Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

25 ዓመታት ናይ ዝተጠልመ መብጸዓን ዝጸልመተ ራእይን

By   /  March 20, 2016  /  Comments Off on 25 ዓመታት ናይ ዝተጠልመ መብጸዓን ዝጸልመተ ራእይን

    Print       Email

Ink3ኤርትራ ናጽነታ ካብ እትጭብጥ 25 ዓመታት ይኸውን ኣሎ።ስለዚ ድማ ምእዋጅ ናጽነት ኤርትራ ማለት ምህላው ሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ኪኸውን ካብ ዝግበኦ 25 ዓመታት ይግብር ኣሎ።ህዝቢ ኤርትራ ግን ናጽነቱን ሓርነቱ ረኺቡዶ? ናጽነትን ሓርነትን እንታዩ ትርጉሞም።ህላወ ወይስ ቡኩራት ናጽነትን ሓርነትን ብምንታይ ይምዘኑ።

ሃገራዊ ናጽነት ማለት ህዝቢ ሉዓላውነቱን መሬታዊ ሓድነቱን ኣብ ትሕቲ ባዕዳውያን ወዲቑ እንተነይሩ ተቓሊሱ ዝመልሶ ጨቢጥዎ እንተሎ ድማ ኣብ ትሕቲ ባዕዳውያን ከይወድቕ ተኸላኺሉ ዝዕቅቦ ናይ ባዕሉ ዋንነት ሃገርን መንግስትን ዘረጋግጸሉ ኩነት እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነቲ ኣብ ትሕቲ ባዕዳውያን ዝነበረ ናጽነቱ ብቓልሱን መስዋእቱን ጨቢጡ ኣብ 1993 ሕጋውነት ኣልቢስዎ እዩ። በዚ ወግዓዊ መኸተምታ ድማ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ፍታውን ጽልኣትን ናይ ዝኾነ ወገን ዘይሙርኮስ፥ ዘይቅለስ ሕጋዊ ኣፍልጦ ዘለዎ ሉዓላዊ ሃገርነት ጨቢጡዩ።

ናጝነት ግን መቕድም ናይ ሓርነትን (freedom) ኣስተርሆትን (liberty) እዩ። ዝኾነ ህዝቢ ሃገሩ ካብ ባዕዳውያን ነጻ ንምግባር ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፍል መሬቱ ንምጭባጥን ሰንደቕ ዕላምኡ ንምትካልን ጥራይ ኣይኮነን። ቀንዲ ዕላምኡ ናጽነቱ ብምጭባጥ ሓርነቱን ኣስተርሆቱን ዘረጋግጸሉ ናይ ባዕሉ ምሕደራን ልዕልና ሕጊን ከምኡ ድማ ናይ ከይዱ መሰላትን ግቡኣትን ንምውሓስዩ። እዚ ማለት ድማ ህዝቢ ንሓርነቱ ወላ ልዕሊ ሰንደቕ ዕላማኡ ዝበረኸ ዕላምኡ ጌሩ ይሰርሕ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ዝትከል ባንዴራ ምልክት ሓበን ናይ ሓርነቱ ናይ ዘረጋገጸ ህዝቢ እዩ። ናጻ ዝኸውን መሬትን ባሕርን ምርግጋጽ ርስትን ዋንነትን ህዝቢ ኣብ መሬቱ ፥ ጸጋታት ድማ ምቅሊት እቶት ናይቲ ህዝቢ ንኪኾኑ እዮም። ክንዲ ዝኾነ ናጽነት ብዘይሓርነት ትርጉም የብሉን። ናጽነት ባይታ ናይ ሓርነት እዩ። ዝተመድመደ መሬት ናጽነት፥ ዘርኢ ሓርነት እንተዘይተዘሪእዎ ዝፈሪ ሰብኣዊ ክብረት ዝሕፈስ መስተርሆት ኣይህልውን። ብዘይ ሓርነትን ኣስተርሆትን ድማ ህዝባዊ ክብረት ክረጋገጽ ከቶ ዘይሕሰብ እዩ።

ሓርነት ማለት ግን እንታይ ማለትዩ? ሓደ ህዝቢ ሓርነት ኣለዎ ዝበሃል መዓስዩ?

ሓርነት ማለት ዝኾነ ሰብ ኣብ ነብሱን ንብረቱን ዝደለዮ ክገብር ብዝኾነ ይኹን ወገን ዘይቅየድ ገደብ ዘይብሉ መሰል ክህልዎ ኣለዎ ማለትዩ። ብሓደ ቃል ክግለጽ ከሎ ሓርነት ማለት ብኩራት ኣስገዳድነት ማለት’ዩ። እቶም ሓርነታት ሓርነት እምነት፥ ሓርነት ምንቅስቓስ፥ ሓርነት ምዝራብን ምጽሓፍን፥ ሓርነት ምንጋድን ምሽቃጥን፥ ሓርነት ምሕራስን ምሕፋስን፥ ሓርነት ምሕራይን ምስጓጉን መንግስቲ፥ ሓርነት ምምራጽ ሞያ፥ ሓርነት ምውናን ንብረትካን ገንዘብካን፥ ወዘተ ኪኾኑ ይኽእሉ።

ሓርነት ሰባት ኣብ ትሕቲ ጽላል ሕጊ ዝፍጸምዩ። ነብሲወከፍ ሰብ ዝደለዮ ክገብር ሓርነቱ ዜፍቅደሉ፥ ነቲ ናይ ሓባር ሕጊ እንዳኣኽበረ ነቲ ንኻልኦት ውን ዝተዋህበ ሓርነት ካልኦት ከይጎድአ እዩ። ስለዚ፥ ሓርነት መሰረቱ ህላወ ማዕረ መሰልን ግቡእን ዘለዎም ዜጋታት እዩ። መሰል ናይ ገደብ ዘይብሉ ሓርነትን፤ ግቡእ ናይ ሓርነት ካልኦት ናይ ምኽባር ግዴታን።

ኣብ ሓርነት ዘለዎ ህዝቢ ክልተ መሰረታውያን ቅድመኩነታት ኣለዉ። እቲ ሓደ ግድን ክህሉ ዘይግበኦ ነገር ኪኸውን ከሎ እቲ ሓደ ድማ ግድን ክህሉ ዝግበኦ ነገር እዩ። እቲ ግድን ክህሉ ዘይግባእ ነገር ኣስገዳድ ናይ ዝኾነ ወገን ኣብ ልዕሊ ዜጋ እዩ። እቲ ግድን ክህሉ ዝግባእ ነገር ድማ ገደብ ዘይብሉ ሓርነት ናይ ነብስወከፍ ዜጋ እዩ። ኣብ ኤርትራ እምበኣር እዘን ክልተ መሰረት ናይ ሓርነት እየን ኣብ ዘዘይቦተአን ዘለዋ። እቲ ብሕጊ ሓርነት ግድን ክህሉ ዘይግባእ ኣስገዳድ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተጻዒኑ ዘሎ ኩነት እዩ። እቲ ብሕጊ ሓርነት ግድን ክህሉ ዝግባእ ገደብ ዘይብሉ ሓርነት ድማ ካብ ዓዲ ኣርሒቑ ተሰዊሩ ኣሎ።እዚ ሓቂዚ በዚ ዝስዕብ ቀንድታት ክረጋገጽ ድማ ይኽእል።

  • ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝደለዮ ግዜ ናብ ዝደለዮ ቦታ ክንቀሳቐስ ኣይፍቀዶን – ስለዚ ሓርነት ምንቅስቓስ የብሉን።
  • ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዝደለዮ ሃይማኖት ክኣምን መሰል የብሉን – ስለዚ ሓርነት እምነት የብሉን
  • ህዝቢ ኤርትራ ዝደለዮ መንግስትን መራሕን ክመርጽን ከውርድን መሰል የብሉን – ስለዚ ሓርነት ምምራጽን ምምርራጽን የብሉን።
  • ህዝቢ ኤርትራ ዝደለዮ ክጽሕፍ ክዛረብ እረ ክሰምዕ ኣይፍቀዶንእዩ – ስለዚ ሓርነት ምዝራብን ምስማዕን የብሉን
  • ህዝቢ ኤርትራ ዋኒን ከጥሪ፥ ገንዘቡ ከምድላዩ ክሕዝን ከቐምጥን፥ ንብረት ክገብር ክነግድ ክልውጥ ኣይፍቀዶን – ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ሓርነት ስራሕን ዋኒንን የብሉን።
  • ህዝቢ ኤርትራ ሕግታት ናይ ምጽዳቕን ምንጻግን መሰል የብሉን ስለዚ – ሓርነት ፖለቲካዊ ሱታፊኡ ዝተመንዘዐ እዩ።
  • ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን ብሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ክእሰር; ክስወር; ይኽእል – ስለዚ ሕጋዊ ዋሕስን መስርሕን የብሉን።

ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነቱ ኪነቅል ከሎ እዞም ኩሎም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ሓርነታት ስለዝሰኣነ እዩ። ኣብ ልዕሊዞም ኩሎም ሓርነታት ስኢንዋ ዝነበረ ድማ ሃገሩ እያ። ብቓልሱን መስዋእቱን ድማ ነታ ተመንዚዓ ዝነበረት ናጽነቱ ኣምጺእዋ። ናጽነቱ ጨቢጡ ሓርነቱ ግን ስኢኑ። ናይ ሰንደቕ ዕላማ ናጽነት ይኹን ግን ናይ ሰብኣዊ መሰላትን ዘይሓርነት።

ናጽነት ክእወጅ ከሎ ዝነበረ ሰንደቕ ዕላማታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኮነ ህዝባዊ ግንባር ናይ ሓርነት ራእይ ዝሗዘላ እይነ ኔረን። ሰማያዊ ባንዴራን ቆጽሊ ኣውሊዕን ንሰላምን ምርግጋእን ዝሕብር እዩ ነይሩ። ኣርማ ህዝባዊ ግንባር ድማ እቲ ብጫ ኮኾብ ንማዕድናዊ ጸጋታት ኤርትራ እቲ ሓሙሽተ ጫፋት ኮኾብ ድማ ንማዕርነት፥ ሓድነት፥ ሓርነት፥ ፍትሒ፥ ብልጽግና ዝውክል እዩ ነይሩ። ሎሚ እዞም ኩሎም ራእያት ዝጸልመቱ እቶም ኩሎም መብጸዓታት ድማ ዝተሰብሩ እዮም ኮይኖም ዘለዉ። ማዕድናዊ ጸጋታት ኤርትራ ናይ ውሑዳት ብልሽዋት እምበር ናይቲ ብመስዋእቲ ደቁ ናጽነት ዘምጸአ ህዝቢ ኣይኮነን። ማዕርነት ዜጋታት ኣይተረጋገጸን ጥራይ ዘይኮነ እተን ንማዕርነተን ዝተቓለሳ ደቀንስትዮ ክብርታተን ተደዊኑ ናብ ውሻጠ ከምዝምለሳ ተገይሩ። ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝዝረግ ዓመታት ቆጺሩ ኣሎ፥ ብዘይኣቦኦም ዝዓብዩ ህጻናት፥ መወዳእታ ናብ ዘይብሉ ኣገልግሎት ዝተሞቕሑ መንእሰያት፥ ሓዳር ጌረን ሰብኡተን ክርእያ ዘይከኣላ መርዑት ዳርጋ ነብሲ ወከፍ ዜጋ እዩ። ብሰንኪ እቲ ስርዓት ሰላም ሃገር ጥራይ ዘይኮነ ሰላም ስድራቤታት ውን ተዘሪጉዩ። ሓድነት ህዝቢ ኮነ ኢልካ ከም ዝበታተን ስለዝተገበረ ሎሚ ኤርትራ ብሕሳባት ሃይማኖታውን ወገናውን ቀቢላውን ቀዳምነታት ትመሓደር ሃገር ኮይና ሓደ ንኡስ ወገን ኩለንትናዊ ዕብለላ ምግባሩ ሎሚ ሎሚስ ከምዘየሕንኽ ተግባር ኣግሂድዎ ኣሎ። ሓርነት ብመሰረቱ ተጨፍሊቑ ህዝቢ ኤርትራ እታ ዝነኣሰት ነብሱ ናይ ምውናን ሓርነት ውን የብሉን። መንግስቲ ንህይወቱን ህይወት ውሉዱን ከምድላዩ ዝወስድን ዝመልስን ኮይኑ ኣሎ። ፍትሒ ኣብ ኤርትራ ኣስከሬኑ ውን የለን። ሰባት ብዘይ ፍትሓዊ መስርሕ ሕጊ ይቕንጸሉ ይእሰሩ ይስወሩ ይዝመቱ ኣለዉ። ብልጽግና ንህዝቢ ኤርትራ ጓንኡ ኮይንዎ ኣሎ። ጥዕና። ትምህርቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፥ ስራሕ፥ ተስፋ፥ ብርሃን ዝበሃሉ ስለዘየለዉ ሕሰምን መከራን ዝኸትከቶ ህዝቢ መጻኢኡ ጸልሚቱ ሃገሩ ደቂ 8 ዓመት ከይተረፉ ዝነፍጹላ ምድረሲኦል ኮይና ኣላ። ብዓቢኡ እቲ ንደም ሰማእታት ክውክል ተባሂሉ ተነቢሩ ዘሎ ቀይሕ ሕብሪ ናይታ ሰንደቕ ዝተጠልመ ሕድሪ እዩ። ብሰንኪቲ ኣንጻርቲ ዝወደቑሉ ዕላማ ኮይና ዘላ ኤርትራ ደም እዞም ሰማእታት ንከንቱ ሙኻኑ እቲ ቀንዲ ንህዝቢ ዘጉሂ ዘሎ ፍጻመ ኮይኑሎ።

ስለዚ እዩ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ገና ብቋንቋ ሓርነት ክረአ ከሎ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኣሎ ክበሃል ዝከኣል፥ ምኽንያቱ ናጽነቱ ክጭብጥ ከሎ እቶም ኩሎም ብሰንኪ መግዛእቲ ዝተኸልኦም ሓርነታት ኣብታ ናጻ ዘውጸኣ ሃገር ንኽመልሶም እዩ ነይሩ። እምበር እቶም ኣብ ትሕቲ ቀጠልያ ብጫ ቀይሕ ዝሕብራ ባንዴራ ዝሰኣኖም ሓርነታት ኣብ ትሕቲ ሓዳስ፥ ቀጠልያ ቀይሕ ሰማያዊት ብጫ ዝሕብራ ባንዴራ መሊሱ ንኽስእኖም ኣይኮነን።

    Print       Email

You might also like...

ኢዮብ መድሃኔ ዝተባህለ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ስርዋ ንልዕሊ 10 ዓመት ተኣሲሩ ዝጸንሐ ኮንትራክተር; ካብ ማእሰርቲ ምስ ሓለውቱ ኣምሊጡ።

Read More →