Loading...
You are here:  Home  >  Columns  >  Current Article

ሓይሊ ኤለክትሪክ ካብ ንፋስ

By   /  March 25, 2016  /  Comments Off on ሓይሊ ኤለክትሪክ ካብ ንፋስ

    Print       Email

solar poower

ካብ ንፋስ ዝርከብ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣብዚ ዝሓለፈ ኽፍለዘመን ዝጀመረ’ኳ እንተዀነ፡ ሰባት ንኣሽሓት ዓመታት’ዮም ሓይሊ ንፋስ ተጠቒሞም ብዙሕ ዕዮ ዘሳልጡ ኔሮም። ኣብ ፈለማ 1900ታት ኤለክትሪክ ካብ ንፋስ ኤለክትሪክ ንምምንጫው ኣብ ደንማርክ ዕዉት ፈተነ ተኻይዱ’ኳ እንተነበረ፡ ብሰፊሕ ደረጃ ቐረብ ከተማታትን ኢኑድትሪን ግምት ዝሃቦ ብዙሕ ኣይረኸበን። ክሳብ 1970ታት ዋጋ ነዳዲ ዘይቲ ሕሱር ስለዝነበረ ንተሓዳሲ ጸዓታት ብዙሕ ኣድህቦ ኣይተዋህቦን። ካብ 1970ታት ክሳብ ሎሚ ብዝተኻየደ መጽናዕትታት ግን ኣብ ኩሉ ተሓዳሲ ጸዓታትን ኣብ ቴክኖሎጂ ኣጠቓቕማ ንፋሳዊ ጸዓትን ብዙሕ ምርቓቕ ተበጺሑ ኣሎ።

ንፋሳዊ ጸዓት ዘይከም ነዳዲ ዘይቲ፡ ዘይነጽፍን ኣብ ኩሉ ክፋላት ዓለም ዝዝርጋሕን እኳ እንተዀነ፡ ንፋስ ዘይቅመጥን ዘይገዓዓዝን ምዃኑ’ዩ ንተጠቃምነቱ ክንዲ ነዳዲ ክሰፍሕ ዘየኽኣሎ። ተሽከርከርቲ መንኮርኮራት ብምጥቃም ናብ ኤለክትሪሲቲ ምስተለወጠ ግን ብመስመራት ክዝርጋሕ ወይ ውን ኣብ ባተሪ ክዕቀብ ይኽእል። ብቐጥታ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ክድለ ኸሎ ምምዝባል ፍጥነት ንፋስ ኣብ ሰዓታት ቀንዲ ብድሆ ይኸውን። ውሑድ ግዜ ጠለብ ንፋሳዊ ጸዓትን ተፈጥሮኣዊ ቐረቡን ክቀራረብ ዝኽእል’ኳ እንተዀነ፡ ዝበዝሕ ግዜ ቀረብ ወይ ጠለብ ይዓቢ። ስለዚ ንፋሳዊ ጸዓት ንምጥቃም ልዑል ዓቐን መኸዘኒ ኤለክትሪካዊ ጸዓት የድሊ። በዚ መኽንያት ካብ ንፋስ ዝርከብ ጸዓት ምስ ካብ ነዳዲ፡ ትሕተምድራዊ ሙቐትን ካብ ጸሓይን ዝርከብ ጸዓት ዝጥቀም መስመራት ተኣሳሲሩ ኣብ ጥቕሚ ይውዕል። ነቲ ተለዋዋጢ ባህሪ መጠን ንፋስ ንምቁጽጻር ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ንንፋስ ናብ ጸዓት ዝቕይሩ ማእክለኣት ብምትካል ምድልዳሉ ይከኣል። ንፋስ ኣብ ዝበዝሓሉ ነዳዲ ዝጥቀም ጀነረተራት ስርሑ እናቐነሰ፡ ኣብ ዝውሕደሉ እናወሰኸ ኣብ ነዳዲ ዘይቲ ዝጠፍእ ወጻኢታት ካብ 75% ክሳብ 55% ምቕናሱ ይከኣል።

ንፋሳዊ ጸዓት ብተሽከርከርቲ መንኰርኰራት ስልዝካየድ፡ መጠን ውጽኢት ጸዓት ንምውሳኽ ይኹን ንምቕናስ ዓበይቲ ጀነሬተራት ምልውዋጥ ኣየድልን። ካብ ንፋስ ጸዓት ንምርካብ በበይኖም ተሰከምቲ ኣዕኑድ ስለዝትከሉ፡ ዘጋጥም ብልሽታት ጸቢብ ቦታ ጥራይ ተንኪፉ ንዝተረፈ ውጽኢት ኣይጸሉን። ተሓላላኺ ቴክኖሎጂን ብዙሕ ኣካላትን ስለዘይጥቀም ክበላሾ ዘለዎ ተኽእሎ ትሑት፡ ብልሽት ኣብ ዘጋጥመሉ ኸኣ ንምዕራዩ ኣዝዩ ቐሊል’ዩ። በዚ መኽንያት ንፋሳዊ ጸዓት ንምሕፋስ፡ ካብቶም ኣብ ናይ ነዳዲ ዘይቲ ጀነሬተራት ዝሰርሑ ብዝሒ ሰባት ኣዝዩ ዝውሕድ ዓቕሚ ሰብ ይጥለብ።

ንፋሳዊ ጸዓት ዘይከም ነዳዲ ዝጥቀም ልሙድ ምንጪ ኤለክትሪክ ልዑል መጠን ነዳድን ማይን ኣየድልዮን፡ ከባቢ ኣይብልክልን፡ ንተፈጥሮኣዊ ህላወ ኣግራብን እንስሳታትን ብኣሉታ ኣይጸሉን’ዩ። ገለ መጽናዕትታት ጻዕቂ ኣማኢት ወይ ኣሽሓት ኣዕኑድ ኣብ ትቓ ዘለዎ ኸባቢታት ኣወንታዊ ዝዀነ ናይ ኩነታት ኣየር ለውጢ ከምዝርአ ይገልጹ። ናብ ከተማታት ኣቢሉ ዝጕዓዝ ፍጥነት ንፋስ ክቕንስ ከሎ፡ ኣብ ድሩቕ ከባቢታት እቲ ብጻዕቂ ተሽከርከርቲ ፍጥነቱ ዝቐነሰ ንፋስ ጠሉ ኣብቲ ኸባቢ ስለዘራግፍ ከባቢ ኣብ ምምሕያሽ ተራ ይጻወት።

ድኻታት ሃገራት ነዚ ምዕቡል ቴክኖሎጂ ዝጥቀም ሜላ ኸተኣታትውኦ ኣዝዩ ይኸብረን’ኳ እንተዀነ፡ ዘለዎ ትሑት መጠን ምብልሻው፡ ትሑት ጠለብ ዓቕሚ ሰብን ልዑል መጠን ውጽኢት ኤለክትሪክን ነቲ ዋጋታት ኣዝዩ ኣኽሳቢ ወጻኢታት ይገብሮ። ብፍላይ ሰፊሕ ሸፈነ ንኤለክትሪክ ዝበቅዕ መጠን ንፋስ ዘለወን ሃገራት ነቲ ኣብ ውሱን ዓመታት ነዳዲ ንምግዛእ ክጥቀማሉ ዝኽእላ ወጻኢታት ንፋሳዊ ጸዓት ንምትካል ምስዘውዕልኦ፡ እቲ መበገሲ ዋጋታት ኣብ ሒደት ዓመታት ተመሊሱ፡ ወጻኢን ክሳራን ዘይብሉ ጽሩይ ተሓዳሲ ጸዓት ኣብ ምዕባለ ሕብረተሰበን ዓቢ ጠጨባጢ ተራ ኽጻወት ይኽእል።

ኤርትራ ኣዝዩ ልዑል ዝርጋሐን ፍጥነትን ንፋሳት ዘለዋ ሃገር’ያ። ተፈጥሮኣዊ ቅርጺ መሬታን እትርከበሉ ክሊማዊ ዞባን ብዘይካ ሰፊሕ ሸፈነን ልዑል ፍጥነትን ኤለክትሪካዊ ብቕዓት ዘለዎ ንፋሳት፡ እቲ ዝርከቡሉ ሰዓታትውን ልዑል ክኸውን የፍቅደላ። ኣብ መላእ እቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ዝበለጹ ምንጭታት ንፋሳዊ ጸዓት ዓውድታት ተሽከርከርቲ ምስዝትከሉ፡ ብዘይካ ሓደ ወይ ክልተ ሰዓታት ኣብ 24 ሰዓታት ምሉእ ቀረብ ኤለክትሪሲቲ ክርከብ ይኽእል። እቲ ንፋሳት ብደረጃ ሃገር ዝተሓተ ፍጥነት ወይ ምቝራጽ ዘርእዩሉ ድሕሪ ሰዓት ሓደ ለይቲ ስለዝዀነ፡ ኣብ ኢንዱስትሪን መንበሪ ሰባትን ብዙሕ ጽልዋ ኸምጽእ ኣይክእልን። ንፋሳት ዝቕንሱሉ ሰባት ኣብ ዝድቅሱሉን ኢንዱስትሪ ኣብ ዘዕርፈሉን ምዃኑ ነቲ ናይ ንፋስ ምቍራጽ ንዝወጽእ መጠን ነዳዲ ኣዝዩ ውሑድ ይገብሮ።

ኣብ ኤርትራ ኣብ ደቡብ ምብራቕ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝለዓለ ሸፈነን ፍጥነትን ንፋስ ይርከብ። ካብ ጢዖ ክሳብ ዶብ ጂቡቲ ዝርከቡ ኸባቢታት ዘሎ ትሑት መጠን ምቍራጽ ዝርኣዮ ልዑል ፍጥነት ንፋስ ኣብ ኤርትራ እቲ ዝዓበየ ዓውድታት ንፋስ ክትከለሉ ዝኽእል ከባቢ’ዩ። ኣብ ከበሳታትን ኣብ ምዕራባዊ መታሕትን ተመሳሳሊ ዓቕሚ ዘለዎም ብዙሓት ከባቢታት ኣለዉ። ኣብ ምዕራባዊ መታሕት ከርከበት፡ ኣብ ሰሜናዊ ኸበሳታት ሕሽክብን ዒታሮን፡ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ከባቢ ደብረሲና፡ ኣብ ዞባ ማእከል ከባቢ ዓዲ ጓዕዳድ ከምኡውን ኣብ ዞባ ደቡብ ደቀምሓረን ከባቢኣን ሒደት ካብቶም ልዑል ንኤልክቲካዊ ቐረብ ዝበቅዕ ፍጥነትን ሸፈነን ንፋሳት ዘለዎም’ዮም።

ኣብ ኤርትራ ካብ ሙቐት ከርሲምድሪ ብዝርከብ ዋዒ፡ ካብ ጸሓያ ብዝርከብ ሙቐት፡ ካብ ንፋስ ብዝርከብ ፍጥነት ክርከብ ዝኽእል መጠን ኤለክትሪካዊ ጸዓት፡ ብሕጂ ንዓሰርተታት ዓመታት ክመጽእ ንዝኽእል ፍጡን ኢንዱስትያዊ ምዕባለ ሃገር ኣዕጊቡ ናብ ሓያሎ ጐረባቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ክሽየጥ ዝኽእል’ዩ። ዝዀነ ይኹን ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ብዘይኤልክትሪካዊ ጸዓት ስለዘይሰርሕ፡ እተን ዝበዝሐ ጸዓት ዝውንና ሃገራት’የን ዝሃብተመ ሕብረተሰብ ዝህልወን። ብደረጃ ኢንዱስትሪ ኣብ ሃገርን ኣብ ጐረባቲ ሃገራትን ክማቐል ዝኽእል ጸዓት ዝውንና ሃገራት ብዘይካ ዝረኽብኦ ቁጠባዊ መኽሰባት፡ ምስኡ ዝስዕብ ዞባዊ ፖለቲካዊ መኽሰባተን ዓቢ’ዩ። ኣብ ንሓድሕደን ብጸዓት ዝደጋገፋ ሃገራት ክጋጨዋ ንሕቶ ህላወአን ዝጻባእ ስለዝዀነ፡ ኣድህቦ መራሕተን ሓባራዊ ምድግጋፍ ናብ ዝብል ኣጠማምታ ኽዘዙ ይግደድ። ዝበዝሐ ጸዓት ዝውንና ሃገራት ዝበለጸ ቴክኖሎጂያውን ኢንዱስትያውን ዕቤት ዘርእያ፡ ዝሓሸ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ተሰማዕነት ዘለወን ሃገራት ይዀና።

ኤርትራ ብዘይቲ ተዃዒቱ ዝወጽእ ክቡር ብረታትን ነዳድን ዘጠቓልል ተወዳኢ ማዕድናት፡ ተሓዳሲ ጸዓት ብምጥቃም ጥራይ ካብተን ዝፈጠነ ዕቤት ኣርእየን ብቕልጡፍ ናብ ልዑል ደረጃ ምዕባለ ዝድይባ ሃገራት ክትከውን ዘኽእል ዜጋታቱ ኽጥቀሙሉ ዝጽበ ዘሎ ተፈጥሮኣዊ ውህብቶ ኣለዋ።ይኹን ግን እቲ ዝተማህረ ከበርክት ዘለዎ ከውፍር ከልኪሉ፤ ብዝምድንታቱን ኣህጉራዊ ርክባትን ዞባዊ ምትሕግጋዝን ክርከብ ዝግበኦ ደገፍ ከምዝቦክር ጌሩ ዘሎ ህግደፍ ኤርትራ ንፋሳ ይትረፍ ንጸዓታዊ ምንጪ ህዝባ ውን ብሰላም ከስተንፍሶ ኣይከኣለን ኣሎ።

ህዝቢ ኤርትራ ብዝቐልጠፈ፡ ንዓመጽቱ ኣልዩ ወናኒ ሃገር ምስዝኸውን፡ ብእኡ መጠን ከኣ ካብ ሕሰም ድኽነት ተናጊፉ ዝርሃዎ ሕፉርን ክቡርን ሕብረተሰብ ክኸውን ይኽእል።

 

    Print       Email

You might also like...

mideast

ሓድሽ ዓለማዊን ዞባውን ስርዓት (order)፤ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ ኣሎ።

Read More →