Loading...
You are here:  Home  >  Tigrigna  >  Current Article

ህግደፍ ንጀጋኑ ዝጽውዓሉ ቓላት– “ሓባል በልያ ኸይትቕድመኪ!”

By   /  March 25, 2016  /  Comments Off on ህግደፍ ንጀጋኑ ዝጽውዓሉ ቓላት– “ሓባል በልያ ኸይትቕድመኪ!”

    Print       Email
12 swearing sign cropped

ደጋዊ ኹነታት ንኣተሓሳስባን ሰባት ንዘዘውትርዎም ቃላትን ክጸሉ ኸሎ፡ ቃላትውን ብእኡ መጠን ንደጋዊ ኹነታት ይጸልውዎ። ቃላት ነቶም ዝጥቀሙሎም ቃላት ከከም ክሃርምዎ ዝደልዩ ዕላማ ይቐያይርዎም። ኣጸዋውዓ ኣስማትን ቃላትን መግለጺ መንነትን ደረጃን ሰባት ስልዝዀኑ፡ ሰባት ንዝጥቀሙሎም ቃላትን ካልኦት ንዝብልዎ ቓላትን ብደቂቕ እናስተውዓሉ ውሽጣዊ ሓሳባት ይርድኡ። ሓይሉ ዝጨበጡ ጉጅለታት ንኣብነት፡ እቲ ዝዝመትዎ ሓይሊ መሰሎም ምዃኑ ኸእምኑን፡ ዓገብ ንዝብሎም ዘበለ ምእንቲ ከም ድላዮም ክኣልዩን ዝጥቀሙሎም ቃላት ብጥንቃቐ ይመርጽዎ።

ደጋዊ ኹነታት ንኣተሓሳስባን ሰባት ንዘዘውትርዎም ቃላትን ክጸሉ ኸሎ፡ ቃላትውን ብእኡ መጠን ንደጋዊ ኹነታት ይጸልውዎ። ቃላት ነቶም ዝጥቀሙሎም ቃላት ከከም ክሃርምዎ ዝደልዩ ዕላማ ይቐያይርዎም። ኣጸዋውዓ ኣስማትን ቃላትን መግለጺ መንነትን ደረጃን ሰባት ስልዝዀኑ፡ ሰባት ንዝጥቀሙሎም ቃላትን ካልኦት ንዝብልዎ ቓላትን ብደቂቕ እናስተውዓሉ ውሽጣዊ ሓሳባት ይርድኡ። ሓይሉ ዝጨበጡ ጉጅለታት ንኣብነት፡ እቲ ዝዝመትዎ ሓይሊ መሰሎም ምዃኑ ኸእምኑን፡ ዓገብ ንዝብሎም ዘበለ ምእንቲ ከም ድላዮም ክኣልዩን ዝጥቀሙሎም ቃላት ብጥንቃቐ ይመርጽዎ።

ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት ነቶም ሃገር ናጻ ኸውጽኡ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዜጋታት ጸላኢ ሸፋቱ እናበለ ኽጽውዖም ከሎ፡ ህዝቦም ተጋደልቲ እናበለ ይጽውዖም ኔሩ። ተጋዳላይ ዝብል ስም ንዕላማ ናይቲ ተቓላሲ ዘነጽር ቃል’ዩ። ተጋደልቲ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ሓራ ዘውጽኡ፡ መንግስቲ ካልኦት ኣልዮም መንግስቲ ህዝቦም ክተኽሉ ዝጋደሉ ዝነበሩ ስለዝዀኑ፡ ንሓለይቲ ዝዀኑ ተቓለስቲ ዝወሃብ መጸውዒ ተዋሂብዎም። ተጋዳላይ ማለት ንኽብር’ቲ ኣብ በረኻ ሰፊሮም ንናጽነት ይቃለሱ ምንባሮምን ዝነበሩ ዝኸፍልዎ ዝነበሩ ብዙሕ ዝዓይነቱ መስዋእትን ክገልጽ ዝኽእል ቃል ኰይኑ።

ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎቶም ዝፍጽሙ መንእሰያት ንሃገር ክሃንጹን ክከላኸሉላን ድሉዋት ኰይኖም ብኣማኢት ኣሽሓት ተበጊሶም። እንተዀነ፡ እቲ ስልጣን ክብሕት ሕቡእ መደባቱ ዘጻፍፍ ዝነበረ ጉጅለ፡ ነቶም ኣብ እዋኖም ምእንቲ ናጽነት ዝተቓለሱን ነቶም ኣብ ዝስዓበ መድረኽ ሃገር ዘውሓሱን ጀጋኑ ከም ጸላእቱ ኣለልይዎም። ዕላማኡን ዕላማ’ቶም ጀጋኑን ፈጺሙ ተቓራኒ ስለዝዀነ፡ እቲ ስልጣን ዝበሓተ ጉጅለ ብዘሕስር ኣስማት ክጽውዖም መሪጹ። ናጽነት ዘምጽኡ ጀጋኑ ጥዩሳት ተባሂሎም ከም ድርቡያት ተቘጺሮም። ሓዊ ሓዊ ዝጨንዉ ዝነበሩ ጀጋኑ ተጋደልቲ፡ ብዘይወግዓዊ ኣገባብ ካብ ስርሖም ደው ክብሉ ምስተኣዘዙ ድስኩላት ተባሂሎም። እንተዀነ ኣብ ዝደስከለ ድሑር ኣንነት ዝነብሩ እቶም ንህዝቢ ኤርትራ ዝብድሉ ዘለዉ ናይ ጸቢብ ረብሓ ጉጅለን መራሒኦምን ጥራይ’ዮም። ንሃገር ኣመንጉዩ ንውልቃውን ናይ ጉጅለን ዕላማታት ዝሰርሕ ጉጅለ፡ ነቶም ዓገብ ዝበልዎ ዜጋታት ትሕተሃገራውያን ብዝብል ስም ንሓልዮቶም ነውሪ ኸምስሎ ጽዒሩ። እቲ ጉጅለ ሕድሪ ኩሉ ንናጽነት ዝተቓለሰን ዘቃለሰን ህዝቢ ኤርትራ ከምዝጠለመ ዘስተውዓሉ፡ ከዳዓት ተባሂሎም። ከዳዓት ጥራይ ክበሃሉ እኹል ስለዘይተቘጽረ፡ ድሌት ኩሉ ህዝቢ ዝውክሉ፡ ሓልዮት ኩሉ ሓፋሽ ዘበገሶም ምዃኖም ምእንቲ ኽርሳዕ ጸቢብ ስም ክወሃቦም ተመሪጹ። ንዓመጽ እቲ ጸቢብ ጉጅለ ስለዝተቓወሙ፡ ጉጅለ ተባሂሎም፡ ብጉጅለ 15 ተጸዊዖም። እንተዀነ፡ እቶም ፍትሓዊ መገዲ ዝጠለቡ፡ ወከልቲ ድምጺ 5 ሚልዮን ሓፋሽ፡ እቶም ንዓታቶም ዘጥፍኡ ኸኣ ወከልቲ ድምጺ ሓደ ሰብ እዮም።

በቲ ስልጣን ንምብሓት ንህዝቢ ዝዘናጥል ኣስማት ዝጥቀም ጉጅለ ዝተፈጥረ ዕንወት እናቐጸለ’ውን ጅግንነት ህዝቢ ኤርትራ ኣየቋረጸን። ቅልጡፍ ቁጡዕ ግብረመልሲ ንመጻኢ ናይዛ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምእንቲ ኸይከውን ህዝቢ ነቲ ዝወረዶ ብምጽማም ተቐቢልዎ። ብዘይትርጉምን ብሕሱም ኣተሓሕዛን ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት እናተዋረዱ ከም ወተሃደራት ክቕጽሉ ዝበርትዖም መንእሰያት ኣብ ዘዝመጸ ንኣሽቱን ዓበይትን ኣኼባታት ሰራዊት ብዛዕባ ዝርኣዮም ዝነበረ በደላት ብልዙብ ተዛሪቦም ዝረኸብዎ መልሲ ብድዐ ዝመልኦ ምስኰነ፡ ድምጾም እንታይ ምዃኑ ካብቲ ቦታ ብምእላይ ኣርእዮም። ገለ ናብ ስድራቤታቶም ተመሊሶም ሰሪሖም ሕብረተሰቦም ክሕግዙ፡ ካልኦት ከኣ ካብ ሃገር ወጺኦም ብምጋሽ ካብ ዓመጽ እቲ ጉጅለ ርሒቖም ናብራ ሕብረተሰቦም ከመሓይሹ ወሲኖም። ንስድራቤትካን ንሕብረተሰብካን ካብ ምሕላይ ክዓቢ ዝኽእል ሓልዮት ዘየሎ’ኳ እንተዀነ፡ እቶም ጀጋኑ ኰብለልቲ ተባሂሎም። ካብ ዕላማ ሃገርን ህዝብን ዝዀብለለ ጉጅለ፡ ነቶም ኣብ ምህውታቱ ዘይሰዓብዎ ደቂ ህዝቢ ኰብሊሎም ብምባል ገሊጽዎም። ሓቀኛታት ስለዝዀነ መስዋእቲ ዝዀኑ ጀጋኑ ሓቒቖም ተባሂሎም።

