Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ህግደፍ፡ ኣብያተ ማእሰርቲ እምበር ኣብያተ ትምህርቲ ዘይሃንጽ ስርዓት

By   /  April 10, 2016  /  Comments Off on ህግደፍ፡ ኣብያተ ማእሰርቲ እምበር ኣብያተ ትምህርቲ ዘይሃንጽ ስርዓት

    Print       Email

ካብ ኤውሮጳ ዝመጽእ ነቲ ብሰንኪ ጭኰናን ሰጓጒ ፖሊሲ ህግደፍን ዝስደድ መጠን መንእሰያት ንምቕናስ ዝዓለመ ረድኤት ክርከብ ከሎ፡ ጉጅለ ውልቀመላኺ ድርብ መኽሰብ ዝረኽበሉ ንግዲ ዜጋታት ይዀነሉ ኣሎ። እቶም ዜጋታት ተጋፊዕም ሃገሮም እንተዘይገድፉ፡ ህግደፍ ነዚ ረድኤት ኣይምረኸቦን። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ነቲ ናይ 200 ሚልዮን ዩሮ ረድኤት ኤውሮጳዊ ሕብረት ንምቕባል ክገብሮ ዝቐነየ ላዕልን ታሕትን፡ ሎሚቕነውን ነቲ መንግስቲ ፊንላንድ ዝተመባጽዖ ናይ 2.4 ሚልዮን ዩሮ ረድኢት ንምቕባል ምእንቲ ከኽእሎ ተወሳኺ ላዕልን ታሕትን የርኢ ኣሎ። እዚ ንዓቕሚ ሰብ፡ ትምህርትን ሓበሬታን ንምቕታል ኩሉ ዓቕሚ ሃገር ኣኽቲቱ ሓፋሽ ኣሲሩ ዘሎ ስርዓት፡ ነቲ ነዚ ዝተጠቕሰ ኣርእስታት ተባሂሉ ዝተመደበ ረድኤት ንምቕባል ጸብጻባት ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ምትምያን ተዋፊሩ ኣሎ።

ነቲ ኣብ ጉዳይ ትምህርትን መንእሰያትን ክለዓል ዝግብኦ ኣርእስታት ብሓጺሩ ምውድዳር ነቲ ናይዚ ቕነ ዜናታት ኣገዳስነቱ ከነጽሮ ይኽእል ይከውን። ካብቲ መወዳእታ ዘይብሉ ጥቓ ባርነት ዝጽጋዕ ‘ኣገልግሎት’ ንምድሓን ዝወስድዎ ስጉምታትን ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ግፍዕታትን ሰሙን ኣብ ኤርትራ ከዛርቡ ዝቐነዩ ዜናታት’ዩ። ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ጉዳይ ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ መናብርቲ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ዀይኑ ቐንዩ። ጐድኒ-ጐድኑ ህግደፍን እቶም ምፍራስ ጥራይ ዝዓቕሞም ልኡኻቱን ንዓቕሚ መንእሰያት ንምህሳይ ኣብ ትምህርቲ ዘውረድዎ ዕንወት ምሉእ ወፍሪ ዝተኻየደሉ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ኣብ ትምህርቲ ኽካየድ ዝግብኦ ዝበዀረ ወፍርን፡ ነቲ ዝነበረ ዓቕሚ ንምድኻሙ ዝተገብረ ስራሕን፡ ንመጻኢ ሕብረተሰብ ኤርትራ ንምዕናው ዝተኻየደ ዓቢ ዂናት’ዩ። ምስዚ ኣረኣኢኻ ብዝሒ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ኣብያተ ማሕዩርን ንሓቀኛ ዕላማ’ቲ ዝርዓት የነጽሩ።

ኣብ ኤርትራ ናብ ፍርቂ ሚልዮን ንዝገማገሙ ካብ 15 ክሳብ 19 ዝዕድሚኦም መንእሰያት ትምህርቲ ዝቕርባ ኣስታት 60 ዝዀና ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርትታት ኣለዋ። ኣብዘን ቤት ትምህርትታት ኣብ ሓደ ኽፍሊ ልዕሊ 70 ተመሃሮ ክጨቓጨቑ ይግደዱ። ካብ ናይ ጡረታ ዕድመ ነዊሕ ዓመታት ዝሓለፎም ብግዲ ዝምህሩ ኣረጋውያንን፡ ንዘይተወሰነ ዓመታት ዝብላዕን ዝስተን ዘይብሎም ብዘይደሞዝ ዝሰርሑ ዝተገደዱ መንእሰያትን ክንድ’ቲ ዘድሊ ክምህሩ ዓቕሚ የብሎምን። ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብተን ዝርካበን ሰለስተ ፈረቓን ዝመሃሩለን ሰዓታት’ውን ምስ ዋሕዲ መምህራን ክረኽብዎ ዝኽእሉ ፍልጠት ኣዝዩ ድሩት’ዩ። ምስዚ ቑጽሪ’ዚ ክረኣአ ኸሎ ኣብ ኤርትራ ዋሕዲ ኣብያተ ማእሰርቲ ፈጺሙ የለን። ፍርቂ ናይቶም ዝተሳእኑ መምህራን’ውን ኣብዘን ኣብያተ ማሕዩር ክርከቡ ይኽእሉ።

ኣብ ኤርትራ ብ364 ቤት ማእሰርትታት ኣብ ዓመት ነንመዓልቲ ሓንቲ ቤት ማእሰርቲ ኣላታ። ኣብ ናጻን ሉኣላዊትን ኤርትራ፡ ንነፍሲ ወከፍ 10 ክሳብ 13 ሽሕ ዝዀኑ ዜጋታት ሓሓንቲ ምድብቲ ቤትማእሰርቲ ኣላቶም። በብሽሕ ዜጋታት ኣብ 13 ዓመታት ንኹሉ ዜጋ ዝባጻሕ ቁጽሪ ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ካብ ውልዶ ህጻናት ክሳዕ’ቶም ዝዓበዩ ኣረጋውያን ቤትማእሰርቲ ዘይፈተነ ክሳዕ ዝሰኣኖም ክባጻሕ ይኽእል። ነተን ኣብያተ ማእሰርቲ ኣብ ምክያድ ዝባኽን ዘሎ 40 ሽሕ ዝበጽሕ ዓቕሚ ሰብ ወሲኽካ፡ ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም ዘለዉ ኣብ ኣፍራዪ ዕድመ ዝርከቡ መንእሰያት ዝበዝሐ ኽፋል ናይቲ ሕብረተሰብ’ዮም።

ብዘይካ’ቶም ብሕጊ ዝፍረዱ ገበነኛታት ዝእሰሩሎም ሒደት ማእከላት፡ እቶም ካብ ዓዲ ኣቤቶ ክሳብ ዶብ ሱዳንን ክሳብ ደሴት ናኹራን ተዘርጊሖም ዝርከቡ ሕጋዊ ፍርዲ ዘይብሎም ንጹሃን ዜጋታት ዝርከቡሎም መዳጐኒታት ኣብ ዓይኒ ህግደፍ ዘሎ ብሉጽነቶም ብብርታዐ ግፍዖም ይዕቀን። እዚ ህዝቢ ኤርትራ ተኣኣኪቡ ዝጭፍጨፈሉ ዘሎ ኣማኢት መዳጐኒታት ይትረፍ’ዶ ሰባት ክነብሩሉ ክርእይዎ’ውን ፈጺሙ ዘይግባእ ምእማኑ ዘሸግር ኣካላውን ኣእምሮኣውን ግፍዒ ዝወርደሉ ሰብሰርሖ ገሃነም’ዩ። እዞም ዝፈጸምዎ ገበን ዘይብሎም፡ ብዘይሕጋዊ ፍርዲ ብሓይሊ ተኣኪቦም ዝሳቐዩ ዘለዉ ዜጋታት ንሓሶታትን ግፍዕን ህግደፍ ስለዘይተጻወርዎ ጥራይ ዝተሓየሩ’ዮም። ካብተን ቤትፍርዲ ክሱሳቱ ዝእርመለን ሒደት ማእከላት ወጻኢ፡ ኩሎም እቶም ተዳጒኖም ዘለዉ ዜጋታት ንኣተሓሕዛ ህግደፍ ብምቅዋም ሓሳባቶም ክገልጹ ወይውን ካብ ሃገር ክእለዩ ዝፈተኑን፡ ድኽነት ንዘመንጩ ሓጹራት ህግደፍ ሰጊሮም ክሰርሑ ዝተታሕዙን’ዮም። ክሳብ ሎሚ ኣብዚ መዳጐኒታት ካብ ኣዋርሕ ክሳብ ዓሰርተታት ዓመታት ካብ ዕድሚኦም ዝባኸኖም፡ ጥዕናኦም፡ ኣካላቶምን ህይወቶምን ዝሰኣኑ ዜጋታት ቁጽሪ የብሎምን።

ኣብዚ ቅንያት ብቲቪ ስመር ምስ ኣቶ አሓመድ ኣልዓሙዲ ዝተኻየደ ተንካፊ ቃለመጠየቕ ነቲ ዘስካሕክሕ ኩነታት ዝገልጽ እዩ። ኣቐድም ኣቢሉ ውን ረድዮ ወጋሕታ ዝዘርግሓቶ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣበይቶ ዘሎ ናብራ ብገለ ወገን ዘርኢ ተንቃሳቓሲ ስእሊ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኢንተርነት ብዙሕ ኣድህቦ ረኺቡ’ዩ። እቲ ናይ ልዕሊ 10 ደቓይቕ ስእሊ፡ ኣብ ውሽጢ ቤትማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዘሎ ኣተሓሓዛ ካብ መሐየሪ ክፍልታት፡ ኣመጋግባ ክሳብ ካልእ ዝርዝራት ዘሎ ዘስካሕክሕ ኣተሓሓዛ ዘርኢ’ዩ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ቤት ማእሰርቲ ዘሎ ዝርዝራዊ ኣተሓሓዛ ኣብቲ ተንቃሳቓሲ ስእሊ ይርአ። እቲ እሱራት ዘሳቒ ኣሃዱ ንማሕፉዳ ሓለፍቱ ዘኻዕብተሉ ድኳን’ውን ኣብኡ ይርአ። ነቶም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝሳጸዩ መንእሰያት ግን እቲ ዝተራእየ ቤትማእሰርቲ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ዝሓሹ ዝበሃሉ’ዩ። ካብቲ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ዝርከብ መዳጐኒ ቁሩብ ይሕሹ ኽበሃሉ ዝኽእሉ ሕጊ ዝፈረዶም ገበነኛታት ዝእሰሩሎም መአረሚ ማእከላት’ዮም። ገበነኛታት ዝእሰሩሉ ማእከላት ኣዝዩ ዘሰክፍ ኩነታት ዘለዎ’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ ከም ዓዲ ኣቤቶ ዝኣመሰለ ማእከላት ዝእሰሩ ብገበን ዘይተኸሰሱ ዜጋታት ከም ኣዝዩ ምቹእ ቦታ ምረኣይዎ።

እቲ ዝወጸ ውፉያት ዜጋታት ህይወት ኣብ ሓደጋ ኣእትዮም ዝሰኣልዎ ተንቃሳቓሲ ስእልታት ኣብ ሓንቲ መዓልቲ፡ ኣብ ሓንቲ ጸባብ ቦታ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝካየድ ውዱብን ግፍዒ ብቑንጫል መገዲ ጥራይ የርኢ። እቲ ስእሊ ንብዙሓት የስካሕክሕ’ኳ እንተሎ፡ እሱራት ኣብ ተዛማዲ ርግኣት ኣብ ዝነበረሉ ናይ ድቃስ፡ መግብን ምንቅስቓስን ሰዓት ዝተወስደ፡ ነቲ ኣብ መርመራን መቕጻዕትን ዝግበር ዘየቋርጽ ግፍዒ ፈጺሙ ዘይትንክፍ’ዩ።

ምስ ምንዋሕ ግዜ ዝተረስዐ ዝመስል ቅድሚ 11 ዓመታት ኣብ ቤትማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዝተፈጸመ ግፍዒ፡ ምስቲ ካብ ከም በዓል ኣደርሰር፡ ሓሽፈራይ፡ ሳዋ፡ ዳህላክ፡ ዊዓን ገላዕሎን ዝኣመሰሉ ማእከላት ኣብ ፈተነ ህድማ ዝተፈጸመ መቕተልትን ስንክልናን ኣብ ዓመታት ተዘርዚሩ ዘይውዳእ ከካብ ንሓድሕዱ ዝገድድ ኣሰቃቒ ዛንታታት’ዩ። ብ23 ሕዳር ካብቲ ብፕሪማ ካንትሪ ዝፍለጥ ኣብ ባረንቱ ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ከምልጡ ኣብ ልዕሊ ዝፈተኑ 4 ዜጋታት ዝተፈጸመ መቕተልትን ኣብ ልዕሊ ሓያሎ ኻልኦት ዘጋጠመ መቝሰልትን’ውን መቐጸልታ ናይቲ መዓልታዊ ብከምዚ ዝመስል መኽንያታትን ብቓሕታ ኣካየድቱን ዝወርድ ገበናት’ዩ።

እዚ ኣብ ልዕሊ ዓሰርተታት ኣሽሓት ገበን ዘይፈጸሙ ዜጋታት ዝወርድ ግፍዒ፡ ካብ ንገበነኛታት ዝግበር ኣተሓሕዛ ኣዝዩ ዝኸፍእ’ዩ። ብጠቕላላ ክርአ ኸሎ፡ ገበን ዝፍጽሙ ሰባት ብስርዓት ህግደፍ ዝፍተዉ ምዃኖም የምስል። ኣብ ጐደናታት ኣስመራ ምሸት መጸ ተወዲቦም ክሳዕ ቅትለት ዝበጽሕ በደላት ዝፍጽሙ ገበነኛታት፡ መደበራት ፖሊስ ዓቕሚ ሰብ የብልናን እናበላ ንልዕሊ 4 ዓመታት ብስቕታ ክዕዘብኦም ከለዋ፡ ንኣስገዳድ ሕግታት ህግደፍ ብግብሪ ዝነጸጉን ብሓፈሻ ስለዝተጸልኡ ዝተኣስሩን ዜጋታት፡ ዘጋፍዖም ቁጽሪ ሰብ ውሒድዎም ኣይፈልጥን’ዩ። ኣብዛ ቁጽሪ ሆስፒታላት፡ ክሊኒካት፡ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርታትን ኮለጃትን ተደማሚረን ቅንዲ ፍርቂ ኣብያተ ማእሰርታ ዘይኣኽላላ ናይ ሎሚ ኤርትራ እቶም ዘገድሱ ኣርእስታት ተረሲዖም’ዮም። ንምውራድን ምድጓንን ዜጋታት ዝምልከት እንተዘይኰይኑ ኣብ ካልእ ኣርእስቲ ንይምሰል’ኳ ዝስራሕ ካብ ዝሰኣን ነዊሕ’ዩ ዀይኑ። መምሃሪ ዘይረኸቡ መንእሰያት ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመታት ብዘይክሲ ዝበጽሕዎ ቤትማእሰርታት ክቝጸር ከሎ ዕላማ ህግደፍ ከመይ ዝመስል ውድቀት ንምምጻእ ምዃኑ ብቐሊሉ ይበርህ።

ኣብያተ ማእሰርቲ ስርዓት ህግደፍ ከም መቐጸልታ ናይቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ቤቱ ተሓይርዎ ዘሎ ኹነታት ከም መጋደዲ መቕጻዕቲ ኩሉ ክግመት ዝኽእልን ነቲ ዝሕሰብ ብዕጽፍታት ዝገዶን ግፍዒ ዝወርደሉ ማእከላት ምክፍፋል ሕሰም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ።

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →