Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ግዱድ ስደት ንምንዋሕ ምልኪ

By   /  April 28, 2016  /  Comments Off on ግዱድ ስደት ንምንዋሕ ምልኪ

    Print       Email

Eritrea (1)ብጉልባብ ምስሩሕ ስግኣታትን ንብሩራዊ ኢዮቤልዩ ናጽነት ዝኸውን ጸጥታዊ ምድላዋትን ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ኣብ ዞባ ደቡብን ዋሕዚ ናይቶም ዝተሓተ ዓቕሚ ዘለዎም ስደተኛታት ንምዕጋት ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣኼባታት ክግበር ቀንዩ። እቲ ኣኼባታት ብኣዛዚ ምክትታል ዶባት ምዕራብን ኣወሃሃዲ ንግዲ ሰባት ህግደፍን ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ክፍላይ ዝምራሕ ኰይኑ፡ ብጉልባብ ካብ ሱዳን ከምጽእ ዝኽእል ስግኣታት ካብ ዞባ ሰሜናዊ ቐይሕ ባሕሪ ከባቢ ቃሮራ፡ መላእ ጋሽ ባርካን ኣብ ዝበዝሐ ክፋላት ዞባ ደቡብን ጽዕጹዕ ወፍሪ ወተሃደራዊ ስለያ ኽካየድን፡ እዚ ብምጽንጻን ዝርርባት ተሌፎን ዝተሰነየ ክኸውንን ውሳኔ ሓሊፉ ኣሎ።

ምስቲ ብኤውሮጳዊ ሕብረት ዝቐረበ ስደተኛታት ናይ ምቕናስ ዕላማ ዝሰማማዕ ክመስል ስለዘለዎ፡ እቲ ጉጅለ ኣብዚ ዝሓለፈ ኽልተ ኣዋርሕ፡ ዝጸበበ ጸጥታዊ ሰኪዐት ክህሉ ይጽዕር ኣሎ። ከም ልሙድ እቲ ወፍሪ ብወተሃደራዊ ጐነጽ ዝትግበር፡ ናብ ኤውሮጳ ዘምርሑ ስደተኛታት ንምቕናስ ኣብ ዶባት ከለዉ ምቕታሎም፡ ወይውን ብዘይክስን ፍርድን ብዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ንዓመታት ምሕያሮም ከም መፍትሒ ስለዝወስዶ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ ሓድሽ ወፍሪ ኣበጊሱ ኣሎ። ናይቶም ብመካይን ህግደፍ ካብ ኣስመራ ናብ ሱዳን ዝኣትዉ ካብ 6,000 ክሳብ 10,000 ዶላር ዝኸፍሉ ንህግደፍ ዘገድስ ትሕዝቶ ዝቕርቡ ዋሕዞም ዘየቋርጽ’ኳ እንተዀነ፡ እቶም ህግደፍ ዝሃርፎ ትሕዝቶ ዘይጸንሖም ብእግሮም ዝጕዓዙ ተሰደድቲ ክቕተሉን ክሕየሩን’ዮም።

መንእሰያት ኤርትራ ከም ዕንቅፋት ኣንጻር ምሉእ ውልቀመላኽነትን ከም ምንጪ ሚልዮናት ዶላር ኣታዊታትን ዝረኣዩሉ መኽንያት ባህርያት ህግደፍን ታሪኽ ኤርትራውያን መንእሰያትን ስለዘይራኸብ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ወናኒ መጻኢኡ ክኸውን ክቃለስ ከሎ፡ እቲ ቓልሲ ብዓቕሚ መንእሰያት’ዩ ሓዪሉን ተዓዊቱን። ንባህልን ታሪኽን ህዝቢ ኤርትራ ብግቡእ ዝርዳእ፡ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ጉጅለ ህግደፍ ነቲ ኣብ ኤርትራውያን መንእሰያት ዝርከብ ለውጢ ዘቀላጥፍ ሓይሊ ኣጸቢቑ ኣለልይዎ። ንመንእሰያት ከድክሞም፡ ክደፍኦምን ክሰጎምን ሓደ ኻብቶም ዝዓበዩ ወፍርታቱ ዝዀነሉ መኽንያት ነቲ ውልቀመላኽነት ክቃወም ዝኽእል ሓይሊ ኣቐዲምካ ብምእላይ፡ ነቶም ዕድመ ዝደፍኡ ኣፎም ዓቢስካ፡ ነቶም ዝውለዱ ህጻናት ኣእምሮኦም ኣቐይርካ ንነዊሕ እዋን ኣብ ስልጣን ናይ ምጽናሕ መደብ ስለዝሓንጸጸ’ዩ።

ነቲ ናይ ዘመኑ ዋና ሃገር ዝዀነ መንእሰይ ኣቐዲምካ ብቑጠባን ኣእምሮን ኣማህሚንካ፡ ካብ ሃገር ሰጒግካ፡ ናብ ሃገር ንኸይምለስ እንተኸልኪልካዮ ህዝቢ ዝመረረ ይምረሮ እቲ ዝመልኽ ጉጅለ ቃሕ ዝበሎ እንገበረ ኽነብር ዘስግኦ ስክፍታ የብሉን። በቶም ሒደት ዝተርፉ ነቲ ምልኪ ክእዘዝዎ ዝግድድ መኽንያት ዝረኸቡ መንእሰያት እናተሓሎኻ፡ ናይ ማእከል ኣደባባይ ሽፍትነት ኣዊጅካ ኽንበር ከምዝከኣል ስልዘገመቱ፡ ካብ ዝዀነት ቤት ጓል ይኹን ወዲ፡ በዅሪ ይኹን ሕሳስ-ልደ፡ ሓደ ይኹን ዓሰርተ፡ ኩሉ መንእሰይ ዘበለ ክጠፍእ ከምዘለዎ ወሲኖም። እቲ ኣውሓሲ ሎምን፡ ፈጻሚ ራኢን ዝዀነ መንእሰይ ዓቕሙ ኽደክም፡ ዕላማኡ ኽጠፍኦ፡ ክስደድ፡ ክእሰር፡ ክቕጥቀጥ፡ ክመውት ዘኽእል ሜላ ብምውናን ኣብ መበል 25 መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዓዘቕቲ ውሽጣዊ መግዛእቲ ተሸሚማ ኣላ።

ኣብ 1960ታት ምንቅስቓስ ተማሃሮ ንህዝቢ ኤርትራ ንዘጋጠሞ ዓመጽ ኣስተውዒሎም ንለውጢ ስለዝተበገሱ ንብረታዊ ቓልሲ ኣገዳሲ ጸዓት ወሲኹሉ። ኣብ ሃገርን ኣብ ስደትን ዝነበሩ መንእሰያት፡ ብሕታዊ ዕላማታቶም ኣወንዚፎም ነቲ ዝኣመኑሉ ዕላማ ስለዝተቓለሱ ክጕዕጸጽ ዝተወሰነሉ ህዝቢ ናጽነት ሃገሩ ኣረጋጊጹ። ሳላ’ቲ ኣብ 1960ታት ዝነበረ ምንቅስቓስ ተማሃሮን መንእሰያት ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኰነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ መስፍናዊ ስርዓት ተኣልዩ፡ ዝሰዓቦ ወተሃደራዊ ምልኪ ብዘይዛንታ ተደምሲሱ።

ነዚ ዘይግጠም ብድሆታት ስዒሩ ሕልሚ ሚልዮናት ዘግህድ ዓቕሚ፡ ኣብ ክንዲ ንሃገር ናብቲ ኣብ እዋን ቃልሲ ዝተወልደ ልዑል ራኢ ክመርሓ ዝኽእል፡ ህግደፍ ከም ተጻራሪኡ ርእዩ ተቓሊስዎ። ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝሳተፉ መንእሰያት ኣብ ክንዲ ሓይሊ ሃገር ዝዀኑ ንርእሶም ዘናብር ዓቕሞም ዝኸስሩሉ መባኸኒ ኰይኑ። ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ከም ምስ መሳቱኦም ኰይኖም ንሃገሮም ከድሕኑ ብምውሳን ትምህርቲ ኣቋሪጾም ብውሳኔኦም ስለዝኸተቱ፡ ንዓመትኡ ኣብ መዳጐኒታት ህግደፍ ንኣዋርሕ ተኣሲሮም። ድሕሪ’ቲ እዋን’ቲ ብሕታዊ ህይወቶም ዕሽሽ ኢሎም ንሃገር ክንድኡ ዝሓልዩ፡ ንዘጋጥም በደል ክኽሕድዎ ዘይክእሉ መንእሰያት ስለዘየድለዩ፡ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ኽዕጾ ተወሲኑ። እቶም ንሃገሮም ብዋጋ ህይወቶም ክከላኸሉላ ዝወሰኑ ኣብ ግንባራት ዓመታት ዘቝጸሩ መንእሰያት፡ ካብቲ ኲናት ዘስዕቦ ብጸላኢ ክመጽእ ዝኽእል ውግእ፡ ካብ ህግደፍን ልኡኻቱን ዝተኸፍተሎም ኲናት ስለዝጻዕጽዖም ናብ ዘይተዋግኦም ጸላኢ ኢዶም ዝህቡ ኽሳዕ ዝርከብዎም ሕሉፍ ምረት ወሪድዎም።

