Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ኤርትራውያን ግፍዕታት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ውን የንጸላልዎም ኣሎ።

By   /  March 20, 2016  /  Comments Off on ኤርትራውያን ግፍዕታት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ውን የንጸላልዎም ኣሎ።

    Print       Email

spyሓደ ቤት ፍርዲ ሆላንድ ብስርዓት ኣስመራ ተላኢኾም ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ኤርትራውያን ምክትታልን ምፍርራሕን ንዝገብሩ ሃሱሳት የጻርዮ’ሎ። ብ “ኢንድፕዝ ኒውስ ዶት ኢንፎ፡ 09-02-2016 ብጸሓፊ፡ ጋዜጠኛ ሬይንሃርድት ጃኮብሰን ዝተዳለወን ብፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ዝተተተርጎመን ጽሑፍ ከምዝሕብሮ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ’ቲ ኣብ ኤርትራ ኣንጻር ዜጋታት እታ ሃገር ዝገብሮ ዘሎ ከይኣኽሎ፡ ብኡ ግዲ ዘይዓገበ ኮይኑስ ኣብ ወጻኢ’ውን ከይተረፈ መሓውራቱ ዘርጊሑ ይንቀሳቀስ ምህላው ዓበይቲ ጋዜጣታት ሆላንድ ኣብ ቀዳማይ ገጻተን ኣስፊረን ክዝርገሓኦ ቀኒየን ኣለዋ።

ስርዓት ህግደፍ ምርጋጽን ምጭፍላቕን ህዝቢ ንነዊሕ እዋን ስለዝገበሮ ሎሚ ከም ባህሉን ልሙድ ስራሕን ወሲድዎ ኢዩ። ስለዝኽነ ድማ ኣብተን ብሕጊ ዝመሓደራ ሃገራት ወጻኢ ውን ከይተረፈ ብመንገዲ መሓውራቱ ናይ ሽፍትነትን ዓመጽን ስርዓት ክተክል ይህቅን። ኣብ 2015 በቶም ንኤርትራን ታሪኻን መስዋእታን ዘይፈልጡ መንእሰያት ህግደፍ ዝበሃሉ ውልዶ ሸጋፍቱ ኣብ ልዕሊ ኮሚሽነር ሺላ ኩተለት ኣብ ሆቴላ ዝተገበረ ምፍርራህ እቶም መንእሰያት ሽፍትነት ሕጊ ኣላቦነት ግርም ጌሮም ወሪሶም ከምዘለዉ ዘብርህ እዩ። እቲ ዘሕዝን እዞም መንእሰያት ናይ ዘለውዎ ሃገር ዕድላት ከምኡውን ፍትሓዊን ዲሞክራስያውን ባህሊ ኣብ ክንዲ ዝመሃሩ ናይቲ ኣእዳውና ነዊሕ እዩ ኢሉ ዝፍክር ሽፍትነታዊ ስርዓት መገዲ ምኽታሎም እዩ።

ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ንጥፈታት ስርዓት ኣስመራ ኣዝዩ ዘይጽወር ዝገብሮ ንኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ዜጋታት ውን ዕላማ ዝገብር ምዃኑ’ዩ። ኣብ ሆላንድ ንጥፈታት ደገፍቲ ስርዓት ኣስመራ ነዚ ዝመስል ምዃኑ ንመጀመርያ ግዜ ዝጸብጸበት ጋዜጠኛ ዋን ዎርድ (ሓደ ዓለም) ዝኾነት ሳነ ቴርሊንግተን’ያ። ኣብ ጋዜጣ ሓንቲ ዓለም ነዚ ኣርእስቲ ዝምልከት ሓደ ዓንቀጽ ጥራሕ ኣይኮነን ተጻሒፉ። ሓያሎ ዓንቀጻት’ዮም ተጻሒፎም። እዞም ዓንቀጻት ገለ ኣብ ሆላንድ ዝነብሩ ግን ከኣ ኤርትራዊ ዝመበቆሎም፡ እሞ ምስ ስርዓት ኣስመራ ከኣ ጽኑዕ ምትእስሳር ዘለዎም፡ ኣብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝነብሩለን መዓስከራት ከም ተርጎምቲ /ኣስተርጎምቲ/ ተቖጺሮም ይነጥፉ ምህላዎም’ዩ። ክልተ ኣሕዋት ወረ ማናቱ ኣባላት መንእሰያት እንኮ ሰልፊ ህግደፍ ኣብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ስራሕ ተዋፊሮም ምህላዎም ክረጋገጽ ተኻኢሉ ኣሎ። እዚ ብሕጊ ሆላንድ ኣይፍቀድን። ክልኩል’ዩ። ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ጋዜጣታት ሆላንድ ዝርዝር ኣስማቶም ሰፊሩ ዘሎ መሰረት ባህልቢ ዝተባህለ ሰብ ዝምልከት’ዩ። እዚ ውልቀ -ሰብ ኣብ ሓደ እዋን ኣቦ-መንበር ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ ኮይኑ ዝሰርሐ’ዩ። እዚ’ዩ ሕጂ ከሳሲ ኮይኑ ቀሪቡ ዘሎ። ተኸሳሲት ፕሮፌሴር ሚርያም ፎን ሪይዝን ከኣ ብመንእሰያት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ኤርትራውያን ነበርቲ ሆላንድ ዝግበር ምክትታልን ምፍርራሕን ኣመልኪታ ዝጸሓፈት ተመራማሪት’ያ። ንሳ ግን ስም መሰረት ባህልቢ ጠቒሳ ኣይጸሓፈትን። ይኹን’ምበር ንሱ ተግባሩ ግዲ ኣሰኪፍዎ ክሳብ ናብ ምኽሳሳ ክጓየ ተራእዩ። እዚ ውልቀ-ሰብ ንፕሮፌሴር ሚርያም ስመ ኣጸሊምክኒ በሃሊ’ዩ። እዚ ጥራሕ ኣይኮነን እታ ፕሮፌሴር ብትዊቴር ኣዝዮም ሃደድቲ መልእኽታት ከም ዝተሰደላ’ውን ኣይሓብአትን። ጠበቓ ናይ’ዛ ፕሮፌሴር ዝኾነ ቫን ደን ቢየዝን ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ ከም ዓይኒን ኣዝንን ስርዓት ኣስመራ ኮይኑ ከም ዝነጥፍ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ነበርቲ ሆላንድ ከኣ፡ ሓያል ምክትታል ከም ዘካይድ ኣረጋጊጹ ይዛረብ። እዚ ጠበቓ ኣብ ጥራሕ ጎልጎል ኣይኮነን ዝዛረብ ዘሎ። ንሱ ከም ጭብጢ ንጥፈታትን መደረታትን ናይ ሓደ የማነ ገብረኣብ ዝተባህለ በዓል ስልጣን እንኮ ሰልፊ ህግደፍ የቕርብ። የማነ ናይ ፖለቲካ ሓላፊ ናይ’ቲ እንኮ-ሰልፊ ኮይኑ ናይ ቀረባ ኣማኻሪ ፕረሲደንት እታ 2 ሃገር ኢሳያስ ኣፈ-ወርቂ ‘ዩ። ናይ’ዛ ፕሮፌሴር ጠበቓ ቫን ደን ቪየዝን ሓደ ኣብ ብ2015 ኣብ ጀርመን ብምስጢር ዝተላዕለ ቪዲዮ’ዩ ከም መወከሲ ዘቕርብ። እቲ ቪድዮ ፊልም ከም ዘረጋግጾ የማነ ገብረኣብ ኣብ ሓደ ካብ’ቲ ንሱ ዘማእክሎ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ከም’ዚ ዝስዕብ ክብል ይረአን ይስማዕን። ኦ መንእሰያት ህግደፍ ሃየ ደኣ ኣይትሕመቑ። ሓደራ’የ ዝብለኩም። ጸላእትና ኣብ ምልላይ ምክትታል ኣይትስነፉ። በዓል መን ምዃኖም፡ ኣበይ ከም ዘለው፡ ዕላማታቶምን ዕላማታቶም ኣብ ህዝቢ ንምስራጽ ዝገብርዎ ታክቲካትን ብቐረባን ብቐጻልን ክትፈልጡን ከተበርዕኑን ደጊመ ደጋጊመ ሓደራ እብለኩም ይብል።

ኣብ ሃገር ጀርመን ተርጎምቲ ተመሲሎም ወይ ውን ሰራሕተናታት ማሕበራት ስደት ተመሲሎም ንጉዳያት ኤርትራውያን ዝጠናንጉ ናይ ህግደፍ ተደናገጽቲ ምህላዎም ሓበሬታ ይመጽእ ኣሎ።ቅድሚ ሕጂ ነብሱ ቀቲሉ ተባሂሉ ዝተረኸበ ሓደ ኮለነል ዝነበረ ሰብ ውን ቅድሚ ሬስኡ ኣብ በረኻታት ጀርመን ምርካቡ ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ዝርከቡ ሰለይቲ ህግደፍ ንህይወቱ ሓደጋ ከውድቑሉ ከምዝኽእሉ ይገልጽ ምንባሩ ይሕበር። ሓደ ኣባል ናይቲ ውድብ ዝነበረ ኣብ ጀርመን ዝርከብ የማነ ዝተባህለ ሰብ ውን እቲ ውድብ ናብ ወጻኢ ናይ ቅትለት ጋንታታት እንዳሰደደ ኣብ ኤውሮጳን ካልእ ሃገራት ወጻእን ንዘይደለዮም ሰባት ብኸመይ መንገዲ ይቕንጽል ምንባሩ ቅድሚ ሕጂ ምእ ኣሰና ዝተባህለ ህቡብ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዘካየዶ ቃለመጥብይቕ ገሊጹ ነይሩ እዩ። ሩት ባህታ እተባህለት መስራቲት ናይ ዩናይትድ ፎር ኤርትራ ዝበሃል ተጣባቒ ፍትሒ ንድምጺ ጀርመን ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ ብዙሓት ካብ ተርጎምቲ ናይ ስለያ ስራሓት ከካይዱ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ወግዓዊ ክፍሊት ከምዝወሃቦም ጭብጥታት ኣሰኒያ ትሕብር። ተመሳሳሊ ተግባራት ኣብ ሃገር ካናዳ ብዘለዎ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ደገፍቲ ዝኾኑ ተርጎምቲ ከምዝካየድ ውን ይሕበር።

ገለ ምንጭታት ካብቶም ኣብ ኢትዮጲያ ዘለዉ ስደተኛታት ክሳብ 1 ሚእታዊት ናይ ህግደፍ ሰለይቲ ኪኽኑ ከምዝኽእሉ ይሕብሩ። ኣብ ወጻኢ ውን ዳርጋ ኩለን ናይ ተቓወምቲ ውድባትን መርበባት ሓበሬታን ማሕበረኮማትን ትካላት ሃይማኖታዊ እምነታትን ብህግደፍ ዝተሰሎኻ ሙኻነን ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ነንሕድሕደን ስኒት ዘይብለን ሙኻነን ይሕበር።

ሓደ ኣብ ጉዳይ ኤርትራውያን ምርምራዊ ስራሓት ዘካይድ ሆላንዳዊ ክኢላ ጃክ ዊለምሲ ናብ ሓደ ኣርጎስ ተባሂሉ ዝፍለጥ መደበር ረድዮ ቀሪቡ ከም’ዚ ክብል ርእይቶኡ ሂቡ። ስርዓት ኣስመራ ቀጻልነት ህላዌኡ ከረጋግጽ እንተደኣ ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮነ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ጨፍላቒ ፖሊሲታት ክኽተል ከም ዘለዎ ስውር ኣይኮነን። ብሩህ’ዩ። እዚ ጉዳይ ንኤርትራ ምምሕዳርን ዘይምምሕዳርን ኣይኮነን። እዚ ጉዳይ ነቲ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ምልኪ ክቕጽል ንምግባር ጥራሕ’ዩ። ዘካይዶ ዘሎ ስለያ ምክትታል ምፍርራሕ ዜጋታት ከኣ ነዚ መደብ’ዚ ዘንጸባርቕ’ዩ። ወይዘሮ ሰላም ኪዳነ ዝተባህለት ንደሞክራስያዊ ለውጢ እትቃለስ ኤርትራዊት ድማ ከም’ዚ ትብል፡ መሰረት ባህልቢ ተረኽበ ኢሉ ንፕሮፌሴር ፎን ርየዝን ክሲ መስሪቱላ ኣሎ። ንጹህ ሰብ ክመስል ብዙሕ ክዛረብ’ውን ተሰሚዑ’ዩ። መሰረት ባህልቢ ማሕበረ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ፡ ካብ እንኮ ሰልፊ ህግደፍ ነጻ ኮይኑስ ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ ከምዘይብሎም ከእምነና እንተደኣ ዝፍትን ሃልዩ ነብሱ’ዩ ዘታልል ዘሎ ኢላ። እቲ መጋባእያ ኣብ 27 ጥሪ 2016 ኣብ ዝተኸፈተሉ እዋን ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ተረኺቦም ኔሮም። ንእንታይነትን ዕላማን መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ ዝፈልጡ ከኣ ምስክርነቶም ሂቦም። መሰረት ባህልብን ጠበቓኡን ከኣ ኤርትራውያን ክምስክሩ የብሎምን፡ ምኽንያቱ ተቓወምቲ ስለ ዝኾኑ ብምባል ክከላኸሉ ተሰሚዖም። ሕጂ ግን ሓደ ነገር እናበርሀ ይመጽእ ኣሎ። ሊንዳ ቩርትማን ኣባል ተቓዋሚ ሰልፊ ሆላንድ ጉዳይ ተርጎምቲ/ኣስተርጎምቲ ዝበሃሉ ጥንቃቔ ክገበረሉ ኣለዎ። ዘይኮነ ነገር ከይመሓላለፍ። ናብ ዘይተደላዪ መኣዝን ከየምርሕ። ቅኑዓት ስኩፋት እሙናት ሰባት የድሊዩና ኣለው ኢላ። ወ/ሮ ሊዳ ቩርትማን ሓቃ’ያ። ክሳብ’ዛ ሰዓትን ዕለትን መያዊ ተመሲልካ ሓበሬታ ምጭዋይ ክካየድ ጸኒሑ’ዩ። ግን ኤርትራውያን ኣብ ሆላንድ ምጽንጻን ጥራሕ ኣይኮነን ጸገሞም? ምፍርራሕ’ውን ይገበረሎም’ዩ። እቲ ስርዓት ንሆላንዳውያን ዜጋታት ከይተረፈ’ዩ ዝህድድ። ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ ኤርትራዊ ምዃን ክሳብ ክንደየናይ ኣሸጋሪ ነገር ከምዘጋጥም በሪሁለይ ኣሎ ኢላ ፕሮፌሴር ሚርያም ምስ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ። ምናልባት ብመኪና ክገጭዋ ከምዝኽእል’ውን ዘለዋ ስግኣት ገሊጻ’ያ። ፍልይቲ ልእኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ወ/ሮ ሺላ ቢ ኪታሩት ንስራሕ ኣብ ሆላንድ ኣብ ዝተንቐሳቐሰትሉ ግዜ እዞም መንእሰያት ህግደፍ ይከታተልዋ ምንባሮም ሓቢራ። ኣባላት ባይቶ ሆላንድ ወ/ሮ ኣትጂ ክዊኬን ድማ ከምዚ ኢልካ ምንባር ዝከኣል ኣይኮነን ክትብል ገሊጻ። መሬት ካብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉጅለታት ክትጸሪ ነጻ ክትከውን ኣለዋ። ንዓይ ዝያዳ ካብ ዝገርመኒ እዞም ሓላፍነት ዘይስመዖም እኩያት ኣብ ሕቑፍና ኮይኖም ንነዊሕ ዓመታት ዓመጽ እናፈጸሙ ምጽናሖም’ዩ። ንሕና ኣበይ ኔርና እንታይ’ከ ንገብር ኔርና፡ ሕጅስ ኣበይ ኣለና እንታይ’ከ ንገብር ኣለና ክትብል ሓቲታ። እዚ መሰረት ባህልቢ ዝተባህለ ሰብ ንሆላንዳዊ ትካል ስደትን ዜግነትን ኣይ ኤንድ’ውን ክሲ መስሪትሉ ኣሎ።መሰረት ናይ’ቲ ክሲ ድማ ዘስሕቕ’ዩ መንእሰያት ህግደፍን ህግደፍን ሓደ’ዮም ኢልካ ዝብል ክሲ’ዩ። ልዕሊ ኩሉ ዘገርም ድማ ኣባል ናይቲ እቲ ንኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ንሕንጫላት ቆልዑ ዝኣስርን ዝገርፍን ቤት ፍርዲ ቤት ፍትሒ ሰብኣዊ መሰል ዝብሉ ኣምራት ዘይፈልጥ ሽፍታ ውድብ ህግደፍ ብዛዕባ ፍትሒ መሰል ሕጊ ዝብሉ መሰላት ኣልዒሉ ክዛረብ ምስምዑ እዩ። ኣብ ብቤትሮ ዝተሰርሐ ገዛ ኮይኑ እምኒ ክደራበ ዝፍትን ሰብ ጽሉል ጥራይ እዩ ኪኸውን ዘለዎ። ጽሉል ከምቶም ኣያታቱ።

( ኣብቲ ብ“ኢንድፕዝ ኒውስ ዶት ኢንፎ፡ ዘውጸኢ ጽሑፍ ተሞርኪሱ ዝተገብረ ትንታነ።)

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →