ:

ኣብ ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዙሓት ርትዓውያንን መጎታውያን ሕቶታት ይለዓሉ እዮም። ብዙሕ እዋን ግን ናይ ቀዳምነት ምስራዕ ብልሓትን ናይ ኣገባብ ቡኩራትን ይረኣዮም። ወገነይ ተወጺዑ ዝብል ኣካል፥ ልዕሊ ካልኦት ተበዲለ ዝብል ወገን፥ ህግደፍ  ከሊኡኒ ዝብል ኣካል፥ እዛ ባንዴራ ናተይ ኣይኮነትን ክቕይራየ ዝእውጅ ጉጅለ፥ ኣካለይ ተዓብሊሉ ወይ ውን ኣካል ካልእ ዓብሊሉ ዝብልሸነኽ፥  ካብ ክውንነት ዝብገስ ቅሬታታት  ዝተፈላለየ ወገናት ኣሎ። ይኽን ግን ኣብዚ እዋንዚ ድሕነት ሃገር፥  ምውሓስ ጸንባሪ፥ ኣሳታፊ፥ ዴሞክራስያዊ ምስግጋር፥ ልዕሊ ኩሉ ድማ ቅድም ኤርትራ ከም ሓንቲ ሃገር ምድሓን፥ ህዝባ ድማ ከም ማዕረ ዜጋ ምስራር ዝብል ሓሳብ ምዕዋት እዩ። ዝኾነ ክዕረ ዝግባእ ነገር እንተሎ ውን ( ብርግጽ ድማ ብዙሕ ኣሎ)  ብሃገራዊ ድምጺ፥ ብናይ ዝበዝሐ ርእይቶ፥ ብሕጋዊ መንገዲ፡ ኣብ ትሕቲ እቲ ርእሲ ኩሎም ዝኾነ ቅዋም ክግበር ይግባእ። እንተዘይኮይኑ እዚ ናተይ ኣይኮነን ኢሉ ህዝቢ ከይሓተተ ኽቕይር ዝደሊ ውድብ፥ ወይ ውን ክኸውን ኔርዎ ኢሉ እቲ ኪኸውን ይግባእ ኢሉ ዝኣምነሉ ባዕሉን ሕጅን  ክእውጅ ዝደሊ  ሓይሊ እንተሊዩ ፥ ማዕረቲ ብኢደዋኒኑ  ባዕሉ ጌሩ ወይ ውን ኣፍልጦ ከሊኡ ኢሉ ዝኸሶ ህግደፍ እዩ ኪኸውን። ንሃገርን ህዝብን ዝምልከት ዝውሰድ ዝኾነ ሉዓላዊ ምቕያር ምስዝህሉ፥ ብናይ ህዝቢ ኤርትራ ውሳነ ኣብ ትሕቲ እቲ ብህዝቢ ኤርትራ ዝጸድቕ ቅዋም እዩ ክኸውን ይምረጽ።ንሕጋውነት፥ ንስኒት፥ ንድሕነት ኩሉ!

8) ውድዓውነት ሓበሬታን ኣብ ሓቅን ጭብጥን ተሞርኪስካ ናይ ምዝራብ ባህልን:

ኤርትራ እታ ዝጸልመተት ሃገር ኮይና ስለዘላ ብዛዕባ እታ ሃገር ይኹን ህዝባ ዘሕልፎ ህይወት ዝርከብ ሓበሬታ ኣዚዩ ውሑድዩ። ብሰንኪ ዓፋኒ ስርዓት ብዛዕባ ፖለቲካዊ፥ ወተሃደራዊ፥ ማሕበረ ቁጠባዊ ህይወት እታ ሃገር ምዝራብ ብህይወት ዘሕትት ስለዝኾነ ድማ፥ ዝፍለጥ ኣዚዩ ውሑድ እቲ ዝርካቡ ድማ ውሱን ዝርዝራት ዘለዎ እዩ። እዚ ዝፈጥሮ ጸገማት ከምዘሎ ስለዚ ድማ ሓደ ሓደ እዋን ጌጋታት ክግበር ከምዝኽእል ርዱእ፥ ኮይኑ ሎሚ ኣብ እዋን ተክኖሎጂ ሓበሬታ ዜግነታዊ ጋዜጠኝነትን – ህግደፍ ዝስንዖን ዝቕልቦን ዘደናግር ወረ ምህላዉ ብምግንዛብ – ብውደዓዊ መንገዲ ክረኣዩ፥ ናይ ሓቂ ምንጋርን ምትንታንን ስነምግባር ክህሉ፥ ዝበዝሐ ዝበሎን ዝተደጋገመን ዘይኮነስ እቲ ወድዓዊ ሓበሬታ ብስነፍልጠታዊ መንገዲ ምርኣይ ክልመድ ይግባእ። ብፍላይ ንውድባት፥ ማሕበራት ወይ መላእ ህዝቢ ወኪልካን ናብኡ ተመሊስካን ዝቐርብ ሓበሬታ ተሓታትነት ዘለዎ፥ ዝእመን፥ ንህዝቢ ናብ ጥዑይ መንገዲ ዘማእዝን ኪኸውን ይግባእ። ዝጎድእ ሓበሬታ ምዕቃብ ውን  ሞያዊ ስነምግባርን ግዴታን ዝኾነሉ እዋን ምህላዉ ምዝኽኻር ውን ዘድልዮ ኣይከውንን።

9) ናይ ምክብባርን ምድናቕን ባህሊ ምዕባይ:

ሓደ ካብቶም ካብ ህግደፍ ዝተወርሱ ባህርያት፥ ነንሕድሕድካ ናይ ምንዕዓቕን ምንእኣሳን ባህሪ እዩ። ኣብ መስርሕ ዴሞክራስያዊ ለውጢ ንዝጸዓሩን ዘበርክቱን ኣብ ክንዲ ኣፍልጦ ምሃብ፥ ዓወት ናይ ካልእ ከም ዓወትካ ወሲድካ ኣብ ክንዲ ምሕጓስ፥ ነቶም ቀዲሞም ዝጀመሩ ሞሳ ኣብ ክንዲ ምሃብ ዝረአ ዘሎ ነንሕድሕድ ናይ ምንእኣስ፥ ሓደ ናይቲ ካልእ ስራሕ ናይ ምቁሻሽ ባህሊ ምስ ዕላማታት ናይቲ ዝካየድ ዘሎ ዴሞክራስያዊ ጉዕዞ ዘይከይድ ስለዝኾነ ከስተብህለሉ ይግባእ። እቲ ዝዕበየ ኣኽብሮት ናይ ሃደ ሰብ ስራሕ ብቓላት ምድናቕ ዘይኮነስ ነቲ ዘድነቕካዮ ነገር ብግብሪ ምንባሩ እዩ ይብል ጆን ኤፍ ኬኔዲ። ምድናቕ፥ ምኽባር ግን ከኣ ብልቢ!

10) ክብርታት ህዝቢ ምምላስ:

ጉጅለ ህግደፍ ማዕረቲ ዘዕንዎ ዘሎ ኣባይትን ድልድላትን፥ ቁጠባን ትካላትን፥ ንኤርትራዊ ባህልታትን ክብርታትን ውን ኮነ ኢሉ ከፍርሶ ጸኒሑ ኣሎ። ብብዙሓት ከምዝተገለጸ ህዝቢ ኤርትራ ጨዋ ባህሊ፥ ዝመሓደረሉ ናይ እንዳባ ሕጊ፥ ዝተባእሱ ዘተዓርቐሉ፥ ዝሓንገዱ ዝመልሰሉ፥  ዝኸነበ ዘልዝበሉ፥ ናይ ምብህሃልል ልምዲ ነይርዎ። ሎሚ ብሰንኪቲ ህግደፍ ዝገበሮ ምዕናው ክብርታት፥ ዘለፋን ጸርፊን ከም ልምዲ፥ ግርጭት ከም ንቡር ተርእዮ፥ ምብኣስ ፥ ምሕሳድ፥  ምሓሳው፥ ምንዕዓቕ፥ ኣንነት፥ ስሰዐ፥  ከም ኣካል ህይወት እናዳበርከተ ይኸይድ ስለዘሎ፥ እቲ ናይ ቀደም ክብርታት ክምለስ ኩሉ ደላይ ለውጢ ከም ኣካል ቃልሲ ንሓርነት ባህሊ ጌሩ ክወስዶ ተኽኢሉ ሓጋዚ ይኸውን።

ምስናይ ኣኽብሮት!

 

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →