Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ዝሞተ ስርዓት ብሓይሊ ሓሶት ህይወት ኣይዘርእን’ዩ

By   /  March 31, 2016  /  Comments Off on ዝሞተ ስርዓት ብሓይሊ ሓሶት ህይወት ኣይዘርእን’ዩ

    Print       Email

editing-penቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ብዙሓት ብቓላት ተኻላኺሎም ንህግደፍ ህይወት ከልብስዎ ዝፍትኑ የዋሃት ነቲ ዝተኣወጀ ምዝማት ገንዘብ ህዝቢ ከም እወታዊ ነገር ክገልጽዎ ፈቲኖም። ኣብ ስደትን ኣብ ሃገርን ኰይኖም ምስ ህዝቦም ነቲ ዘሎ ሓቂ ዝፈልጡ ብዙሓት ዜጋታት እንተስ እንተተመሰለሎም’ሞ ባዕሉ ሓቂ እንተዀነ፡ እንተስ ብግዝያዊ ጥቕሚ ተደናጊሮም፡ ንኹሉ ድንጉር ፖሊሲታት ህግደፍ ምድናቕ መናበሪ ስርሖም ጌሮሞ’ዮም። ከምቲ ክብልዎ ዝጸንሑ ሓቀኛ መንግስቲ እንተዝኸውን ደው ንኽብል ውዳሴኦም ኣይመድለዮን፡ ኣጫፈርቲ ክቘጽር ክጓየ’ውን ኣይመድለዮን። ብመሰረቱ እቶም ዝጠፈሸ ጁባን ዝጠፈሸ ሕልናን ዘለዎም ሰባት ተመምዮም ነቲ ስርዓት ከጣቕዑሉ ክዕደሙ ኸለዉ፡ መግለጺ ጥፍሽና እቲ ስርዓት ምዃኑ ኣይጠፍኦምን ይኸውን።

ብዙሓት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ደገን ዝቕመጡ ዜጋታት ካብ ብዝሒ ምድጋጋም ሓሶት ዝተላዕለ፡ ንገዛእ ርእሶም ከም ኣባላት’ቲ ስልጣን ዝሓዘ ጉጅለ ቘጺሮም፡ ብናጻ እናተጠበሩ ኣንጻር ህዝቦም ብትግሃት የገልግሉ ኣለዉ። እቲ ነቲ መደብ ዘበገሰ ኣካል ንህዝቢ ኸዋርድን ክቈጻጸርን ኢሉ ዝሓንጸጾ መደብ ኣጸባቢቕካ ብምቕራብ፡ ንዓማጺ ይኹን ንተዓማጺ ምድንጋር ኣይከኣኣልን’ዩ። ሃገር ኣድኪምካ ዘመን ስልጣን ውልቀመላኺ ንምንዋሕ ዝስርዑ መደባት ክፋል እቲ ተወጻዒ ህዝቢ ዝዀኑ ዜጋታት ንጥቕሚ ብዙሓት ምዃኑ ኽገልጹ ክፍትኑ ዘሕፍር’ዩ።

ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ገዛእ ገንዘቡ ኸፊሉ ቃሕ ዝበሎ ኽሽምት ንጋዶ’ዩ ዀይንዎ ዘሎ። ካብ ሕሉፍ ዋሕዲ ጥረ ገንዘብ ዕዳጋ ስለዝተማዛበለ፡ እቲ ዋጋ ከውጽእ ዝግብኦ ከም ውጽኢት ሕርሻ ዝኣመሰለ ኣቕሑ ዋጋኡ ኣዝዩ ትሒቱ፡ እቲ ዝበዝሐ ዝደክም ክፋል ሕብረተሰብ ጻዕሩ ንኸንቱ ይኸውን ኣሎ። እቲ መንግስቲ ብዝቈጻጸሮም ትካላት ዝቐርብ ኣገልግሎታትን ኣቕሑን ዋጋኡ ከምቲ ቅድሚ ምዝማት ገንዘብ ዝነበሮ ዀይኑ ወይ ወሲኹ ኣሎ። ውልቃውያን ትካላት መራሕቲ እቲ ስርዓት ነቲ ተጻጊምካ ዝርከብ ኣታዊ ገንዘቡ ዝተዘምተ ህዝቢ ይወስዶ ኣሎ። ተመሳሳሊ ዋጋ ዝነበሮም ኣቕሑን ቀረባትን፡ ከከም ምንጮም ሕጂ ናይ ሰማይን ምድርን ፍልልይ ኣለዎም።

ንኣብነት ብመንግስቲ ዝውነን ኣገልግሎት ተንቃሳቐስቲ ተሌፎናት ዋጋኡ ኣይቀነሰን። በቲ ናይ ቀደም ዋጋኡ ኣዝዩ ኽቡር ዝሕሰብ ዝነበረ መደዋወሊ ዋጋ፡ ኣብዚ ውጽኢት ሕርሻ ዋጋ ስኢኑሉ ዘሎ እዋን ኣብ ቦትኡ’ዩ ዘሎ። ንሓሙሽተ ደቒቕ ኣህጉራዊ ጻውዒት ንምክያድ ጥራይ ዘኽእል ዋጋን፡ ናይ ደርሆ ዋጋን ሓደ ዀይኑ ኣሎ። ስለዚ ሓረስቶት፡ ናብ ወጻኢ ደዊሎም ሓሙሽተ ደቒቕ ዘይመልእ ክዛረቡ ምስዝደልዩ፡ ዋጋ ደርሆ ክኸፍሉ ኣለዎም ማለት’ዩ። እቲ ንድኻ ህዝቢ ንምሕጋዝ ዋጋታት ንምትዕርራይ፡ ሸርፊ ንምርግጋእ ኣዋጅ ምግባት ገንዘብ ዘውጽአ ስርዓት በዚ ኣገባብ ነቲ ዝደኸየ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ’ዩ ዝሃሲ ዘሎ። ብርግጽ ሓልዮት ህዝቢ ዘለዎ ጉጅለ እንተዝኸውን፡ ዋጋታት ነዳዲ፡ ባኒ፡ ተሌፎን ምጐደለ፡ ኤለክትሪክን ማይን ድማ ምተቐረበን ዋጋኡ ምቐነሰን።

ጐሓላሉ ጉዳይ ዝምታኦም ዓጢጥዎም ከሎ ከይተጸውዐ ዝውድስ ክረኽቡ ኸለዉ፡ ብዘይካ ኣብ ህዝቢ ዘለዎም ንዕቀት ክውስኹ ንዝዀነ ወገን ዘታልል ጉዳይ ኣይኰነን። እቶም ሰረቕቲ ይኹኑ እቶም ተሰረቕቲ ብምድግጋም ቃላት ኣጣቓዕቲ ሓቂ ኣይጠፍኦምን’ዩ። ህግደፍ መብጽዓ ምኽባር ከምዘይፈልጥ ዘርኢ እኹል ተመኵሮ ኸሎ፡ ብዙሓት ዜጋታት ይደናገሩ ምዃኖም፡ ምናልባት ካብ ትስፉው ባህርያት ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ዝኸውን የብል ኔሩ’ዩ። ህዝቢ ገዛእ ገንዘቡ ተመንዚዑ፡ ዝደኸዩ ሓረስቶት፡ ብሰንኪ ምምዝባል ቀረብ ባጤራ፡ ዘፍረይዎ ከም ጉሓፍ ዝቕበሎም ክስእኑሉ ኸለዉ፡ ደጊምካ ኸዛርብ ዝግብኦ ጉዳይ ኣይኰነን።

ካብ ኩሉ ንህዝቢ ዘሕፍር ባህርያታት ናይቶም ነቲ ዘጽንት ኣገባባት’ቲ ስርዓት ዘጣቕዑሉ ዜጋታት፡ ንቓንዛ ናይ ካልኦት ተዓዚብካ ከም ደስታ ምግላጹ’ዩ። ህዝቢ እንታይ ከምዘጋጥሞ ዘሎ ዝፈልጥ ባዕሉ ኽነሱ፡ ካበይ ከምዝመጹ ዘይፍለጡ ኣጣቓዕቲ፡ ንህዝቢ፡ ‘ኣይጠመኻን፡ ጽጋብ’ዩ ዘሳቕየካ ዘሎ፡ ስልዘተፈቶኻ’ዮ መንግስቲ ደቅኻ ዝኹስትረልካ ዘሎ’ ኽብልዎ ኸለዉ ፈጺሙ ዘቐይም’ዩ። ኣብ ማዕዶ ተቐሚጡ ህዝቢ ዘይበልዖ ጸጊቡ ዝብል፡ መንእሰያት ዝበለዩሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሃገር ተሃኒጻትሉ ዝብል ዜጋ፡ ብስም ሓልዮት ሃገር ዘይላገብ ሓሶታት ከጣብቕ ዝውዕል ዜጋ፡ ጠላሚ ህዝቡን ሃገሩን፡ ጠላሚ ገዛእ ርእሱን’ዩ። ዜጋታት ኣብ ጐድኒ ህዝቦም ኰይኖም ፍትሒ ንምርካብ ክቃለሱ፡ እንተዘይከኣሉ ኸኣ ጽቡቕ ህዝቦም ተመንዮም ጸግዖም ክሕዙ ምተገብአ እምበር፡ ነቲ ክመውት ዝቐረበ ቐታሊ፡ ሓይሊ ክውስኹሉ ክቃለሱ ምርኣይ ኣዝዩ ዘሕፍር’ዩ።

ን15 ዓመታት ወደስቲ ህግደፍ፡ ንውርደት ህዝቦም ከድንቑን፡ እቲ ህዝቢ ክንድዚ መዓትን ሕሰምን ክወርዶ ክንደይ ባህ ዘብል ነገር ምዃኑ ኽገልጹን ጸኒሖም ኣለዉ። ብዙሕ እዋን ንብዙሕ ዝንጉዕ ኣገባባት ኣመራርሓ ህግደፍ ምስ ናይ ካልኦት ሃገራት ብሉጽ ኣመዳድባን ዕዉት ኣገባብን እናመሳሰሉ ሰፊሕ ዓቕሚ ምስትውዓል ዘለዎም መራሕቲ ከምዘለዉ ኸርእዩ ተጋዲሎም። ዕደና ኸምዘየድሊ፡ ምስዝጅመር ንሃገራት ደጋዊ ፖለቲካዊ ምታትታው ዝጽውዓለን ሓደገኛ ኣርእስቲ ምዃኑ ገሊጾም። እንተዀነ፡ እቲ ውልቀመላኽን ጉጅለኡን፡ እቲ ኹሉ ዝተለጋገበ መኽኒታት ከይገደሶም ከየፍለጡ ዕደና ጀሚሮም፡ ንኹሉ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝግባእ ብርክታት ብስም ህግደፍን ኮርፖረሽን ቀይሕ ባሕርን ገኢዝኦም ሕጋዊ ብዝመስል ኣገባብ ኣብ ሕሳባቶም ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ይኽዝኑ ኣለዉ። ከምዚ እናጋጠመ ኸሎ፡ እቶም ኣብ ጐድኒ ህግደፍ ኰይኖም ዕደና ዘየድሊ ምዃኑ ዝገልጹ ዝነበሩ እንታይ ይብሉ ይህልዉ፧ ናይ ብዙሓት ካብኣቶም ቃላት፡ ኣብ ዕደና ቢሻ ደሞዝ ዘይብሎም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ሰሪሖም ከምዘይፈልጡ ዝገልጽ’ዩ። ደሞዝ ዘይክፈሉ መንእሰያት ኣብ ንግዳዊ ትካላት ህግደፍ ብናጻ ክሰርሑ ክግደዱ ግን እቲ ናይ ቢሻ ናይ ፈለማ ኣይኰነን።

ኣብ ምእካል መበል 25 ዓመት ናጽነት፡ ኤርትራ ኣብቲ ዝኸፍአ ክፋል ታሪኻ’ያ ዘላ። ህዝቢ ገንዘቡ ተገዲፉ፡ ኣማኢት ኣሽሓት መንእሰያት ተሰዲዶም፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዜጋታት ተኣሲሮም ኣለዉ። ኣማኢት ኣሽሓት ካብ ህዝቢ ንስራሕ፡ ንትምህርቲ፡ ንሕክምና ይኹን ንዙረት ካብ ሃገር ምጋሽ ተኸልኪሉ 17 ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። ኣማኢት ኣሽሓት ዜጋታት ናብ ሃገሮም ከይኣትዉ ተኸልኪሎም፡ እቶም ናይ ውሽጢ ኣይገሹ እቶም ናይ ደገ ኣይምለሱ ዀይኖም ኣለዉ። ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ኣብ በረኻ፡ ኣብ ዓዲ፡ ኣብ ስደትን ኣብ መገድን ፋሕ ፋሕ ኢሉ ኣሎ። ሓይልታት ምክልኻል ፈሪሱ፡ መራሕ ሃገር’የ ዝብል ስርሑ ገዲፉ ኣብ በረኻ ተቐሚጡ ራህያ ኽሕሉ ይውዕል ኣሎ። ኤምባሲታት ንዜጋታት ኣብ ዝኸድዎ ክሕለቓሎም ዘይኰና፡ ካብ ዘለውዎ ኣርሒቖም ከምዝስደዱ ይገብራ ኣለዋ። ክረምቲ ደሪቑ ዝብላዕ ተሳኢኑ ኸሎ፡ ብኸፊላዊ ጥሜት ጐረባብቲ ሃገራት ዘላግጽ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ኣሎ።

ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኹነታት ንኹሉ ዝርኢ ግሉጽ ኰይኑ ኸሎ፡ ብዙሓት ዜጋታት ንህዝቢ ኤርትራ ስልዘተዋረደ ዕድለኛ ምዃኑ ኽገልጹሉ ኽፍትኑ ንበደላቶም ምስ በደላት እቲ ስርዓት ዘዳርጎ’ዩ። ንኣሕዋቶምን ንደቆምን ለኪሙ፡ ነታ ናትና ዝብልዋ መሬት ንኻልኦት ዓዲሉ ኽጠፍእ ንዝምድብ መንግስቲ ምድጋፍ፡ እቲ ስርዓት ካብ ዝሕተተሉ፡ ብዘይውሕድ መኽንያታት ዘሕትት’ዩ። ብቓላት ደጋጊፍካ ደው ክብል ዝኽእል መንግስቲ ኣብ ኤርትራ የለን። ከፍርስ እንተዘይኰይኑ’ውን ከዐሪ ዝብል ዝዀነ ይኹን መደብ የብሉን። ስለዚ ዜጋታት ገዛእ ርእሶም ጠቢሮም ኣብ ምንዋሕ ዕድመ ቐታሊኦም ምስታፍ ከቋርጽዎ ኣለዎም።

    Print       Email

You might also like...

Human brain research and memory loss as symbol of alzheimer's concept with missing pieces of the puzzle

ምድዕሳስ ኣእምሮ (Senility) መራሕቲ፡ሓደገኛ ክስተት ንሃገራት

Read More →