ኣውሓስትን ሃነጽትን ክበሃሉ ዝግብኦም መንእሰያት ኣገልገልቲ ዝብል መጸውዒ ተዋሂብዎም። እቲ ሃገር ክትህነጸሉ ዝግባእ ሃገራዊ ኣገልግሎት መባኸኒ ዓቕምን ዓመታትን መንእሰያት ኤርትራ ዀይኑ ኸሎ ወፍሪ ቑጠባዊ ልምዓት ተባሂሉ ተጸዊዑ። እንተዀነ፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ወፍሪ’ቲ ስም ተዋሂብዎ ካብ ዝስማዕ ቁጠባኡን ልምዓቱን ከንቈልቁልን ሃገር ክትባድምን ብዘይካ ምርኣይ ካልእ መለሳ ኣይረኸበን። ብስም ቁጠባዊ ልምዓት ሓረስቶት ምስራሕ ስኢኖም፡ ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዀይኖም ጠምዮም፡ ጓሶት ካብ ልሙዕ መጓሰይኦም ተኣልዮም፡ ኣብ ሃገር ዘለዉ ነጋዶ ወስ ዘዝበልዎ ስራሕ ተኸልኪልዎም፡ ትካላት ትምህርቲ ዓንዩን ተዓጽዩን፡ እምነታት መሳርሒ ውልቀመላኺ ክዀኑ፡ እቲ ንምልኪ ኣይቅበልዎን ዝተባህሉ ክኽልከሉ ተወሲኑ።

ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት፡ መዓልቲ ናጽነት መዓልቲ ምዝካር ጥልመት ውልቀመላኽን ብጾቱን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት መህነጽን መከላኸልን ዘይኰነ ከም መባኸኒ ዓቕሚ ሃገር፡ መንግስቲ ከም ሓላዪ ዘይኰነ ከም ቀጻዒ ሓፋሽ፡ ቤትትምህርታት ከም መደንቈሪ ህጻናትን መንእሰያትን ኰይኑ ኩሉ ትርጉማት ተገልምጢሉ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ሰራቒ ንተሰረቕቲ ክኸስስ፡ ቀታሊ ንተቐተልቲ ከዋርድ፡ ዕላምኡ ዝሰሓተ መንግስቲ ነቶም ሰብ ንጹር ዕላማ ተጋጊኹም ክብል፡ ፈጣሪኡ ዝረስዐ ጉጅለ ንመእመናን ዝኸዱሉ መገዲ ከስገድድ ዘኽእል ኩነታት ንኹሉ ሓቅታት ገምጢልካ ብምግላጽ ይግበር። ዝተጋነኑ ሓሶታት ክደጋገሙ ኸለዉ፡ ንጹራት ሓቅታትን ዝፈልጥዎም ሰባትን ክስወሩ ኸለዉ፡ ነቲ ዝዀነ ክሒድካ፡ ሓፋሽ ቀስ ብቐስ ሓቂ ጠፊእዎ ንኽድንቁር ዝግበር ሜላ’ዩ።

ካብ ቅዋምን ሕግን ዝኾብለለ ንሱ እቲ ስርዓት እዩ ንኻልኦት ካብ ዘይሕጋውነቱን ፋሉልነቱን ዝተኣልዩ ኮብሊሎም ክብል ዘምሕረሉ ኣይኮነን። 

ዝደስከለን ሃገር ዘደስከለን ንሱ እቲ ን25 ዓመታት መመላእታ ሓንቲ ዘየበርከተ ድስኩል ጉጅለዩ። 

ኣብ ኤርትራ ዝደስከለ ሰብ ሃገሩ ዘፍቅር ዜጋ የለን፡ እኳ ደኣ ኩሉ ዘለዎ ኸፊሉ፡ ተቓሊሱ ናጽነት የምጽእ። ኣብ ኤርትራ ዝዅብልል መንእሰይ የለን። ኩሉ መንእሰይ ካብ ናብርኡ ኣዀብሊሎም ንዓመታት ብኸንቱ ከሳቕይዎ ንዝደለዩ ገዲፉ ናብ ናብርኡ ይምለስ፡ ዘይኣክል እንተመሰሎ ኸኣ፡ ብርግኣት ክሰርሓሉ ናብ ዝኽእል ዓዲ ይገይሽ። ኣብ ኤርትራ ብዘይሕጊ ዶብ ዝሰግር ሰብ የለን። እንተዀነ፡ ዶብ ተፈጥሮ ሰጊሮም ንህዝቢ ብዘይሕለፍ ከሕልፍዎ ዝደዩ ምስበዝሑን ናይ መገሻ ወረቓቕቲ ምስተኸልከለን፡ በቲ ዓመጽቲ ዝወሓዱሉ ዝበሃል መገዲ ናብ ቃሕ ዝበሎ ይገይሽ። ኣብ ኤርትራ ጀጋኑ ብመስዋእቶም ስሞም ይዓቢ እምበር ዝሓቅቕ ሰብ የለን። ኣሽሓት ሰባት ንሃገር ብምጥላም ተኣሲሮምን ይእሰሩ ኣለዉን። ኣብ ኤርትራ ካብ መዓልቲ ናጽነት ክሳብ ሕጂ ብወግዕን ብመረጋገጽን ሃገር ከዲዑ ተባሂሉ ኣብ ቤትፍርዲ ቀሪቡ ገበኑ ተቐቢሉ ዝተፈርደ ሰብ የለን። ኣብ ኤርትራ ብውልቂ ይኹን ብደረጃ ስድራቤት፡ መላእ ሕብረተሰብ ኩሉ ዘለዎ ኸፊሉ ንሃገሩ ዝቘመላ ህዝቢ’ዩ ዘሎ። ነዚ ህዝቢ’ዚ ውሑዳት ቃላት ዝግምጥሉ ኸዳዓት ኸዳዕ ክብልዎ ይነብሩ ኣለዉ።

ንኹሉ ኽድዓትን ጥልመትን ዘበለ ዝፍጽም ጉጅለ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓሶት እናኸሰሰ፡ ጸርፊ ብዝዀነ ኣስማት እናጸውዐ ክሳብ ሕጂ ሃገር የዕኑ ኣሎ። ብዘይካ ንኣባላት እዚ ጉጅለ’ዚ እቲ ኹሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወረደ መቕጻዕቲ ዝግብኦ ሰብ ኣብ ኤርትራ የለን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተጸውዖ ዝርከብ፡ ውልቃዊ ናብርኡ ገዲፉ ንሃገሩ ዝነጥፍ፡ ብመስዋእቱ ስሙን ስም ሃገሩን ዘዕቢ፡ ዝምልከቶ ዘይርስዕ ህዝቢ’ዩ። ስለዚ ድማ ነቶም ብሓሶትን ብጸርፍን እናጸውዑ፡ ብዛዕባ ገዛእ መንነቱ ከጠራጥርዎ ዝሕልኑ ከምቲ ዝግባእ ካብቲ ዘለውዎ ኣልዩ ሓቅን ሕግን ፍትሕን ዝገዝኡላ ሃገሩ ክመልስ ይቃለስ ኣሎ።

 

    Print       Email

You might also like...

_106539_eritrea300

ንኡስ ምልክታት ናዕቢ ኣብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ

Read More →