ተማሃሮ ካልእይ ደረጃ እቲ ኣማሪሮም ሃገሮም ዝገድፉሉ እዋን ምእንቲ ኸይደናጐ፡ ትምህርቶም ዘይወድኡ ትሕቲ ዕድመ ኸለዉ ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከር ክቕመጡ ተኣዚዞም። ብተሳታፍነተን ማዕርነተን ዘረጋገጻ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ እንተሓይለን፡ መላእ ሕብረተሰብ ብዕጽፍጻፍ ክጥንክር ስለዝኽእል፡ ኣብ ቅድሚ መሳቱአን ብወተሃደራውያን ልኡኻት ህግደፍ ዘሕፍር ሕስረት ወሪድወን። ብፖሊሲታት ገዛእ መንግስቶም ኣብ ህይወቶም ሓንቲ ነግር’ኳ ትኹን ምውሳን ዝኣገሞም መንእሰያት ክሳዕ እርጋኖም ከም ህጻናት ካብ ዝሸምገሉ ኣላዪ ዘድልዮም ስድራቤቶም እናተጸበዩ፡ ከይዘመዱን ከይወለዱን ወርቃዊ ዓመታቶም ብጓሂ ከሕልፍዎ ተገዲዶም።

ካብቲ ኹሉ ግፍዕታት ህግደፍ ክስወሩ ኢሎም ብዝመሰሎም ኣገባብ ናብ ርሑቕ ዝገሹ መንእሰያት፡ ንህግደፍ ብምእላዮም ጸባ ኣስትዮሞ። እቲ ጉጅለ ነቲ ንመንእሰያት ዝያዳ ዘበሳጩ ሜላታት እናጽንዐ፡ ነቲ ዘዝመረረ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናኽፍአ፡ መንእሰያት ብኣማኢት ኣሽሓት ካብ ሃገሮም ዝእለዩሉ ድፍኢት ፈጢሩ። ኣብ ዘዝኸድዎ ሃገር እናርከበ፡ በብውልቂ ሃገሮም ክግደፉ ከምዝኽእሉ እናፋራርሐ፡ ኣንጻር ሕልናኦም ነቲ ዝወረዶም በደል ዝኽሕዱሉ ናይ ጣዕሳ ቅጥዕታት ክመልኡ ኣገዲድዎም። ምስናይ’ዚ ነቶም ስደት ካብ ዝንወር ሕብረተሰብ ዝተወልዱ፡ ሰላም ናፊቖም ዝተሰደዱ መንእሰያት ከብዶም ክመልኡ ዝተሰደዱ ተተኰብቲ ምዃኖም ገሊጹ። ንሱ ኸይኣክል፡ ነቶም ዘዕቈብዎም ኣካላት ብምስላብ መንእሰያት ከሲስዎም።

እቶም ህግደፍ ካብ ሃገር ዝሰጐጎም ኣማኢት ኣሽሓት ምስበጽሑ፡ ናብቲ ዞባ ዝኣትዉ ስደተኛታት ክውሕዱሉ ዝደለየ ኤውሮጳዊ ሕብረት ንህግደፍ 240 ሚልዮን ዩሮ ኽህብዎ ምስተሰማምዑ፡ ከም ዓስቢ ጭካነኡ እቲ ብምግዓዝ መንእሰያት ጸባ ሰትዩ ዝጸንሐ ጉጅለ፡ መዓር ተወሲኹሉ። እቲ ውዕል ካብ ዝፍረም ክሳብዚ ቐረባ እዋን ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ኤርትራ ንምንካይ ዝወሰዶ ዝዀነ ይኹን ስጕምቲ ኣይጸንሐን። ኣብዚ ኤርትራ በጺሓቶ ዘላ ቕልውላው ኴንካ ንጽል ፍታሓት ክርከቡ ከምዘይክእሉ ርዱእ’ዩ። እቲ ዘሎ ኹነታት እዚ ስለዝዀነ፡ ህግደፍ ከም ኣምሳያ እቲ ኣማኢት ሚልዮናት ዩሮ ነቲ ንመንእሰያትን ህጻናትን ናብ ስደት ዝደፍኦም ዘሎ ረቛሒታት ክኣልዮ ኣይክእልን፡ ኣይደልንውን’ዩ።

 

 

 

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →